Ernest Pischinger
Data i miejsce urodzenia |
31 lipca 1905 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
22 marca 1980 |
Miejsce spoczynku |
cmentarz Rakowicki w Krakowie |
Zawód, zajęcie |
inżynier chemik, |
Narodowość |
polska |
Tytuł naukowy |
profesor |
Alma Mater | |
Uczelnia | |
Wydział |
Wydział Matematyczno-Przyrodniczy UMK w Toruniu |
Stanowisko |
rektor WIS w Bydgoszczy (1951–1967), poseł na Sejm PRL III kadencji (1961–1965) |
Partia | |
Dzieci |
Urszula Łempicka |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Solvay_process_reaction_scheme.svg/240px-Solvay_process_reaction_scheme.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/UTP_Bydgoszcz1.jpg/240px-UTP_Bydgoszcz1.jpg)
Ernest Juliusz Pischinger (ur. 31 lipca 1905 w Wiedniu, zm. 22 marca 1980 w Poznaniu) – twórca Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Bydgoszczy, chemik-technolog specjalizujący się w technologii sody, przełożony Karola Wojtyły w czasie pracy w Zakładach Sodowych w Borku Fałęckim, poseł na Sejm PRL III kadencji. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Okres przed wybuchem II wojny światowej
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 31 lipca 1905 w Wiedniu, w rodzinie polsko-austriackiej[1]. Był synem Ernesta (zm. 1952), urzędnika kolejowego i Melanii z Haraschinów (1880–1915). Miał braci Stanisława (1903–1985), księgowego i Pawła, oficera zawodowego lotnictwa. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Krakowie, a od 1914, po służbowym przeniesieniu ojca, w Wiedniu. Tu też rozpoczął naukę w gimnazjum klasycznym. Po repatriowaniu do Polski naukę kontynuował w III Państwowym Gimnazjum Klasycznym w Krakowie.
W latach 1924–1928 studiował chemię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego (Oddział Matematyczno-Przyrodniczy). Po studiach (w okresie 1928–1932) wykonywał, w Zakładzie Chemii Rolnej UJ, pracę doktorską pt. O rozpuszczalności związków fosforowych mąki konopnej i o związku kwasu fitynowego przez białka w niej zawarte. W tym też roku otrzymał patent na metodę otrzymywania fityny.
W kolejnych latach pracował w Zakładach Solvay w Grodźcu (1932–1934) jako szef laboratorium i w Zakładach Sodowych Solvay w Mątwach (1934–1939), produkujących węglan sodu (sodę amoniakalną) metodą Solvaya[2][3].
Okres 1939–1945
[edytuj | edytuj kod]W czasie wojny obronnej w 1939 służył w dywizji gen. Franciszka Kleeberga[2]. W końcu 1939 został aresztowany przez Ordnungspolizei i osadzony w obozie przejściowym w Dąbiu. W następnych latach pracował w Zakładach Sodowych Solvay w Krakowie[2], będąc kolejno szefem laboratorium i szefem Oddziału Sody Kaustycznej. W oczyszczalni wody do kotłowni pracował wówczas fizycznie Karol Wojtyła, wykonujący zlecane przez niego zadania[4][1][5]. Wspomnienia Karola Wojtyły i jego współpracowników z Solvaya przytacza ks. Adam Boniecki w Kalendarium życia Karola Wojtyły[4]. Gdy Karol Wojtyła został głową Kościoła, nie zapomniał o „swoim patronie” z Solvaya[6] – „…zawsze pamiętał o życzeniach dla nas na Wielkanoc, czy Boże Narodzenie. Wiele z nich pisał własnoręcznie” – wspomina Urszula Łempicka, córka Ernesta Pischingera[1].
W 1944 rozpoczął prowadzenie wykładów z chemii organicznej na tajnym Wydziale Farmaceutycznym UJ[2].
Okres powojenny
[edytuj | edytuj kod]W latach 1945–1950 był dyrektorem Zakładów Sodowych w Mątwach i Kopalni Soli „Solno” w Inowrocławiu. Ze stanowiska tego zrezygnował w związku z powołaniem go w 1948 na stanowisko zastępcy profesora i kierownika Katedry Chemii Technologicznej (później Technologii Chemicznej) na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu[7][2]. Zatrzymał jednak funkcję rzeczoznawcy w przemyśle chemicznym.
W 1951 rozpoczął organizację Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej w Bydgoszczy. Funkcję jej rektora (później Wyższej Szkoły Inżynierskiej) pełnił przez 16 lat (1951–1967)[2]. W tej uczelni uzyskał nominację na docenta (1954), tytuł profesora nadzwyczajnego (1958) i profesora zwyczajnego (1966)[2].
Uczelnia powstawała od podstaw, początkowo bez własnej bazy lokalowej i wyposażenia laboratoriów oraz własnej kadry naukowej[8]. Tworzyła ja grupa pracowników przemysłu, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika i Technikum Mechaniczno-Elektrycznego w Bydgoszczy[9]. W pierwszej kolejności uruchomiono dwa wydziały[8]:
- mechaniczny, z siedzibą w Bydgoszczy, w budynku Technikum,
- chemiczny, w Mątwach koło Inowrocławia (przy Zakładach Sodowych) i w Bydgoszczy-Łęgnowie (przy Zakładach Chemicznych „ERG”).
Tadeusz Wysocki – jeden z pierwszych pracowników i organizatorów WSI, wspominał[8]:
Udałem się na ul. Zygmunta Augusta, bo tam właśnie w gmachu Technikum Mechaniczno-Elektrycznego mieścił się rektorat szkoły. Na zamkniętych drzwiach jednej z sal szkolnych znalazłem kartkę zawiadamiającą, że jutro o godzinie 17-tej będzie można zastać rektora. Przyszedłem następnego dnia. (...) Na korytarzu przyjął mnie pan około pięćdziesiątki, wzrostu raczej niewysokiego, ubrany w brązową, wymiętą marynarkę welwetową. Taka była wówczas moda, by wyglądać na robotnika. Był to rektor Pischinger, chemik z toruńskiego uniwersytetu. Bardzo grzecznie przeprosił, że przyjmuje mnie na korytarzu, bo nie ma jeszcze gabinetu.
Opisując nową szkołę wyższą, pisał[8]:
(…) miała tylko jedną salę szkolną, której całe umeblowanie stanowiło jedno biurko i kilka krzeseł, wszystko wypożyczone. W tej sali mieścił się gabinet rektora, sekretariat uczelni, sekretariat Wydziału Mechanicznego, gabinet dziekana, magazyn i zaczątek biblioteki. Jednocześnie pełniła funkcję sali posiedzeń i narad. Jak ironicznie mówił rektor Pischinger, urzędował on «na skrzynce po mydle».
Dzięki staraniom rektora Ernesta Pischingera i wiceprzewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej Aleksandra Schmidta, w 1954 uczelnia otrzymała cały budynek (ul. Olszewskiego 20). Opracowano szczegółowy program rozwoju, w tym przekształcenia szkoły wieczorowej w uczelnię stacjonarną[8]. Program udało się zrealizować po kolejnych latach starań. W 1964 Wieczorowa Szkoła Inżynierska została przekształcona w Wyższą Szkołę Inżynierską, uprawnioną do przyznawania tytułu zawodowego inżyniera[10]. We wrześniu 1967, po 16 latach intensywnej działalności na stanowisku rektora, Ernest Pischinger przekazał kierownictwo czterowydziałowej bydgoskiej uczelni swojemu następcy[10].
W 1971 rektor UMK powołał go na kierownika zespołu naukowo-badawczego: Chemia i technologia oczyszczania wód ścieków. Od 1970 był członkiem rady Instytutu Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa. We wrześniu 1975 przeszedł na emeryturę, lecz nadal udzielał się na uczelni[2].
Zmarł 22 marca 1980 w Poznaniu. Został pochowany 29 marca 1980 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera CC-płd-12)[11].
Działalność poza uczelnią
[edytuj | edytuj kod]W 1957 był członkiem komitetu organizacyjnego Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, w latach 1957–1969 wiceprezesem Towarzystwa, a w latach 1959–1966 przewodniczącym Wydziału Nauk Technicznych BTN. Przez 10 lat przewodniczył Radzie Naukowej przy Prezydium WRN w Bydgoszczy.
Pełnił także szereg innych funkcji w organizacjach i instytucjach naukowych. Był przez 20 lat członkiem Rady Naukowej Instytutu Chemii Nieorganicznej w Gliwicach, członkiem redakcji w latach 1948–1975 „Chemii Stosowanej”, kwartalnika Komitetu Nauk Chemicznych Polskiej Akademii Nauk. Brał takie aktywny udział w pracach różnych komisji naukowo-doradczych powoływanych przez władze przemysłowe. Był członkiem, a w latach 1952–1953 prezesem toruńskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Chemicznego oraz członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu i Deutsche Chemische Gesellschaft[2]. Należał do inicjatorów budowy miasteczka akademickiego w Toruniu. Był też współzałożycielem dwóch muzeów w Toruniu (Etnograficznego i Sztuki Dalekiego Wschodu).
Działalność polityczna
[edytuj | edytuj kod]Od 1947 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, z którą w 1948 przystąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1961 został posłem na Sejm PRL z okręgu Toruń, zasiadał w Komisji Przemysłu Ciężkiego, Chemicznego i Górnictwa[12].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Ernest Pischinger był żonaty z Izabellą Kornacką (1905–1988). Mieli jedną córkę Urszulę (ur. 1936).
Dorobek pracy naukowo-dydaktycznej
[edytuj | edytuj kod]Ernest Pischinger opracował lub uczestniczył w opracowaniu wielu publikacji dotyczących technologii chemicznej, a przede wszystkim technologii sody, zagospodarowania odpadów, ochrony wód. W 1953 r. opracował wieloletni narodowy plan prac badawczych w zakresie problematyki sodowej. Wydał m.in. publikacje[13][2][14]:
- W. Grycza, S. Kamiński, S. Leszczyński, E. Pischinger: Technologia sody amoniakalnej, PWT, 1953.
- E. Pischinger i wsp., Technologia sody, 1958.
- T. Adamski, E. Pischinger, Technologia chemiczna nieorganiczna, PWN, 1965.
- E. Pischinger, M. Lango, Chemia techniczna, część II, Wyd. WSI, Bydgoszcz 1972.
- E. Pischinger, Praktyczne wskazówki dla obsługi suszarń sodowych[15].
- E. Pischinger, Badania zanieczyszczenia wód Noteci i Jeziora Pakoskiego, Wyd. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, 1962[16].
Pełnił funkcję promotora w 16 pracach dyplomowych (inżynierskich i magisterskich) i 12 pracach doktorskich; był opiekunem naukowym sześciu doktorów habilitowanych[2].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Budowniczych Polski Ludowej (1974)[17]
- Order Sztandaru Pracy II klasy (1964)
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1956)
- Srebrny Krzyż Zasługi (1938)[18]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c On był szefem Papieża. wyborcza.pl, 2007-03-21. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ a b c d e f g h i j k Ernest Pischinger. [w:] Rektorzy w historii uczelni [on-line]. utp.edu.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Krakowskie Zakłady Sodowe Solvay i Centrum Handlowe Zakopianka. [w:] Galeria [on-line]. stara.gorpol.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ a b Fragment: Studia teoogiczne (1944). [w:] ks. Adam Boniecki, Kalendarium życia Karola Wojtyły (ISBN: 83-7006-834-0; Wyd.Znak 2010) [on-line]. opoka.org.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ W laboratorium chemicznym. uci.agh.edu.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Życie jak katecheza; Toruń był Mu zawsze bliski…. oil.org.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Biuletyn informacyjny ATR, rok XI, Nr 3(39), 2006 (wydanie specjalne: 55 lat ATR ISSN 1429-5490)
- ↑ a b c d e WSI – lata 1951–1964. [w:] Historia uczelni [on-line]. utp.edu.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Kalendarium Najważniejszych wydarzeń. utp.edu.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ a b WSI – lata 1951–1964. [w:] Historia uczelni [on-line]. utp.edu.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], zck-krakow.pl [dostęp 2021-01-05] .
- ↑ Profil na stronie Biblioteki Sejmowej. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Katalog Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Literatura do zadań obowiązujących w Pracowni Specjalistycznej z Technologii Chemicznej. chem.umk.pl. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Ernest Pischinger: Praktyczne wskazówki dla obsługi suszarń sodowych. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Ernest Pischinger: Badania zanieczyszczenia wód Noteci i Jeziora Pakoskiego. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Wydział Nauk Technicznych. [dostęp 2020-11-09].
- ↑ Wręczenie odznaczeń w Belwederze, „Dziennik Polski”, 1974, nr 172, s. 3.
- ↑ Agnieszka Szynkowska: Pani Ula przywiozła pamiątki po tacie. pomorska.pl, 2007-03-21. [dostęp 2020-11-09].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Stanisław Błażejewski, Janusz Kutta, Marek Romaniuk: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom II. Bydgoszcz 1995. s. 119. ISBN 83-85327-27-4.
- Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Członkowie Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego
- Działacze PZPR
- Ludzie urodzeni w Wiedniu
- Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej
- Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Pochowani na cmentarzu Rakowickim
- Politycy PPR
- Polscy przedstawiciele technologii i inżynierii chemicznej
- Posłowie z okręgu Toruń (PRL)
- Rektorzy uczelni w Polsce
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
- Urodzeni w 1905
- Wykładowcy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
- Wykładowcy Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy
- Zmarli w 1980
- Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945