Eugeniusz Piasecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eugeniusz Witold Piasecki
Eugeniusz Piasecki.jpg
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1872
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1947
Ptaszyn
Stopień harcerski harcmistrz Rzeczypospolitej
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Świętego Sawy

Eugeniusz Witold Piasecki (ur. 13 listopada 1872 we Lwowie, zm. 17 lipca 1947 w Ptaszynie koło Cieplic) – polski lekarz, teoretyk wychowania fizycznego i higieny szkolnej, harcmistrz Rzeczypospolitej, współtwórca terminologii harcerskiej. Patron Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu.

Życiorys[edytuj]

Był synem Wenantego, nauczyciela gimnastyki i twórcy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie. Studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie zapoznał się z ideami Henryka Jordana. W 1896 uzyskał dyplom uniwersytecki i wyjechał na krótko do Wiednia, po powrocie do Lwowa podjął pracę nauczyciela gimnastyki w IV gimnazjum. Na przełomie 1899 i 1900 zakładał pierwsze uczniowskie drużyny piłkarskie, a w 1904 stworzył Klub Gimnastyczno-Sportowy przy IV gimnazjum oraz prowadzące szerszą, pozaszkolną działalność Towarzystwo Zabaw Ludu i Młodzieży. Klub Gimnastyczno-Sportowy przekształcił się w maju 1907 w klub Pogoń Lwów, którego Piasecki został pierwszym prezesem (pełnił tę funkcję do listopada 1909; później był członkiem honorowym klubu[1]). Od 1909 wykładał jako docent teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej na Uniwersytecie Lwowskim.

W 1912 wydał we Lwowie, wspólnie z Mieczysławem Schreiberem, drugi – po Andrzeju Małkowskim – polski podręcznik skautingu Harce młodzieży polskiej. Położył tam nacisk na kultywowanie tradycji narodowych, problematykę czynników ogólnowychowawczych, abstynencję, krajoznawstwo i wychowanie fizyczne i obywatelskie w ruchu harcerskim. Wprowadził liczne podstawowe terminy harcerskie – harcerz, harcmistrz, zastęp, zastępowy i inne. W latach 1913–1914 redagował we Lwowie pismo „Skaut”. Znalazł się w gronie osób, obdarzonych 7 grudnia 1927 stopniem harcmistrza Rzeczypospolitej. Zajmował się także popularyzacją narciarstwa, był współtwórcą Karpackiego Towarzystwa Narciarzy (1907).

W okresie I wojny światowej wykładał w Polskim Kolegium Uniwersyteckim w Kijowie higienę szkolną. W 1919 osiadł w Poznaniu, został profesorem Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie wykładał teorię wychowania fizycznego i higieny szkolnej. Zakładał i przez lata kierował Katedrą Teorii Wychowania Fizycznego i Higieny Szkolnej przy Wydziale Filozoficznym (1919) oraz Studium Wychowania Fizycznego (1922) przy Wydziale Lekarskim tej uczelni. Studium przekształcono w 1950 w samodzielną Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego (od 1972 pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego), której w 1981 roku nadano imię Eugeniusza Piaseckiego. Był rzecznikiem uniwersyteckiego kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz autorem odpowiedniego programu nauczania. Wchodził w skład władz instytucji państwowych zajmujących się tą problematyką, a także był ekspertem Ligi Narodów. W 1920 założył i redagował miesięcznik „Wychowanie Fizyczne”[2]. Był autorem pierwszej na świecie pracy na temat gimnastyki niemowląt (lata 30. XX wieku)[3].

Zmarł 17 lipca 1947 w wieku 74 lat. Został pochowany 21 lipca 1947 na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu[4][5].

Dzieła[edytuj]

  • Harce młodzieży polskiej
  • Zasady Wychowania Fizycznego (1904)
  • Zabawy i gry ruchowe dzieci i młodzieży, ze źródeł dziejowych i ludoznawczych przeważnie rodzinnych i z tradycji ustnej (1916)
  • Zarys teorii wychowania fizycznego (1925)
  • Dzieje wychowania fizycznego (1929)

Odznaczenia[edytuj]

Życie prywatne[edytuj]

Ożenił się z Gizelą Zielińską (ur. 28 listopada 1877 w Krakowie) i miał z nią pięcioro dzieci. Byli to w kolejności: Eugenia (ur. 1899), Stanisław (1900-1941), Władysław (1901-1978), Wanda (ur. 1905) i Leszek (ur. 1907)[8][9].

Przypisy

  1. Lwowski klub sportowy „Pogoń” w roku 1937. Lwów: 1937, s. 2.
  2. „Wychowanie Fizyczne” w Wielkopolskie Bibliotece Cyfrowej [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  3. Mieczysław Stański, Heliodor Święcicki 1854-1923, PWN, Warszawa-Poznań, 1983, s. 87, ​ISBN 83-01-00799-0​.
  4. Eugeniusz Piasecki – miejsce pochówku [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  5. Eugeniusz Witold Piasecki w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  6. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 19.
  7. a b Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 566.
  8. Eugeniusz Witold Piasecki w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-03-10].
  9. Rodzina Piasecki w Aktach Miasta Poznania [dostęp z dnia: 2016-03-10].

Bibliografia[edytuj]

  • Stanisław M. Brzozowski, Eugeniusz Piasecki, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXV, 1980
  • Mała encyklopedia sportu, Warszawa 1987 (tam m.in. fotografia oraz podane miejsce śmierci Poznań)
  • Andrzej Gowarzewski, 75 lat PZPN. Księga jubileuszowa, 12. tom cyklu Encyklopedia Piłkarska FUJI, Katowice 1994
  • Andrzej Gowarzewski, Lwów i Wilno w ekstraklasie, 4. tom cyklu Kolekcja klubów, Katowice 1997