Stanisław Piasecki (działacz narodowy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy działacza narodowego i dziennikarza. Zobacz też: Stanisław Piasecki (ksiądz).
Stanisław Piasecki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 15 grudnia 1900
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 1941
Palmiry, Polska pod okupacją III Rzeszy
Miejsce spoczynku cmentarz w Palmirach
Zawód, zajęcie dziennikarz, pisarz, publicysta, krytyk literacki i teatralny
Narodowość polska
Tablica upamiętniająca Stanisława Piaseckiego na ścianie budynku przy ul. Książęcej 6 w Warszawie

Stanisław Piasecki, ps. „Stanisław Mostowski” (ur. 15 grudnia 1900 we Lwowie, zm. 12 czerwca 1941 pod Palmirami) – polski działacz narodowy, dziennikarz, pisarz, żołnierz, publicysta, krytyk literacki i teatralny[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Eugeniusza i Gizeli z domu Silberfeld.

Brał udział w walkach o Lwów w 1918 i 1919. W 1920 jako ochotnik brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Studiował architekturę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie oraz prawo na Uniwersytecie Poznańskim. W tym czasie był członkiem Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska. W 1935 roku założył własny tygodnik literacko-artystyczny „Prosto z Mostu[2] prezentujący polską myśl nacjonalistyczną. Miał ambicje stworzenia z pisma prawicowej alternatywy dla lewicowo-liberalnego pisma „Wiadomości Literackie”.

Kiedy wybuchła wojna, zgłosił się na ochotnika do wojska. Stawiając opór wkraczającej znienacka Armii Czerwonej zdołał uniknąć sowieckiej niewoli i powrócił do Warszawy. Podjął działalność w strukturach konspiracyjnych Stronnictwa Narodowego. W grudniu ukazał się pierwszy numer podziemnego pisma pt. „Walka”, którego był współtwórcą i redaktorem. Redakcja mieściła się w mieszkaniu Piaseckiego. Fundusze na druk pisma czerpał z restauracji Arkadia, którą założył w suterenie Filharmonii Narodowej. W lokalu spotykali się młodzi konspiratorzy, a także nastoletni poeci: Onufry Kopczyński, Wacław Bojarski, Zdzisław Stroiński, Andrzej Trzebiński i Tadeusz Gajcy, którzy wkrótce założyli grupę literacką Sztuka i Naród. Przez jakiś czas gościom Arkadii na fortepianie przygrywał Witold Lutosławski.

W grudniu 1940 Piaseckiego aresztowało Gestapo. Po kilkumiesięcznych torturach w al. Szucha trafił na Pawiak. Po sąsiedzku, na oddziale kobiecym, znalazła się jego żona. 12 czerwca został rozstrzelany w Palmirach w zbiorowej egzekucji (razem m.in. z Witoldem Hulewiczem)[3].

Konstanty Ildefons Gałczyński, współpracownik Piaseckiego z lat 30., poświęcił mu wiersz Okulary Staszka, a Julian Tuwim wiersz o bardzo długim tytule zaczynającym się Poeta zazdrości pewnemu literatowi (...).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Związek Białej Tarczy (1929)
  • Prosto z Mostu (1934)
  • Prawo do Twórczości (1936)

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

4 listopada 1928 ożenił się ze śpiewaczką operową Ireną Radziszewską z domu Religioni, córką gen. Antoniego Religioniego (1866–1939), z którą miał córkę Elżbietę (ur. 1937)[4][5][6]. Spokrewniony z Jadwigą Wajsówną.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Piasecki: Moja sprawa bardzo ciężka Polish Club Online [dostęp z dnia: 2016-03-08].
  2. M. Białota, Piasecki Stanisław, [w:] Słownik biograficzny historii Polski, t. 2, red. J. Chodera, F. Kiryk, Wrocław-Warszawa-Kraków 2005, s. 1149.
  3. Władysław Bartoszewski, Bogdan Brzeziński, Leszek Moczulski: Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 45.
  4. Piotr Lisiewicz: Okulary staszka (pol.). Słowo Niezależne sp. z o.o., 2008-07-24 2016-03-08. [dostęp 2017-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-02-27)].
  5. Irena Religioni w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-03-08].
  6. Antoni Religioni w Wielkiej Genealogii Minakowskiego [dostęp z dnia: 2016-03-08].