Ewa Szelburg-Zarembina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ewa Szelburg-Zarembina
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 kwietnia 1899
Bronowice
Data i miejsce śmierci 28 września 1986
Warszawa
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Złoty Wawrzyn Akademicki Order Uśmiechu

Ewa Szelburg-Zarembina właśc. Irena Ewa Szelburg[1] (ur. 10 kwietnia 1899 w Bronowicach, zm. 28 września 1986 w Warszawie) – polska powieściopisarka, poetka, dramaturg, eseistka, najbardziej znana z twórczości dla dzieci i młodzieży. Pierwszy Kanclerz Kapituły Orderu Uśmiechu, funkcję tę pełniła w latach 1968–1976, członek Zarządu stołecznego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w 1949 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ewa Szelburg-Zarembina w młodości, ok. 1925.

Urodziła się jako córka Antoniego, ogrodnika dworskiego i Elżbiety z Kałużyńskich[3], która wykonywała zawód krawcowej. Wkrótce rodzina przeniosła się do Nałęczowa, gdzie Ewa Szelburg uczęszczała do szkoły. W 1916 r. ukończyła gimnazjum Władysława Kunickiego w Lublinie. W 1916 r. założyła III Żeńską Lubelską Drużynę Skautową[4][5] przy prywatnym gimnazjum Arciszowej w Lublinie. Była członkinią organizacji „Zet”[3]. W tym okresie podjęła również pracę jako nauczycielka. W latach 1918–1922 studiowała filologię polską i pedagogikę na UJ w Krakowie. W latach 1921–1928 pracowała jako nauczycielka w seminariach pedagogicznych. W okresie okupacji była działaczką podziemia oświatowego i redaktorką konspiracyjnego miesięcznika „W świetle dnia”.

Grób Ewy Szelburg-Zarembiny na cmentarzu w Nałęczowie.

W 1964 podpisała list pisarzy polskich, protestujących przeciwko Listowi 34, wyrażając protest przeciwko uprawianej na łamach prasy zachodniej oraz na falach dywersyjnej rozgłośni radiowej Wolnej Europy, zorganizowanej kampanii, oczerniającej Polskę Ludową[6].

20 kwietnia 1965 zwróciła się do społeczeństwa z apelem uczczenia pamięcią bohaterstwa i męczeństwa młodzieży i dzieci w dziejach Polski. Apel wywołał gromki odzew i ze składek społecznych powstał Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

Pochowana na Cmentarzu Parafialnym w Nałęczowie (sektor B1-9-3)[7].

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

Jest patronką szkół podstawowych w Skidziniu, nr 312 w Warszawie, w Drzewcach, w Niezabitowie[8], a także publicznego przedszkola w Górze Puławskiej, przedszkola nr 118 w Poznaniu, Przedszkola Publicznego nr 9 w Radomiu, Szkoły Podstawowej w Płośnicy i od 2009 roku – Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Karczmiskach[9]. Jej imię nosi również Dom Dziecka w Lublinie[10]. W Kołobrzegu jedna z ulic nosi nazwę Szelburg-Zarembiny.

We wrześniu 1996, w 10 rocznicę śmierci pisarki, na placu przed Nałęczowskim Ośrodkiem Kultury umieszczono kamień z tablicą pamiątkową ufundowaną przez Towarzystwo Przyjaciół Nałęczowa[11].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Debiutowała w 1922 r. na łamach tygodnika „Moje Pisemko” jako autorka utworów dla dzieci. Dla dorosłego czytelnika wydała w 1924 r. Legendy żołnierskie i od tej pory pisała zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych.

Znana przede wszystkim jako autorka książek i wierszy dla dzieci, w swoich pracach często wracała do młodości spędzonej w Nałęczowie i Lublinie. Pisała[12]:

Wracając do Nałęczowa, choćby tylko w myślach, za każdym razem zastanawiać się muszę, czy wszyscy – godni pamięci nałęczowianie zostali uczczeni trwałym wyrazem pamięci, chociażby tylko zwyczajnie tablicami na murach domów, w których przebywali. Wprawdzie stary cmentarz cały jest – jak już pisałam – jakby jedną tablicą godną szacunku i głębszego jej poznania. Chciałabym bardzo, aby moja twórczość jako nałęczowianki i lublinianki, dziecka ziemi lubelskiej, ziemi, która była kolebką mowy polskiej, i która wydała tylu polskich twórców, mogła być nie tylko literaturą, ale świadectwem pracy społecznej, tak bardzo przenikającej całe moje życie.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1922: A było to tak
  • 1922: Przedziwne przygody duszka Dzińdzinnika
  • 1924: Legendy żołnierskie
  • 1925: A…a…a… Kotki dwa
  • 1928: Wesołe historie
  • 1928: Za siedmioma górami
  • 1928: Najmilsi
  • 1929: Rzemieślniczek-Wędrowniczek
  • 1930: Jasełka
  • 1932: Ecce homo
  • 1935: Dzieci miasta
  • 1945: Dom wielki jak świat
  • 1946: Zuch: powieść dla dzieci
  • 1947: Niedziela
  • 1947: Ziarno gorczyczne
  • 1947: Chusta świętej Weroniki
  • 1947: Wesoła praca
  • 1947: Każdy Tomek ma swój domek
  • 1948: Młodość
  • 1948: Polne grusze
  • 1949: Rycerze Tatr
  • 1949: Jedzie traktor
  • 1950: Marcjanna Fornalska
  • 1951: Dom młodości
  • 1951: Spotkania
  • 1954: Przedziwna historia Don Kichota z Manczy i jego autora
  • 1954: O warszawskiej syrenie
  • 1954: Kije samobije i inne baśnie
  • 1954: Przygoda Misia
  • 1954: W cieniu kolumny
  • 1955: Krzyże z papieru
  • 1955: Na listeczku kalinowym
  • 1957: Tomek zuch
  • 1958: Chłopiec z perły urodzony
  • 1958: Dzieci z Wysp Koralowych
  • 1959: Królestwo bajki
  • 1961: Matka i syn
  • 1961: Samotność
  • 1961: Zakochany w miłości
  • 1962: Dziwne przygody Ignasia[13]
  • 1963: Marcowy deszcz
  • 1964: Imię jej Klara
  • 1966: Opowiem wam…
  • 1966: Pożegnanie ogrodu
  • 1966: Idzie niebo ciemną nocą
  • 1970: Pięknie być człowiekiem
  • 1971: Przez różową szybkę
  • 1971: I otwarły się drzwi… O bracie Eliaszu medytacje
  • 1974: Bardzo dziwne opowieści
  • 1975: Królestwo bajki
  • 1979: Lech, Czech i Rus
  • Cykl Rzeka kłamstwa:
    • 1935: Wędrówka Joanny
    • 1936: Ludzie z wosku
    • 1959: Miasteczko aniołów
    • 1963: Iskry na wiatr
    • 1968: Gaudeamus

Twórczość w piosenkach[edytuj | edytuj kod]

  • 1998: Grzegorz Turnau, Księżyc w misce – tekst utworu Szedł czarodziej
  • 1979: Anna Jantar, Zamiast słuchać bajek – program TV przygotowany z okazji Międzynarodowego Roku Dziecka. Zdjęcia kręcono w wałbrzyskiej Palmiarni. Muzykę do piosenek napisał Antoni Kopff. Piosenki: Buciczkowa wróżka, Jak słonko szło spać, Złoty jeż, Zamiast słuchać bajek, Szklana góra. Ostatni program TV Anny Jantar

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Ewa Szelburg-Zarembina.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Marchewka: Ślady nieobecności. Poszukiwanie Ireny Szelburg. Kraków: DodoEditor, 2014, s. 9. ISBN 978-83-62972-12-8.
  2. Ks. Dominik Zamiatała, Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XVII, Radom 2006, s. 179.
  3. a b c Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 718.
  4. Chorągiew Lubelska ZHP.
  5. Hanna Musur-Bzdak. Harcerstwo z herstorią w tle. „Czuwaj”. 4, s. 25–28, kwiecień 2018. Warszawa. ISSN 0867-2024. 
  6. Dziennik Polski, rok XX, nr 111 (6303), 12 maja 1964 roku, s. 2.
  7. GROBONET 2.6 - wyszukiwarka osób pochowanych - Cmentarz Parafialny, naleczow.grobonet.com [dostęp 2020-06-08].
  8. Strony szkoły.
  9. Rada Powiatu w Opolu Lubelskim, Uchwała Nr XXVIII/200/09, 18 września 2009.
  10. Dom Dziecka Lublin, domdziecka.lublin.pl [dostęp 2018-05-25] (ang.).
  11. Praca zbiorowa, Uzdrowisko Nałęczów, Nałęczów 2007, wyd. II, s.75, ​ISBN 83-909571-8-3
  12. Ewa Szelburg-Zarembina, Gazeta Nałęczowska.
  13. Ewa Szelburg-Zarembina, Dziwne przygody Ignasia, Julita Karwowska-Wnuczak, Warszawa: Biuro Wydawnicze "Ruch", 1962, OCLC 827723913 (pol.).
  14. M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58 „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...), kultury i sztuki”.
  15. M.P. z 1931 r. nr 87, poz. 137 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  16. Odznaczenia Krzyżem i Medalem Niepodległości. „Słowo Polskie”. Nr 104, s. 8, 17 kwietnia 1931. 
  17. Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937–1938, Warszawa 1939, s. 174.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Kanclerz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu
1968–1976
Następca
Cezary Leżeński