Fort XI Twierdzy Toruń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fort XI Stefan Batory
Fort V Grosser Kurfürst
Symbol zabytku nr rej. A/1382 z 7 października 1971
Ilustracja
Widok ogólny fortu
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Miejscowość

Toruń

Adres

ul. Poznańska 152

Typ budynku

fort

Architekt

Hans von Biehler

Rozpoczęcie budowy

1877

Ukończenie budowy

1884

Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Fort XI”
Ziemia52°59′07,41″N 18°34′23,30″E/52,985392 18,573139

Fort XI Twierdzy Toruń - główny fort artyleryjski, zbudowany pod nazwą Fort V Grosser Kurfürst.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Fort znajduje się w lewobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Podgórz, przy ulicy Poznańskiej 152.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Został zbudowany w latach 1877-1884 z betonu i cegły na planie pięciokąta. Obiekt miał stanowić umocniony punkt oporu na lewobrzeżnej linii obrony miasta Torunia, ogień z jego 20 dział położonych na otwartych stanowiskach ze schronami obsługi mógł docierać do Cierpic i Gniewkowa. Fort był otoczony suchą fosą oraz obwałowaniami ziemnymi i dobrze zamaskowany w terenie. Warowni miała bronić załoga złożona z 650 artylerzystów i jednego batalionu piechoty. Był on wykorzystywany jako koszary.

W czasie modernizacji fortu w 1894 roku przykryto sklepienia nad koszarami metrową warstwą betonu, podwyższono wały, by obiekt był odporny na pociski kalibru 150 mm. Uzupełniono roślinność pokrywającą stoki forteczne. Wreszcie w roku 1911 otoczono całość drutem kolczastym. Wyjeżdżając z Torunia, załoga niemiecka zabrała ze sobą całość mechanicznego wyposażenia fortu i zniszczyła kable telefoniczne i telegraficzne. Do roku 1922 obiekt stał pusty. Następnie przejęło go Wojsko Polskie, które po powierzchownym remoncie wykorzystywało go jako czasowe kwatery dla wojska, przede wszystkim artylerzystów uczestniczących w ćwiczeniach na poligonie toruńskim.

W czasie II wojny światowej w forcie przetrzymywani byli jeńcy brytyjscy Stalagu XX A (patrz Obóz jeniecki w Toruniu - Glinkach), którzy pracowali przymusowo przy rozbudowie dworca Toruń Kluczyki. Ślady ich obecności w forcie przetrwały do dziś - są nimi rysunki na wewnętrznych ścianach kaponiery fortecznej oraz w pomieszczeniu adaptowanym ongiś na karcer[1][2][3].

Po 1945 roku[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku rozebrano część oskarpowań fortu oraz zabudowano fosę. Obecne fort użytkuje prywatny właściciel, oficjalnie wejście na jego terenie jest możliwe jedynie po zdobyciu odpowiedniego pozwolenia jednak fort nie jest w żaden sposób ochraniany czy zabezpieczony i wejście na jego teren nie stanowi problemu co sprawia że podlega silnej dewastacji, znikanie elementów metalowych za sprawą złomiarzy oraz zacieranie napisów na ścianach nie powoduje żadnej reakcji ze strony właściciela czy władz miasta.

W 1999 roku znaleziono zakopane 3 skrzynie z niemiecką amunicją wraz z karabinami snajperskimi.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Twierdza Toruń | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-11-09].
  2. Michał P. Kadlec, PO TORUNIU: Fort I im. Jana III Sobieskiego, PO TORUNIU [dostęp 2016-11-09].
  3. JW Web Development, Twierdza Toruń i Forty toruńskie, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2016-11-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]