Golęczewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°32′7″N 16°49′5″E
- błąd 38 m
WD 52°30'7"N, 16°49'5"E
- błąd 38 m
Odległość 3916 m
Golęczewo
wieś
Ilustracja
Golęczewo – detale architektoniczne zabytkowych budynków.
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat poznański
Gmina Suchy Las
Liczba ludności (2019) 1250[1]
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 62-001
Tablice rejestracyjne PZ
SIMC 0595364
Położenie na mapie gminy Suchy Las
Mapa konturowa gminy Suchy Las, po lewej znajduje się punkt z opisem „Golęczewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Golęczewo”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Golęczewo”
Położenie na mapie powiatu poznańskiego
Mapa konturowa powiatu poznańskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Golęczewo”
Ziemia52°32′07″N 16°49′05″E/52,535278 16,818056

Golęczewo (niem. Golenczewo, Golenhofen 1906-18) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Suchy Las.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osada stała istniała w miejscu obecnej wsi najprawdopodobniej już we wczesnym średniowieczu (okres wczesnopiastowski), o czym świadczą znaleziska archeologiczne m.in. z lat 1983-1985, 1990-1991, 2009 i 2013. Osada zamieszkana była przez ludność słowiańską kultury prapolskiej. Siedem stanowisk archeologicznych potwierdza na pewno istnienie tu wsi w X-XII wieku. Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1313, kiedy to wymieniona została jako Golenzcowo w Kodeksie dyplomatycznym Wielkopolski (II 307). Nazwa ta pochodziła od nazwy osobowej Goleniec[2]. Wieś szlachecka Gołwiczewo położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[3].

Golęczewo (623 ha) zostało wykupione z rąk polskich w październiku 1901 z zamiarem stworzenia tu tzw. wzorcowej wsi niemieckiej, zgodnej z założeniami Hakaty. Zapłacono za nie 530.000 ówczesnych marek. Wieś była zaniedbana, w związku z czym najpierw przeprowadzono prace przygotowawcze: melioracyjne, budowlane i wyposażeniowe. Do przyjęcia osadników zatwierdzono ją dopiero w 1903. Miała to być wieś ewangelicka, o dużym stopniu samowystarczalności – z kościołem, szkołą, salą gimnastyczną, łaźnią, pralnią, piekarnią, strażą pożarną i wodociągiem. Domy wybudowane w Golenhofen (ówczesna nazwa) były białe z aplikacjami czerwonymi i czarnymi (barwy pruskie). Obok zrealizowano stajnie i obory (2-4 konie i 8-10 krów). Zbudowano też salę modlitw i zebrań, mieszkanie dla nauczyciela, łaźnię z piekarnią i pralnią oraz izbą przechowywania sprzętu gaśniczego, a także zbiornik wodny z silnikiem wiatrowym, napędzającym wiejski wodociąg[4].

Życie społeczne gminy cechował konflikt między dwiema grupami osadników: z głębi Rzeszy i reemigrantami ze wschodu (ci pierwsi uważali się za element wartościowszy i byli preferowani przez administrację prowincjonalną przy obsadzie stanowisk w gminie). Mimo wysiłków państwowych wieś nie stała się wzorem dla ludności polskiej, a jej status majątkowy nie odbiegał od wsi polskich[4].

Do Golęczewa organizowano wycieczki dla dziennikarzy, parlamentarzystów i dygnitarzy różnego szczebla, celem demonstracji osiągnięć niemieckich kolonistów (m.in. 24 maja 1909, 6 czerwca 1910 i we wrześniu 1913)[4].

Pozostałością kolonizacji jest cmentarz ewangelicki przy ul. Dworcowej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

W Golęczewie znajduje się klub piłkarski GKS Golęczewo, remiza strażacka, szkoła i przedszkole. We wsi funkcjonuje także apteka. Dojazd z Poznania zapewniają autobusy podmiejskie linii 905 i 907 oraz pociągi osobowe w kierunku Piły – do przystanku Golęczewo[5]. Autobus linii 905 kończy swą trasę na dworcu autobusowym Os. Sobieskiego, zaś 907 – na pętli, ulokowanej na os. Sobieskiego w Poznaniu. Przez wieś przebiega Transwielkopolska Trasa Rowerowa[6].

Na zachód od wsi znajduje się Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Samicy Kierskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Liczba zameldowanych mieszkańców gminy Suchy Las w latach 2004-2019, Gmina Suchy Las [dostęp 2020-10-17] (pol.).
  2. Andrzej Krzyszowski, Golęczewo i Suchy Las. Z problematyki lokacji wsi wielkopolskich, w: Archeologia dawnego osadnictwa Wielkopolski, Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział Wielkopolski, Poznań, 2018, s. 216-228, ​ISBN 978-83-65085-09-2
  3. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 36.
  4. a b c Przemysław Hauser, Kolonista niemiecki na ziemiach polskich w XIX i XX wieku – mit i rzeczywistość, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań, 1994, ss.6-7, ​ISBN 83-232-0665-1
  5. ZTM Poznań. [dostęp 2013-06-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-16)].
  6. Andrzej Kaleniewicz, Transwielkopolska Trasa Rowerowa, Atlas rowerowy, Poznań, Pietruska & Mierkiewicz, 2003, ​ISBN 83-89118-22-X

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bajer Maria, Golęczewo wieś z zabudową szachulcową, „Kronika Powiatu Poznańskiego”, nr 2, Poznań 2011, s. 41–57, także na stronie: https://powiat.poznan.pl/wp-content/uploads/2014/02/kronika_wnetrze_2011.pdf.
  • Bajer Marian, Bibliografia. O krainie między Wartą a Samicą, Golęczewo 2006.
  • Golęczewo. Jubileusz 2005, red. Maria Bajer, Golęczewo 2007.
  • Jakobi V., Das Musterdorf Golenhofen in der Provinz Posen, w: tejże, Heimatschutz und Bauerndorf. Zum planmäßigen Dorfbau im Deutschen Reich zu Beginn des 20. Jahrhunderts, Berlin 2003, także na stronie: https://depositonce.tu-berlin.de/handle/11303/1027.
  • Jakóbczyk W., Kolonizatorzy i hakatyści, Poznań 1989.
  • Jubileusz 700-lecia Golęczewa, t. 2, wybór, oprac. i red. Maria Bajer, Golęczewo 2017.
  • Piotrowski J., Skierska I., Studium historyczno-przestrzenne. Golęczewo, archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu, Poznań 1992.
  • Rylukowska A., Wzorcowa wieś niemiecka – Golenhofen, „Renowacje i Zabytki” 2016, nr 4, s. 42–49, także na stronie: http://powiat.poznan.pl/wp-content/uploads/2017/02/Rylukowska-Wzorcowa-wies.pdf.