Grota Mleczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grota Mleczna
Ilustracja
Wejście do Groty Mlecznej w Betlejem
Państwo  Palestyna
 Izrael
Położenie Palestyna / Izrael
Betlejem
Właściciel Kustodia Ziemi Świętej
Głębokość 6 m
Deniwelacja m
Ekspozycja otworów ku N
Ochrona
i dostępność
dostępna
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Grota Mleczna
Grota Mleczna
Ziemia31°42′12″N 35°12′32″E/31,703317 35,208833
Grota Mleczna

Grota Mleczna (z arab. Magharet es Sitti Mariam, Grota Panny Maryi) – półnaturalna półsztuczna grota w Betlejem, w Palestynie na Pustyni Judzkiej. Od czasów starożytnych chrześcijańskie miejsce pielgrzymkowe, własność Kustodii Ziemi Świętej, sanktuarium maryjne, kościół klasztorny franciszkanów[1][2].

Konotacje biblijne[edytuj | edytuj kod]

Nowy Testament jest dosyć skąpy w informacje natury topograficznej dotyczące lokalizacji narodzin Jezusa Chrystusa. Mateusz lakonicznie stwierdza, że „Jezus urodził się w Betlejem w Judei”[a], Łukasz ze swej strony dodaje, iż Maryja „powiła swego pierworodnego Syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie”[b]. Przy czym należy tutaj wziąć pod uwagę fakt, iż 'brak miejsca' powinien być raczej rozumiany jako niedogodność do przyjęcia brzemiennej, a nie brak życzliwości wobec przybyłych, warunki sanitarne i intymność wobec przypuszczalnej wrogości do obcych. Tekst ewangeliczny nie sugeruje żadnej nieżyczliwości, odmiennie niż w późniejszej tradycji chrześcijańskiej i przede wszystkim polskich kolędach i pieśniach bożonarodzeniowych[3]. Lokalna tradycja judeochrześcijańska, poświadczona później przez pisarzy chrześcijańskich i wzniesienie Bazyliki, wskazywała jako miejsce historycznego wydarzenia znajdującą się na stoku wzgórza we wschodniej części starego miasta – Grotę Narodzenia[4].

W dalszym opisie wydarzeń betlejemskich ewangelista Mateusz mówi jednak wyraźnie o konkretnym domu, a nie o przygodnej grocie-stajni: Mędrcy „weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją”[c]. Miejscowe podania, sięgające VI wieku, informowały również o opuszczeniu pierwotnego prowizorycznego schronienia, by ujść przed siepaczami Heroda. W grocie, odległej od Groty Narodzenia o ok. 200 m w linii prostej, nazywanej dzisiaj Grotą Mleczną, Święta Rodzina miała przygotowywać się do wyruszenia do Egiptu. Gdy w pośpiechu Józef ponaglił Maryję, według palestyńskich podań, kilka kropel karmiącej miało upaść na skałę, zmieniając ubarwienie całej groty na białe. W grocie występuje jasny tuf[5].

Historia sanktuarium[edytuj | edytuj kod]

Relikwie (sproszkowany tuf) z Groty Mlecznej trafiały do Europy i do Bizancjum już w VI wieku. Najbardziej znanymi relikwiarzami są: relikwiarz w Oviedo w Hiszpanii z VII w. oraz drugi pikardyjski z VIII wieku, podarowany Karolowi Wielkiemu. Betlejemski biskup Gerard III miał mieć ze sobą relikwiarz z Groty Mlecznej podczas oblężenia Aszkelonu w 1123[6]. Pobieranie tufu praktykowane było do początku XX wieku. Obecnie istnieją próby wskrzeszenia tej praktyki. Przy sanktuarium znajduje się sala, w której eksponowane są fotografie dzieci z całego świata uzdrowionych lub narodzonych dzięki spożyciu proszku i gorącej modlitwie do Matki Bożej z Groty Mlecznej[5].

Przez ciągłe pobieranie tufu trudno ustalić pierwotną formę i wielkość Groty Mlecznej. Praktyka ta została dokładnie opisana w 1250. Kult maryjny był szczególnie żywy w czasach krzyżowców, nawet do ok. 1349–1353. Sanktuarium ucierpiało z ręki muzułmanów, którzy zburzyli zarówno klasztor jak i wzniesioną nad grotą kaplicę. Kustodia Ziemi Świętej weszła w posiadanie Groty Mlecznej w 1375[7]. W 1494 franciszkanom udało się odrestaurować samą grotę i postawić w środku ołtarz. W XVI wieku część groty się zawaliła podczas trzęsienia ziemi. Biurokracja osmańska i zabiegi greckich mnichów prawosławnych utrudniały jakiekolwiek prace. Dopiero w 1871 bracia mniejsi, po uregulowaniu wszelkich spraw własnościowych, wybudowali w pobliżu groty oratorium i klasztor, które zachowały się do naszych czasów[5]. W 2006 przeprowadzono sondaże archeologiczne i wybudowano nowy kościół oraz kaplicę wieczystej adoracji według projektu włoskiego architekta Luigiego Leoniego[8].

Wykopaliska przeprowadzone przez archeologów z Franciszkańskiego Studium Biblijnego w Jerozolimie potwierdziły wcześniejsze przypuszczenia postronnych podróżników i pątników odwiedzających Grotę Mleczną i przyległy teren. Grota była miejscem kultu chrześcijańskiego w okresie bizantyjskim i w czasach wypraw krzyżowych. Zachowały się fragmenty mozaikowej posadzki z V wieku Na mozaice występują motywy krzyża. Odnaleziono również artefakty sięgające epoki żelaza[5].

Niektóre źródła podają w odniesieniu do Groty Mlecznej, iż była ona miejscem pochówku Świętych Młodzianków. Już w czasach św. Heleny, matki cesarza Konstantyna Wielkiego, która przybyła do Ziemi Świętej w 327–328, istniało poza miastem oratorium dedykowane pamięci tych pierwszych męczenników[9]. Do sanktuarium przychodzą również, oprócz pątników i miejscowych chrześcijan, kobiety muzułmańskie, by prosić o dar mleka dla swoich niemowląt lub o dar uzdrowienia z niepłodności[10][11][12].

Polonica[edytuj | edytuj kod]

W sanktuarium od kwietnia 2009 znajduje się kopia figury Matki Bożej z Ludźmierza[13]. W kaplicy adoracyjnej na terenie groty znajduje się wykonany przez polskiego złotnika Mariusza Drapikowskiego ołtarz Tryptyk Jerozolimski, nawiązujący do biblijnego tematu zaczerpniętego z Apokalipsy św. Jana[14].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Por. Mt 2,1 (Biblia Jerozolimska, Poznań 2006, str. 1358).
  2. Por. Łk 2,7.
  3. Por. Mt 2,11 (gr. τὴν οἰκίαν, domu).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sausan Shomali, Qustandi Shomali: Betlemme 2000. Guida alla città e ai suoi dintorni. Torino: Regione dell'Umbria, Touring Club Italiano, City of Bethlehem, 1999, s. 69. ISBN 88-365-1653-X. (wł.)
  2. Marian Arndt OFM: Grota Mleczna (pol.). www.swanna.pl. [dostęp 2011-12-02].
  3. Andrea Tornielli: Dziecię Jezus. Tajemnice, legendy i prawda o Narodzeniu, które zmieniło bieg historii. Wiesław Szymona OP (tłum.). Kraków: eSPe, 2007, s. 177–182. ISBN 978-83-7482-129-2.
  4. Eugenio Alliata, Enrique Bermejo, Giovanni Claudio Bottini, Lino Cignelli, Abraham Sobkowski: Sulle orme di Gesù. Guida ai santuari di Terra Santa. Milano: Edizioni Terra Santa, 2011, s. 75. ISBN 978-88-6240-120-3. (wł.)
  5. a b c d Maria Teresa Petrozzi: Bethlehem. Godfrey Kloetzly OFM (tłum.). Jerusalem: Franciscan Printing Press, 2000, s. 91–94. (ang.)
  6. Bellarmino Bagatti OFM: Gli antichi edifici sacri di Betlemme in seguito agli scavi e restauri praticati dalla Custodia di Terra Santa (1948–51). Jerusalem: Tipografia dei PP. Francescani, 1952, s. 245, seria: Collectio Maior 9. (wł.)
  7. Marie Armelle Beaulieu: Periodo di organizzazione (1342–1517) (wł.). www.custodia.org. [dostęp 2011-12-02].
  8. Marie Armelle Beaulieu: We’re proud of our Milk Grotto! (ang.). www.custodia.org, 2007-01-02. [dostęp 2011-12-02].
  9. Paolo Acquistapace: Guida biblica e turistica della Terra Santa. Milano: Istituto Propaganda Libraria, 1992, s. 338–339. (wł.)
  10. Donato Baldi OFM: W Ojczyźnie Chrystusa. Przewodnik po Ziemi Świętej. Wyd. 2. Kraków-Asyż: Franciszkanie, 1993, s. 169.
  11. Palestine and Palestinians. Guidebook. Wyd. 2. Beit Sahour: Alternative Tourism Group, 2008, s. 204. ISBN 9950-319-01-3. (ang.)
  12. Kaplica Groty Mlecznej w Betlejem (pol.). www.adonai.pl. [dostęp 2011-12-02].
  13. Jerzy Kraj OFM: Kopia figurki Matki Boskiej Ludźmierskiej stanęła w Grocie Mlecznej w Betlejem (pol.). www.ugnowytarg.pl, 2009-04-07. [dostęp 2011-12-02].
  14. In the Milk Grotto, a shrine for peace (ang.). www.custodia.org, 2016-03-04. [dostęp 2016-04-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Bellarmino Bagatti OFM: Gli antichi edifici sacri di Betlemme in seguito agli scavi e restauri praticati dalla Custodia di Terra Santa (1948–51). Jerusalem: Tipografia dei PP. Francescani, 1952, seria: Collectio Maior 9. (wł.)
  2. Maria Teresa Petrozzi: Betlemme. Luoghi santi della Palestina. Gerusalemme: Franciscan Printing Press, 1971. (wł.)
  3. Daniel Chrucała OFM: Betlejem − Kolebka Mesjasza. Kraków: Fundacja Komisariat Ziemi Świętej, 2003, seria: Biblioteka Ziemi Świętej. ISBN 83-912251-4-3.
  4. Donato Baldi OFM: W Ojczyźnie Chrystusa. Przewodnik po Ziemi Świętej. Aleksander Kowalski (tłum. i uzupełn.). Wyd. 2. Kraków-Asyż: Franciszkanie, 1993, s. 159–168.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]