Święta Rodzina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy religii chrześcijańskiej. Zobacz też: Święta rodzina, czyli krytyka krytycznej krytyki.
Segovia - El Salvador 11.jpg

Święta Rodzina, czasami nazywana też Najświętszą Rodziną – w teologii chrześcijańskiej rodzina, której członkami byli Jezus Chrystus, Najświętsza Maria Panna i święty Józef. Jak poświadcza Ewangelia Mateusza (Mt 1, 16-17), genealogiczne pochodziła ona z rodu Dawida.

Już od czasów patrystycznych (m.in. w pismach Augustyna z Hippony, Piotra Chryzologa czy Hieronima ze Strydonu), chrześcijanie czcili Józefa jako Oblubieńca Maryi, a Maryję jako Oblubienicę Józefa. Chociaż łączyły ich więzy dziewicze, w Kościele katolickim Święta Rodzina tradycyjnie utożsamiona została jako wzór wszystkich chrześcijańskich rodzin, „najdoskonalsze złączenie serc” w małżeństwie[1], komunia „pięknej miłości”[2] oraz profetyczny znak wiecznego zjednoczenia osób w uwielbionym ciele[3], na wzór relacji aniołów w niebie (Mt 22, 30)[4].

W Kościele katolickim obchodzi się święto Świętej Rodziny w niedzielę w oktawie Bożego Narodzenia, a jeżeli w danym roku nie ma takiej niedzieli, dnia 30 grudnia[5].

W Piśmie Świętym[edytuj | edytuj kod]

O Świętej Rodzinie wspominają następujące teksty biblijne: początek Ewangelii Mateusza (Mt 1, 16-24), zawierający ponadto opis zawarcia małżeństwa i wspólnego zamieszkania przez Józefa i Maryję, a także drugi rozdział Ewangelii Łukasza (Łk 2, 1-20 oraz 2, 41-50).

W teologii katolickiej[edytuj | edytuj kod]

Kościół czci Maryję i Józefa jako Oblubieńca i Oblubienicę, Jezusa zaś jako syna Maryi Dziewicy w sensie duchowym i cielesnym oraz Józefa – w znaczeniu duchowym[2]. Małżeństwo Józefa i Maryi „kryje w sobie równocześnie tajemnicę doskonałej komunii osób, mężczyzny i niewiasty, w przymierzu małżeńskim, a zarazem tajemnicę owej szczególnej bezżenności dla królestwa Bożego”[6]. Niektórzy teologowie, jak np. Hans Urs von Balthasar, zwracają uwagę, iż w historii małżeństwa Józefa z Maryją można odnaleźć także nową odsłonę tajemnicy Abrahama i Sary[7].

Znaczenie dziewictwa Świętych Rodziców[edytuj | edytuj kod]

Michał Gołębiowski w książce o małżeństwie Józefa i Maryi w dawnej literaturze chrześcijańskiej zauważa, że dziewictwo Świętych Rodziców zachowywane nawet po narodzeniu Jezusa, wskazuje na przemianę (uduchowienie) relacji między mężczyzną i kobietą, jaka będzie miała miejsce w życiu wiecznym (zob. Mt 22, 30: „W powstaniu z martwych, ani się żenić nie będą, ani za mąż wychodzić, ale będą jak aniołowie w niebie”):

Jan Chryzostom nauczał, że zmartwychwstanie daje nadzieję na to, że i w przyszłym świecie żona będzie mogła „znaleźć się w tym samym (...) ustroniu”, co jej mąż, „i zamieszkać tam na nieskończone wieki, złączona z nim nie tym węzłem małżeńskim, ale innym, znacznie ten przewyższającym. Albowiem małżeństwo jest tylko związkiem ciał, a tam nastąpi złączenie duszy z duszą, o wiele ściślejsze, przewyższające to złączenie pod wszelkimi względami” (Ad viduam iuniorem 37). Tak też Józef, choć zamieszkał z Maryją jako jej oblubieniec, „nie uznał jej” (Mt 1, 25: żył z nią w panieństwie). On „nie złączył się [z nią] cieleśnie, lecz duchowo” (Augustyn, Contra Faustum 23, 8), na kształt przyszłej więzi w Królestwie Bożym. W tej perspektywie dziewictwo Józefa i Maryi nie stanowi deprecjacji płciowości, ale nosi znamiona przyszłości eschatologicznej, w której ludzkie relacje wejdą w nowy, wyższy stan. Innymi słowy: tak literatura patrystyczna, jak i późniejsza myśli kościelna podkreślały, iż małżeństwo, choć samo w sobie czasowe i przemijające, przygotowuje oblubieńców do doskonalszego, dziewiczego zjednoczenia w «obcowaniu świętych». „Tać jest miłość, której żadne nie rozdwajają przypadku, której nie tylko odległość miejsca lub czasu rozłączyć i zniszczyć nie może, lecz nawet sama śmierć nie przecina”, pisał Jan Kasjan, jak gdyby parafrazując słowa 1 Listu do Koryntian: „miłość nigdy nie ginie” (1Kor 13, 8)[3].

Zarazem w tradycji chrześcijańskiej Józef i Maryja, jako małżonkowie zachowujący doskonałą wstrzemięźliwość, wskazywali na ciągłość pomiędzy stworzeniem człowieka mężczyzną i niewiastą, a eschatologicznym upodobnieniem się człowieka do anioła; ich relacja miała obrazować rozwój ludzkiej miłości:

Koreluje to ze słowami homilii Szymona Starowolskiego, dla którego małżeństwo Józefa i Maryi było „niebieskie nie ziemskie”, a ich wspólna radość była „obrazem szczęśliwości nieodmiennej w krolestwie niebieskim” (...). Małżeństwo jest wedle tej koncepcji ziemskim sposobem realizacji powołania do budowania wspólnoty osób (por. Augustyn, De bono coniugali I, 1), otwartym jednak na rozwój, analogiczny do rozwoju objawienia w Piśmie (por. Jan Chryzostom, Ad viduam iuniorem 37) Toteż „trzeba rozwijać jego pełną dynamikę – pisze Tomáš Špidlík – która biegnie od materii do Ducha (...), od pierwszych jego przejawów u zakochanych, przez życie małżeńskie, aż po dziewictwo, które jest celem eschatologicznym tego dynamizmu”. Jak można było wywnioskować z homilii Szymona Starowolskiego, jedność Józefa i Maryi stanowi obraz tego finalnego etapu relacji pomiędzy kobietą i mężczyzną, poddanej już odtąd całkowicie „prawom aniołów”[8].

Świętą Rodzinę można poznawać i powinno się naśladować poprzez jej cnoty. Oto niektóre z nich: wiara, nadzieja, miłość, posłuszeństwo Bogu, wypełnianie przepisów prawa, posłuszeństwo, ubóstwo, pracowitość, gościnność i inne. Święta Rodzina prowadziła życie ukryte przed światem. Była prześladowana przez Heroda. Opis jej życia można znaleźć w Ewangelii według Świętego Mateusza i według Świętego Łukasza. Początkowe rozdziały tworzą tzw. „Ewangelie dzieciństwa”.

W protestantyzmie i prawosławiu[edytuj | edytuj kod]

Niektóre wyznania protestanckie negują pewne tezy na temat Świętej Rodziny[kto?]. Również Kościół Prawosławny długo „nie zauważał” Józefa[potrzebne źródło]. Poza tym istnieją teorie o rodzeństwie Jezusa[jakie teorie?].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Litania do Świętej Rodziny (I) na stronie Parafii Świętej Rodziny w Łodzi.
  2. 2,0 2,1 Matka pięknej miłości. W: Jan Paweł II: List do rodzin. Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, 1994, s. 83. ISBN 83-86204-14-1.
  3. 3,0 3,1 Tło biblijne i patrystyczne. W: Michał Gołębiowski: Małżeństwo Józefa i Maryi w literaturze i piśmiennictwie staropolskim doby potrydenckiej. Kraków: Collegium Columbinum, 2015, s. 25-26. ISBN 978-83-7624-168-5.
  4. W siedemnastowiecznej poezji lirycznej i epickiej. W: Michał Gołębiowski: Małżeństwo Józefa i Maryi w literaturze i piśmiennictwie staropolskim doby potrydenckiej. Kraków: Collegium Columbinum, 2015, s. 99-100. ISBN 978-83-7624-168-5.
  5. Mszał Rzymski dla diecezji polskich. Wyd. drugie, poszerzone. Poznań: Pallottinum, 2010, s. [103]. ISBN 978-83-7014-627-6.
  6. O bezżenności dla królestwa niebieskiego. W: Jan Paweł II: Mężczyzną i niewiastą stworzył ich... Lublin: Wydawnictwo KUL, 2008, s. 231. ISBN 837363652-8.
  7. Święty Józef. W: Hans Urs von Balthasar: Ty masz słowa życia wiecznego... Kraków: Wydawnictwo WAM, 2000, s. 55. ISBN 83-7097-585-2.
  8. Zakończenie. W: Michał Gołębiowski: Małżeństwo Józefa i Maryi w literaturze i piśmiennictwie staropolskim doby potrydenckiej. Kraków: Collegium Columbinum, 2015, s. 144. ISBN 978-83-7624-168-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Gołębiowski, Małżeństwo Józefa i Maryi w literaturze i piśmiennictwie staropolskim doby potrydenckiej, Kraków 2015, s. 164, ISBN 978-83-7624-168-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Niedziela Świętej Rodziny – Zbiór materiałów o Świętej Rodzinie – Copyright by Konferencja Episkopatu Polski i Wydawnictwo Pallottinum