Grzegorz Brzęczyszczykiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Grzegorz Brzęczyszczykiewicz – fikcyjne nazwisko bohatera filmu Jak rozpętałem drugą wojnę światową, polski łamaniec językowy.

Historia[edytuj]

Grzegorz Brzęczyszczykiewicz jest fikcyjnym nazwiskiem filmowej postaci Franciszka Dolasa z polskiej komedii pt. Jak rozpętałem drugą wojnę światową. Bohater filmu podaje je podczas przesłuchania funkcjonariuszowi Gestapo (w tej roli Emil Karewicz, co jest aluzją do postaci Hermanna Brunnera z serialu Stawka większa niż życie), aby wprowadzić go w błąd. Franek Dolas celowo podaje to nazwisko wiedząc, że będzie ono sprawiało trudności w wymowie Niemcom, jednocześnie utrudniając im identyfikację aresztanta. Dodatkowo Dolas podaje trudną do wymówienia nazwę miejsca urodzenia: „Chrząszczyżewoszyce, powiat Łękołody”.

Film powstał na podstawie powieści Kazimierza Sławińskiego pt. Przygody kanoniera Dolasa, w której nie było wątku z nazwiskiem Brzęczyszczykiewicza. Dodał go do scenariusza filmu reżyser, Tadeusz Chmielewski, który zaczerpnął go z powieści C.K. Dezerterzy, napisanej przez Kazimierza Sejdę w 1937 roku. Nazwisko Brzęczyszczykiewicza wywodzi się z nazwiska podanego przez jednego z bohaterów tej powieści (Brzęczyszczewski)[1].

W powieści Kazimierza Sejdy jest opisana sytuacja analogiczna do sceny z filmu Tadeusza Chmielewskiego, w której Polak – frajter[2] Stefan Kania – przedstawia się zugsführerowi („cugsfirerowi”) jako Szczepan Brzęczyszczewski[1]:

Z kolei Kania przysporzył zmęczonemu cugsfirerowi roboty ze swoim skomplikowanym nazwiskiem.
– Pszkszbsz… Herr Gott im Himmel! (Panie Boże w niebie)! Jak to można takiego szeleszczącego tasiemca wymówić? Kto tym Polakom takie straszliwe nazwiska ponadawał? Powtórz pan jeszcze raz!
– Szczepan Brzę-czysz-czewski – wyskandował z zadowoleniem Kania.
– Przencisieski… Przensisieski… Język drętwieje od tego.
Aby go pocieszyć, podał Kania jako miejsce urodzenia miejscowość wprawdzie nie istniejącą, ale za to niemożliwą do wymówienia dla Niemca
– Mszczonowieścice, gmina Grzmiszczosławice, powiat Trzcinogrzechotnikowo.

Kazimierz Sejda, C.K. Dezerterzy 1937[1].

Przypisy

  1. a b c Kazimierz Sejda: C.K. Dezerterzy. Wydawnictwo MON, 1987.
  2. Frajter – stopień wojskowy lub żołnierz, mający ten stopień; zobacz: Hasło: Frajter (pol.). W: Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2012-01-09].