Sierżant

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sierżant
Wojska Lądowe
Aktualne oznaczenie stopnia
naramiennik
naramiennik
kurtka nieprzemakalna
kurtka nieprzemakalna
Oznaczenie stopnia 1938-39
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia 1925-38
naramiennik
naramiennik
Oznaczenie stopnia w 1919

sierżant (wachmistrz) linjowy [1]

naramiennik
naramiennik

Sierżantstopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji. W polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym[a]. Następny, wyższy stopień nosi nazwę starszy sierżant.

Amerykański sergeant
Naszywka sierżanta brytyjskiego

Równorzędnym stopniem jest stopień bosmana w Marynarce Wojennej. Do lipca 1948 odpowiednikiem sierżanta w kawalerii był stopień wachmistrza, a do 5 lipca 1994[2] – stopień ogniomistrza w artylerii.

Obecnie odpowiednikiem stopnia sierżanta w straży pożarnej jest stopień ogniomistrza[3]. W policji i straży więziennej stopień ten nosi nazwę odpowiednio sierżanta policji i sierżanta służby więziennej, natomiast w Straży Ochrony Koleiprzodownika.

W armiach NATO stopnie sierżanta (ang. sergeant, niem. Feldwebel, fr. sergent, hiszp. sargento) mają oznaczenie kodowe OR-5, OR-6 lub OR-7 (w Wojsku Polskim – OR-6).

W Wojsku Polskim stopień sierżanta wprowadził pierwszy w XVIII w. Jan Henryk Dąbrowski w swoich Legionach we Włoszech. Powtórnie wprowadzony w 1919[4].

W Siłach Zbrojnych II RP i w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie odpowiednikiem sierżanta były następujące stopnie wojskowe:

  • wachmistrz[5] w jeździe/kawalerii[6] i żandarmerii, od 1933 – również w taborach[7];
  • ogniomistrz[8] w artylerii;
  • majster wojskowy w kategorii żołnierzy specjalistów służb technicznych od 1924[9].

W Siłach Zbrojnych PRL należał do grupy podoficerów starszych[10].

Oznaczenia[edytuj]

Oznaką sierżanta w Wojsku Polskim, jest tzw. „krokiewka”, czyli rzymska cyfra pięć (inaczej mówiąc – litera „V”). Oznaki w kolorze srebrnym: na naramiennikach i otoku czapki jedna krokiewka; naramiennik obszyty matowosrebrną taśmą[4].

Podobnie wygląda to oznaczenie w Bundeswehrze, natomiast w innych armiach często oznacza się ten stopień trzema takimi "krokiewkami", podczas gdy pojedyncza oznacza często żołnierza w stopniu równorzędnym do polskiego starszego szeregowego.

W myśl Przepisu Ubioru Polowego Wojsk Polskich r. 1919 na naramiennikach kurtki i płaszcza z tasiemki wełnianej karmazynowej szerokości 0,5 cm naszyte w poprzek naramiennika przeciętnie w połowie jego długości trzy paski w odległości 1 cm jeden od drugiego; oprócz tego cały naramiennik oszyty wzdłuż wolnej krawędzi takąż tasiemką[11]. Po 1933 roku zmieniono oznaki stopnia sierżanta (i równorzędnych)[12].

Zgodnie z przepisami ubiorczymi żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku sierżant nosił na przodzie otoku czapki garnizonowej haftowaną bajorkiem oznakę w kształcie litery "V" skierowaną kątem w dół, o ramionach długości 3,3 cm i szerokości 5 mm.

Naramiennik obszyty wokół taśmą szerokości 8 mm z wyjątkiem wszycia przy rękawie; na naramiennikach wewnątrz obszycia – znak w kształcie litery „V" (krokiewka). Rozwarcie ramion krokiewki w kierunku guzika naramiennika – pod kątem 60 st; odległość od wszycia rękawa do wierzchołka krokiewki 2 cm[13].

W Armii Księstwa Warszawskiego oznaką stopnia był 1 galon złoty[14].

W Legionach Polskich we Włoszech oznaką stopnia był 1 galon podszyty kolorem wyłogów[15].

W Wojsku polskim w okresie Sejmu Wielkiego i w wojsku Kościuszki oznaką stopnia były 3 galony na mankietach i 2 galony na kołnierzu[15].

Znane osoby w stopniu sierżanta[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Od 1997 do 2004 istniał jeszcze pomiędzy nimi stopień starszego plutonowego, ale ustawą pragmatyczną został zlikwidowany 1 lipca 2004

Przypisy

  1. Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich r.1919 ,Tablica X
  2. Decyzją nr 62/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 lipca 1994 został wprowadzono do użytku w Siłach Zbrojnych RP Regulamin ogólny Sił Zbrojnych RP, sygn. Szt.Gen. 1426/94, w którym nie zamieszczono wykazu stopni wojskowych; obowiązywały tylko te stopnie wojskowe, które znajdowały się w ustawie z 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, art. 74 Dz.U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16.
  3. Dz.U. z 2010 r. Nr 27, poz. 135
  4. a b Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. s. 395.
  5. Przepisy i instrukcje. Umundurowanie polowe Wojsk Polskich, Warszawa 1917, s. 16.
  6. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych z 29 kwietnia 1924 o zmianie terminu „jazda” na: „kawalerja”, Dz.Rozk. MSWojsk. 1924, 29 kwietnia, nr 17, poz. 261, s. 306.
  7. Rozporządzenie Ministra Spraw Wojskowych z 17 marca 1933 w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 7 października 1932 o służbie wojskowej podoficerów i szeregowców, Dz.U. z 1933 r. Nr 20, poz. 132, s. 388.
  8. Przepisy i instrukcje. Umundurowanie polowe Wojsk Polskich, Warszawa 1917, s. 16.
  9. Ustawa z 18 lipca 1924 o podstawowych obowiązkach i prawach szeregowych Wojska Polskiego, Dz.U. z 1924 r. Nr 72, poz. 698, s. 1045. Wcześniej nazywano go majstrem wojskowym (Rozporządzenie Rady Obrony Państwa o majstrach wojskowych z 6 sierpnia 1920, Dz.U. z 1920 r. Nr 75, poz. 513, s. 1346), co później w przepisach wykonawczych doprecyzowano i wydzielono majstra wojskowego z dystynkcjami sierżanta (Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych z 28 grudnia 1920: Przepisy wykonawcze do rozporządzenia ROP o majstrach wojskowych z 6 sierpnia 1920, Dz.Rozk. MSWojsk 1920, 28 grudnia, nr 49, poz. 1009, s. 1358).
  10. Podręcznik dowódcy drużyny. s. 66.
  11. Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. s. 20.
  12. Konstankiewicz 2011 ↓, s. 189.
  13. Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego z 1972 roku. s. 49-55.
  14. Linder 1960 ↓, s. oznaki stopni.
  15. a b Linder 1960 ↓, s. oznaki stopni podoficerów.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Konstankiewicz: Umundurowanie i uzbrojenie polskiej Straży Granicznej (1928-1939). W: Zdzisław Żygulski, Michał Dziewulski: Studia do dziejów dawnego uzbrojenia i ubioru wojskowego - Cześć XIII. Krakóww: Muzeum Narodowe w Krakowie i Stowarzyszenie miłośników dawnej broni i barwy, 2011. ISBN 9788375810769.
  • Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979.
  • Karol Linder: Dawne Wojsko Polskie. Ubiór i uzbrojenie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1960.
  • Ministerstwo Obrony Narodowej; Inspektorat Szkolenia: Podręcznik dowódcy drużyny; Szkol. 378/69. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Przepis Ubioru Polowego Wojsk Polskich. Warszawa: Zakłady Graficzno-Wydawnicze "Książka", 1919.
  • Przepisy ubiorcze żołnierzy Wojska Polskiego; sygn. Mund. 45/71/III. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1972.