Hans Globke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hans Globke, 1963

Hans Josef Maria Globke (ur. 10 września 1898 w Düsseldorfie, zm. 13 lutego 1973 w Bonn) – prawnik aparatu rządowego pruskiego ministerstwa spraw wewnętrznych, później w ministerstwie spraw wewnętrznych III Rzeszy. Współtwórca norymberskich przepisów rasowych. Od 1953 szef urzędu kanclerskiego w rządzie Konrada Adenauera. Był przykładem ciągłości personalnej w elitach rządowych pomiędzy narodowo-socjalistycznymi Niemcami (III Rzeszy) i wczesną Niemiecką Republiką Federalną (późniejsza nazwa: Republika Federalna Niemiec). Odgrywał znaczącą rolę jako „szara eminencjaKonrada Adenauera. Nadal pozostaje w Niemczech postacią kontrowersyjną.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1898 w Düsseldorfie jako syn hurtownika tkanin. Rodzina, krótko po jego narodzinach przeniosła się do Akwizgranu (Aachen). Po maturze w Kaiser-Karls-Gymnasium, wstąpił do służby wojskowej. Służył do końca I wojny światowej na froncie zachodnim w jednostce artylerii. Natychmiast po zakończeniu wojny rozpoczął studia prawa i administracji państwowej na uniwersytetach w Bonn i Kolonii.

Był członkiem katolickiego związku studentów Bavaria Bonn. Promowany został za pracę: „Die Immunität der Mitglieder des Reichstages und der Landtage” w Gießen. W 1922 rozpoczął karierę w służbie publicznej. W tym samym roku wstąpił do partii Centrum (Zentrumspartei), której członkiem pozostał do jej rozwiązania w 1933.

W 1925 został zastępcą prezydenta policji w Akwizgranie. W roku następnym, jako asesor rządowy zapewnił sobie ostateczne przyjęcie do służby państwowej.

Globke został w 1929 radcą ministerialnym w pruskim ministerstwie spraw wewnętrznych. Zajmował się tam problematyką urzędów stanu cywilnego, zmianami nazwisk, sprawami spornego kraju Saary, demilitaryzacji Nadrenii oraz konsekwencjami konferencji pokojowej w Wersalu.

W następstwie faktycznego sfederalizowania Prus z resztą kraju w 1932, za rządu Franza von Pappena, Prusy, zostały podporządkowane komisarzowi Rzeszy, a ministerstwa spraw wewnętrznych Rzeszy i Prus stopniowo stopione w jedno.

W listopadzie 1932 powstała z inicjatywy Globkego, regulacja, a w grudniu przepisy wykonawcze, ograniczające sprawę zapisu urzędowego typowych nazwisk żydowskich. Był to wstęp do późniejszej usankcjonowanej prawem dyskryminacji[1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bach Franz Josef, Konrad Adenauer und Hans Globke, [w:] Dieter Blumenwitz i in. (red.): Konrad Adenauer und seine Zeit. Politik und Persönlichkeit des ersten Bundeskanzlers, t. 1, Stuttgart 1976.
  • Bevers Jürgen, Der Mann hinter Adenauer. Hans Globkes Aufstieg vom NS-Juristen zur Grauen Eminenz der Bonner Republik, Berlin 2009, ​ISBN 978-3-86153-518-8​ (Recenzja (niem.)).
  • Bösch Frank, Die Adenauer-CDU. Gründung, Aufstieg und Krise einer Erfolgspartei 1945–1969, Stuttgart 2001.
  • Eschenburg Theodor, Globke, [w:] Zur politischen Praxis in der Bundesrepublik. Band 1. Krit. Betrachtungen 1957 bis 1961, wyd. 2, München 1967, s. 246–250.
  • Der Staatssekretär Adenauers. Persönlichkeit und politisches Wirken Hans Globkes, red. Klaus Gotto, Stuttgart 1980.
  • Dr. Hans Globke. Aktenauszüge, Dokumente, wyd. Reinhard Strecker, Hamburg 1961.
  • Hartl Hans, Der ‚Fall Globke‘ und seine Hintergründe, „Deutsche Monatshefte für Politik und Kultur”, 7/8 (1961), s. 14–19.
  • Hehl Ulrich von, Hans Globke (1898–1973), [w:] Zeitgeschichte in Lebensbildern. Aus dem deutschen Katholizismus des 19. und 20. Jahrhunderts, red. Jürgen Aretz i in., t. 3, Mainz 1979, s. 247–259.
  • Jacobs Norbert, Der Streit um Dr. Hans Globke in der öffentlichen Meinung der Bundesrepublik Deutschland 1949–1973. Ein Beitrag zur politischen Kultur in Deutschland, Bonn 1992.
  • Lemke Michael, Kampagnen gegen Bonn: Die Systemkrise der DDR und die Westpropaganda der SED 1960–1963, „Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte”, 41 (1993), s. 153–174.
  • Lommatzsch Erik, Hans Globke und der Nationalsozialismus. Eine Skizze, „Historisch-politische Mitteilungen”, 10 (2003), s. 95–128.
  • Lommatzsch Erik, Hans Globke (1898–1973): Beamter im Dritten Reich und Staatssekretär Adenauers, Frankfurt/New York 2009, ​ISBN 978-3-593-39035-2​.
  • Pfeil Moritz, Globke und andere Deutsche, „Der Spiegel”, 13 (1961).
  • Ramge Thomas, Braune Eminenz. Hans Globke und die Nürnberger Rassegesetze 1950–1963, [w:] idem, Die großen Polit-Skandale. Eine andere Geschichte der Bundesrepublik, Frankfurt 2003, ​ISBN 3-593-37069-7​.
  • Reinhardt Stephan, Der Fall Globke, „Neue Gesellschaft – Frankfurter Hefte”, 5 (1995), s. 437–447.
  • Wagner-Kern Michael, Staat und Namensänderung: die öffentlich-rechtliche Namensänderung in Deutschland im 19. und 20. Jahrhundert (Beiträge zur Rechtsgeschichte des 20. Jahrhunderts, t. 35), Tübingen 2002.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Wagner-Kern, Staat und Namensänderung: die öffentlich-rechtliche Namensänderung in Deutschland im 19. und 20. Jahrhundert (Beiträge zur Rechtsgeschichte des 20. Jahrhunderts, Bd. 35), Tübingen 2002, s. 214–222.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]