Heraklion

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Heraklion
Ηράκλειο
Ilustracja
Widok na zatokę i jeden z bastionów fortecy Kules
Herb
Herb
Państwo  Grecja
Administracja zdecentralizowana Kreta
Region Kreta
Jednostka regionalna Heraklion
Gmina Heraklion
Burmistrz Vasilis Labrinos
Wysokość 0-33 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

140 730
Nr kierunkowy 2810
Kod pocztowy 71000–71999
Tablice rejestracyjne HK, HP
Położenie na mapie Krety
Mapa konturowa Krety, w centrum znajduje się punkt z opisem „Heraklion”
Położenie na mapie Grecji
Mapa konturowa Grecji, blisko dolnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Heraklion”
Ziemia35°20′N 25°08′E/35,333333 25,133333
Strona internetowa

Heraklion, także Iraklion (gr. Ηράκλειο, Iraklio), d. Kandia jest największym miastem i stolicą administracyjną wyspy Kreta oraz stolicą jednostki regionalnej Heraklion. Czwarte co do wielkości miasto w Grecji, liczące 140 730 mieszkańców według spisu z 2011 roku[1].

Heraklion był najszybciej rozwijającym się kierunkiem turystycznym w Europie w 2017 r., według Euromonitor, z 11,2% wzrostem liczby przyjazdów międzynarodowych.[2] Według rankingu Heraklion znalazł się na 19. miejscu najczęściej odwiedzanych regionów w Europie za rok 2018, z 3,4 mln odwiedzających.[3]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady osadnictwa neolitycznego w okolicach miasta datuje się na ok. VII tysiąclecie p.n.e.

Heraklion leży w pobliżu ruin pałacu w Knossos, możliwe więc jest, że około roku 2000 p.n.e. istniał tu port, choć śladów po nim nie odnaleziono. Upadek Knossos miał miejsce około roku 1400 p.n.e. Następnie Kreta przeszła pod kontrolę kontynentalnej kultury mykeńskiej, trwającą do jej upadku około 1100 p.n.e.

Obecne miasto zostało założone w 824 roku przez Saracenów, którzy wykopali wokół niego olbrzymi rów obronny. Miasto nazwali Chandak (arab. خندق, „fosa”). Saraceni udostępniali port piratom napadającym statki bizantyjskie, jako schronienie i bazę wypadową, co było przyczyną wrogich stosunków z Cesarstwem Bizantyńskim.

W roku 961 Bizantyjczycy pod wodzą Nikiforosa Fokasa zdobyli miasto. Po splądrowaniu go i wymordowaniu wszystkich Saracenów doszczętnie je spalili, a ogromne skarby zgromadzone przez piratów przewieźli do Konstantynopola, na 300 okrętach. Bizancjum kontrolowało odbudowany Chandak przez następne 243 lata.

Widok miasta z końca XV wieku

W roku 1204 miasto zostało zakupione przez Wenecję, za 1000 sztuk srebra. Było to elementem zabiegów politycznych, które miały doprowadzić w tym czasie IV krucjaty do wprowadzenia na tron syna zdetronizowanego cesarza Izaaka II, Aleksego Angelosa. Wenecjanie rozbudowali system obronny miasta, aby chronić się najpierw przed rebeliami niechętnej im miejscowej ludności oraz rajdami tureckimi. Powstały fortyfikacje, których większość nadal istnieje – m.in. forteca Kules w porcie oraz olbrzymi mur z 7 bastionami (grubość murów do 40 m). Nazwę Chandak zastąpiła jej włoska wersja, Candia. Miasto zachowało ją przez stulecia; była często stosowana także w odniesieniu do całej Krety. Pod rządami Wenecjan Candia rozkwitła i po upadku Konstantynopola stanowiła jedno z liczących się centrów kulturowych renesansu. Stąd pochodził m.in. El Greco.

Po Wenecjanach przyszli Turcy przynosząc 200-letnie rządy imperium osmańskiego (z przejściowym okresem zwierzchności Egiptu w latach 1832–1840). Nie była to zmiana bezkrwawa: podczas gdy cała Kreta została przez Turków opanowana w latach 1645–1648, Candia broniła się przed oblężeniem przez 22 lata, w ciągu których zginęło ok. 30 tys. Kreteńczyków i ok. 120 tys. Turków. W konflikt wmieszane były także Hiszpania i Francja. Miasto zostało poddane 27 września 1669, gdy w sierpniu Francja wycofała swój garnizon. Nazwę miasta zmieniono na Megalo Kastro (gr. „Wielki Zamek”). W czasach władzy tureckiej zatoka uległa zamuleniu, w związku z czym większość działalności handlowej została przeniesiona na zachód, do Canei (obecnie Chania).

Wejście do portu i twierdza Kules w 1919

Imperium osmańskie wycofało się z Krety w roku 1898, po serii powstań miejscowej ludności i wojnie grecko-tureckiej na kontynencie, zakończonej wysoką kontrybucją na rzecz Turcji, ale i utratą Krety, pod naciskiem państw zachodnioeuropejskich. Miasto stało się najpierw częścią Republiki Krety, a następnie, po roku 1913 zostało włączone do Królestwa Grecji. Po wyzwoleniu zmieniono nazwę miasta na Iraklion (Heraklion – „miasto Herkulesa”), w nawiązaniu do portu Heracleum istniejącego w pobliżu w czasach rzymskich.

W roku 1941 miasto zostało w dużej części zniszczone przez bombardowania niemieckie w czasie inwazji na Kretę. Po wojnie zniszczenia odbudowano. W roku 1971 przeniesiono tam z Chanii centrum administracyjne Krety.

Heraklion jest siedzibą administracyjną Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA)[4].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Heraklion znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[5][6] typu śródziemnomorskiego[7], z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 22 °C w dzień i 15 °C w nocy.

Średnia temperatura dwóch miesięcy zimowych – stycznia i lutego wynosi 15–16 °C w dzień, 9 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15–16 °C[8]. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. Średnia temperatura ośmiu miesięcy letnich, od kwietnia do listopada wynosi prawie 25 °C w dzień i 17 °C w nocy[9]. W dwóch najcieplejszych miesiącach roku – lipcu i sierpniu, średnia temperatura wynosi około 29 °C w ciągu dnia, około 22 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi ok. 25 °C[8]. Dwa miesiące – marzec i grudzień mają charakter przejściowy, ze średnią temperaturą 17 °C w ciągu dnia i 11–12 °C podczas nocy, pod względem temperatury i nasłonecznienia przypominają nieco maj i wrzesień w Polsce.

Heraklion ma 53 dni deszczowe rocznie (≥1 mm), od bezdeszczowego okresu od czerwca do sierpnia do 10 dni deszczowych w styczniu. Miasto ma około 2700 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 120 h (średnio 4 godziny dziennie, około 4 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do ponad 370 h (średnio 12 godzin czystego słońca na dobę) w lipcu[9]. Kreta jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

Średnia temperatura i opady dla Heraklionu
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 15.2 15.5 16.8 20.2 23.5 27.3 28.6 28.4 26.4 23.1 20.1 17.0 21,9
Średnie dobowe temperatury [°C] 12.1 12.3 13.3 16.1 19.2 23.2 25.2 25.1 22.9 19.8 16.8 14.0 18,4
Średnie temperatury w nocy [°C] 9.0 9.0 9.8 12.0 14.9 19.0 21.7 21.7 19.3 16.5 13.4 10.9 14,8
Opady [mm] 91.5 77.4 57.4 30.0 15.2 3.2 1.0 0.7 19.5 68.8 58.8 77.1 501
Średnia liczba dni z opadami 10.1 9.1 6.9 3.4 1.9 0.5 0.1 0.1 1.3 4.9 6.0 8.9 53
Średnie usłonecznienie (w godzinach) 118 125 177 228 301 351 372 347 282 198 150 121 2769
Źródło: Hong Kong Observatory[9]

Zabytkowe obiekty turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Wybrane obiekty:
Forteca Kules
Mury miejskie
Mury miejskie
Ratusz
Dawny arsenał
Bazylika św. Marka
  • Rocca al Mare (gr. Kules) – średniowieczna forteca wenecka w porcie
  • Muzeum Archeologiczne
  • Muzeum Historyczne na Krecie
  • Muzeum Ikon
  • Mury miejskie z bastionem Martinengo, gdzie znajduje się grób Nikosa Kazantzakisa
  • Fontanna Morosiniego – wybudowana w 1628 w centrum miasta na zlecenie gubernatora F. Morosiniego, złożona z 8 zbiorników w kształcie 3/4 koła oraz 4 kamiennych lwów, ze ścianami zdobionymi motywami z mitologii greckiej i baśni ludowych
  • Loggia wenecka – siedziba ratusza miejskiego
  • Katedra św. Menasa
  • Dawny arsenał
  • Bazylika św. Marka z XIII wieku – obecnie muzeum

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają kluby piłkarskie OFI 1925 i PAE Ergotelis.

Sławne postacie miasta[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

W popularnej kulturze współczesnej[edytuj | edytuj kod]

  • W filmie Angelika wśród piratów Heraklion pod nazwą Kandia jest jednym z najważniejszych ośrodków handlu niewolnikami na Morzu Śródziemnym oraz koegzystencji między muzułmanami i chrześcijanami wykupującymi brańców.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. ΜΟΝΙΜΟΣ Πληθυσμός
  2. Top 100 City Destinations Ranking 2017, Euromonitor, 26 stycznia 2017 [dostęp 2019-04-01].
  3. Wouter Geerts, Top 100 City Destinations 2018, Euromonitor International, 2018.
  4. Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie „Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa” ENISA, uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych („akt ws. Cyberbepieczeństwa”, COM(2017) 477 final, Komisja Europejska, 22 lutego 2018, s. 4.
  5. Climatic map by Istituto Geografico De Agostini.
  6. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  7. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  8. a b weather2travel.com: Iraklion Climate.
  9. a b c Hong Kong Observatory: Climatological Information for Iraklion, Greece. [dostęp 2014-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-11-20)].