Józef Bandzo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Bandzo
Jastrząb
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 23 października 1923
Wilno
Data i miejsce śmierci 16 października 2016
Wołomin
Przebieg służby
Lata służby 1942 - 1946
Siły zbrojne Flaga PPP.svg Armia Krajowa,
NZW
Jednostki Odznaka 3 Brygada AK Szczerbca - motyw.jpg 3 Wileńska Brygada AK,
5 Wileńska Brygada AK,
3 Wileńska Brygada NZW
Stanowiska dowódca drużyny
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
operacja „Ostra Brama”,
Powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Armii Krajowej
Grób Józefa Bandzo na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Józef Bandzo pseudonim „Jastrząb” (ur. 21 października 1923 w Wilnie, zm. 16 października 2016 w Wołominie[1]) – kapitan[2], polski działacz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej, a następnie powojennego podziemia antykomunistycznego w Polsce, pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był uczniem Gimnazjum Elektromechanicznego w Wilnie oraz członkiem 11 Wileńskiej Drużyny Harcerzy. W lipcu 1942 wstąpił w szeregi Armii Krajowej[3]. Służył w oddziale partyzanckim Gracjana Fróga ps. „Góral”[a], przekształconym następnie w 3 Wileńską Brygadę Armii Krajowej. Był dowódcą drużyny w 1 kompanii szturmowej por. Romualda Rajsa ps. „Bury” w 3 Wileńskiej Brygadzie AKSzczerbca”. W lipcu 1944 brał udział w operacji „Ostra Brama”, a następnie uniknął aresztowania przez Sowietów i wyjechał na Lubleszczyznę[3].

W listopadzie 1944 roku, został aresztowany przez NKWD. Po udanej ucieczce, korzystając z fałszywych dokumentów, ewakuował się w lutym 1945 roku do Polski centralnej. Osiedlił się na Lubelszczyźnie. Tam dotarły do niego informacje o prowadzonych na Podlasiu walkach oddziałów 5 Wileńskiej Brygady AK mjra Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”. Przyjechał na Podlasie i w Siemiatyczach spotkał dowódcę 1 szwadronu tejże brygady por. Zygmunta Błażejewicza „Zygmunta”, zgłaszając swój akces do dalszej walki. Został ponownie dowódcą drużyny w 2 szwadronie, także tutaj dowodzonym przez „Burego”. Gdy we wrześniu 1945 roku 5 Wileńska Brygada AK została rozwiązana, wraz z niemal całym szwadronem „Burego” przeszedł do Narodowego Zjednoczenia Wojskowego[3], kontynuującego walkę w 3 Wileńskiej Brygadzie NZW. W ramach NZW walczył do końca 1945 roku[4].

Na początku 1946 roku ponownie wrócił pod rozkazy mjr. „Łupaszki”. Zameldował się w lutym tego roku w Jodłówce pow. Sztum, tymczasowej siedzibie „Łupaszki”. Został wtedy mianowany dowódcą patrolu dywersyjnego.

W sierpniu 1946 roku, na własną prośbę został urlopowany. Zamierzał rozpocząć „cywilne” życie, kontynuując naukę i podejmując pracę.

W 1947 podczas amnestii dokonał ujawnienia[1]. Był przez wiele lat inwigilowany i prześladowany. Został skazany w latach 60. na dożywotnie pozbawienie wolności. W latach 1960–1976 był więziony[5].

Mieszkał w Warszawie. W kwietniu 2016 uczestniczył w pogrzebie Zygmunta Szendzielarza ps. „Łupaszka”.

Zmarł 16 października 2016 w hospicjum, w Wołominie[1]. Pośmiertnie został awansowany na stopień podpułkownika. Został pochowany w Kwaterze Polskiego Państwa Podziemnego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie[6]w kwaterze 18D-kolumbarium lewe B-10-4[7].

Wybrane odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. później ps. „Szczerbiec” w 3 Wileńskiej Brygadzie AK

Przypisy[edytuj | edytuj kod]