Bitwa pod Murowaną Oszmianką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa pod Murowaną Oszmianką
II wojna światowa
Czas 1314 maja 1944 roku
Miejsce Murowana Oszmianka
Terytorium okupowane ziemie polskie
Przyczyna zatargi pomiędzy Polakami i Litwinami
Wynik zwycięstwo Polski
Strony konfliktu
Flaga PPP.svg Polskie Państwo Podziemne Litwa Litewski Korpus Lokalny
Dowódcy
Czesław Dębicki "Jarema" nieznani
Siły
5 partyzanckich brygad (3., 8., 9., 12. i 13.) AK
około 600 żołnierzy[1]
część 301. Batalionu LVR
około 750 żołnierzy[1]
Straty
13 zabitych,
25 rannych[1],
ponad 50 zabitych,
ponad 60 rannych,
ponad 300 wziętych do niewoli[1],
brak współrzędnych

Bitwa pod Murowaną Oszmianką – największa bitwa pomiędzy wojskami AK a Lietuvos Vietine Rinktine (Litewski Korpus Lokalny) sprzymierzonym z nazistowskimi Niemcami. Bitwa miała miejsce w dniach 1314 maja 1944 roku na terenach okupowanych ziem polskich, w pobliżu wsi Murowana Oszmianka (obecnie na terenie Białorusi). Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił polskich[2].

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

W nocy z 13 na 14 maja 1944 r. 3 Brygada por. Gracjana Fróga „Szczerbca” stoczyła bój z oddziałami gen. Povilasa Plechavičiusa. Wspólnym zadaniem por. Witolda Turonka „Tura” i „Szczerbca” było rozbicie dwóch kompanii litewskich w Murowanej Oszmiance. Trzecią z kompanii litewskich, rozmieszczoną w Tołminowie miała związać, a w sprzyjającej sytuacji - rozbić, 13 Brygada Adama Walczaka „Nietoperza”. Ubezpieczała 9 Brygada chor. Jana Kolendy „Małego” oraz 12 Brygada kpt. Hieronima Romanowskiego „Cerbera”.

8 Brygada „Tura”, po krótkiej nawale ogniowej, uderzyła od wschodu, przełamała linię obrony i wdarła się do centralnej części miasteczka. 3 Brygada „Szczerbca”, która miała uderzyć z zachodniej strony, spóźniła się na akcję. Pozostałe brygady: 9, 12 i 13 stały na ubezpieczeniu. W takich warunkach dowódca akcji mjr Czesław Dębicki „Jarema” dał rozkaz 12 Brygadzie wsparcia 8 Brygady. Wyparto Litwinów z południowej części miasta, biorąc do niewoli około 20 z nich.

Około 23:30 na miasto z marszu uderzyła brygada „Szczerbca”, forsując zachodnią linię obrony i częścią sił nawiązała w centrum miejscowości styczność z 8 Brygadą. Jednak większość plutonów 3 Brygady stoczyło na przedpolach Murowanej Oszmianki ciężką walkę. Pluton „Milimetra” napotkał bardzo silny opór i trafił pod zmasowany ostrzał. Został przykuty do ziemi nieprzyjacielskim ogniem i poniósł dotkliwe straty. Odcinek zachodni, na którym nacierała 3 Brygada, posiadał dobrze zorganizowaną obronę.

Równocześnie z uderzeniem 3 Brygady do dalszego natarcia ruszyły 8 i 12 brygady. Była to już końcowa faza walki. Opór przeciwnika zmalał. Litwini złożyli broń. Nieprzyjaciel stracił 23 zabitych, do niewoli trafiło ponad 230 jeńców[3].

Równocześnie z 8 Brygadą akcję w Tołminowie rozpoczęła 13 Brygada „Nietoperza”, która atakiem części własnych sił i wykorzystując psychologicznie odgłosy nawały ogniowej w Murowanej Oszmiance, zmusiła kompanię litewską do złożenia broni. Do niewoli wzięto ok. 120 żołnierzy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941-1945) - Zygmunt Boradyn, Andrzej Chmielarz, Henryk Piskunowicz; Polska Akademia Nauk - Warszawa 1997, ​ISBN 8390716803​; str. 40-45;
  2. Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide... (ang.) - Tadeusz Piotrowski; McFarland & Company (1997), ​ISBN 0-7864-0371-3​; str. 165-166
  3. Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura" s. 20

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Pamiętnik Okręgu Wileńskiego AK", Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura". Komisja Historyczna nr 38. Nakładem Zarządu okęgu Wileńskiego ŚZŻAK. Bydgoszcz 2008
  • Jarosław Wołkonowski, Grzegorz Łukomski: Okręg Wileński Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej w latach 1939-1945. Warszawa: Adiutor, 1996. ISBN 83-86100-18-4.
  • Wiktor Snastin: Inspektorat "F" : (materiały do historii) Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 1997. ISBN 83-905279-8-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]