Jakob Arcadelt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jacob Arcadelt
ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 1507
k. Namur
Pochodzenie franko-flamandzkie
Data i miejsce śmierci 14 października 1568
Paryż
Gatunki muzyka poważna, muzyka renesansowa
Zawód kompozytor

Jacob Arcadelt, też Arcadelt, Arcadente, Archadet, Archadelt, Harcadelt, Harchadelt; Jacobus, Giaches, Jacques, Jachet[1] (ur. ok. 1507[a] w okolicy Namur[2], zm. 14 października 1568 w Paryżu[1][2]) – franko-flamandzki kompozytor okresu renesansu, przedstawiciel szkoły franko-flamandzkiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie był uczniem Josquina des Prés[1]. Od 1530 działał na dworze Medyceuszy we Florencji. Po śmierci Aleksandra Medyceusza w 1537 wyjechał do Wenecji, gdzie przebywał przez trzy lata[1].

Następnie wyjechał do Rzymu. Mógł być śpiewakiem Jacobusem Flandrusem, który w 1539 dołączył do Cappella GiuliaInformacje powiązane z artykułem „Cappella Giulia” w Wikidanych, chóru Bazyliki św. Piotra w Watykanie[2] (jednak żadne źródła nie potwierdzają tej hipotezy [1]). W grudniu 1540 jako protegowany papieża Pawła III został bez egzaminów przyjęty do papieskiej kapeli Kaplicy Sykstyńskiej. Już jako kanonik przy kolegiacie św. BartłomiejaInformacje powiązane z artykułem „Collegiate Church of St. Bartholomew” w Wikidanych w Liège otrzymał w 1545 od papieża dwa beneficja w Liège: kolegiatę św. Bartłomieja i katedrę św. Pawła[1]. Po śmierci papieża w 1549, Arcadelt zaczął szukać nowej posady i w 1551 wyjechał do Francji[2].

Prawdopodobnie w 1552 wstąpił na służbę do kardynała Lotaryngii, Karola de Guise, wpływowego członka francuskiego dworu. Pozostał w służbie kardynała aż do swojej śmierci w 1568[2]. W paryskim wydaniu swoich mszy z 1557, Arcadelt był określony jako muzyk królewski (regius musicus). Służył zatem również królowi Henrykowi II, a następnie Karolowi IX[2]. Na znak królewskiej łaski otrzymał kanonię w Paryżu[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Komponował głównie muzykę świecką, zwłaszcza madrygały i chansons. Jako twórca madrygałów uchodził za jednego z najwcześniejszych i najpłodniejszych XVI-wiecznych madrygalistów, obok Costanza FestyInformacje powiązane z artykułem „Costanzo Festa” w Wikidanych i Philippe’a VerdelotaInformacje powiązane z artykułem „Philippe Verdelot” w Wikidanych. Znanym jego madrygałem jest Il bianco e dolce cigno (1542)[1][2][3].

Arcadelt komponował także muzykę religijną i liturgicznąmsze, motety i pieśni[1][2].

Kompozycje[edytuj | edytuj kod]

  • ponad 200 trzy- i czterogłosowych madrygałów, zebranych w 6 księgach
  • ok. 120 chanson (wielokrotnie wydawane)
  • 3 msze
  • 20 motetów
  • lamentacje, psalmy i magnificaty

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Maria Pamuła określa rok urodzenia Arcadelta na ok. 1500[1], a Andrzej Chodkowski na rok 1500 lub 1505[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Pamuła 1979 ↓.
  2. a b c d e f g h i Publikacja o płatnym dostępie – wymagana płatna rejestracja lub wykupienie subskrypcji James Haar, Letitia Glozer: Arcadelt [Archadelt, Arcadet, Jacques] (ang.). W: Oxford Music Online. Grove Music Online [on-line]. 2009-11-09. [dostęp 2018-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-25)]. via Oxford University Press.
  3. a b Chodkowski 1995 ↓, s. 49.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Pamuła: Arcadelt Jacob. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 1: AB część biograficzna. Kraków: PWM, 1979. ISBN 83-224-0113-2. OCLC 468356768. (pol.)
  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Mała encyklopedia muzyki'. Stefan Śledziński (red.). Wyd. III. Warszawa: PWN, 1981. ISBN 83-01-00958-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Media[edytuj | edytuj kod]

wymowa nazwiska Arcadelt i