Janusz Fereński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Janusz Fereński
Ilustracja
Janusz Fereński, 2016
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1942
Gorlice
Data i miejsce śmierci 3 kwietnia 2020
Wrocław
Zawód, zajęcie taternik, alpinista, himalaista, grotołaz, prawnik, sędzia
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi
Medal za Wybitne Osiągnięcia Sportowe
Szczyty Aspe Safed („Biały Koń”, 6607 m – samotne wejście Janusza Fereńskiego w 1971) i Aspe Syah („Czarny Koń”, 6350 m) w Hindukuszu. Z lewej strony widoczne dolne partie Noszaka (7492 m) 36°25′54,1″N 71°49′41,9″E/36,431700 71,828300
Masyw Broad Peak (z lewej) i szczyt Gaszerbrum IV (z prawej) nad bazą Concordia w Karakorum. Szczyt Broad Peak Middle (8011 m) jest zaznaczony po otwarciu pliku źródłowego, 35°49′15″N 76°33′54″E/35,820833 76,565000

Janusz Zbigniew Fereński (ur. 23 marca 1942 w Gorlicach, zm. 3 kwietnia 2020 we Wrocławiu) – polski taternik, alpinista, himalaista i grotołaz, prawnik i sędzia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Mieszkał we Wrocławiu. Ukończył (1965) Wydział Prawa Uniwersytetu Wrocławskiego[1]. Pracę zawodową zakończył jako sędzia w stanie spoczynku Sądu Okręgowego w Świdnicy[2]. W 2005 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[3].

Działalność górska w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wspinaczkę zaczął uprawiać w Tatrach[4]. Kurs taternictwa jaskiniowego dla początkujących ukończył jesienią 1960. Jego instruktorami byli Janusz Rabek, Piotr Wojciechowski i Krzysztof Cena[5]. W lipcu 1961 razem z Januszem Rabkiem (kierownik eksploracji) i Romanem Bebakiem, członkami Sekcji Grotołazów Akademickiego Klubu Turystycznego z Wrocławia, odkrył Jaskinię Czarną[6]. Był zasłużonym i długoletnim członkiem późniejszej Sekcji Grotołazów Wrocław i kierował lub uczestniczył w licznych wyprawach jaskiniowych[7][8]. W 1969 brał udział w wyprawie odkrywczej w Jaskini Śnieżnej[9].

W latach 70. XX wieku Droga Fereńskiego na wschodniej ścianie Mnicha była uważana za jeden z najtrudniejszych testów wspinaczkowych w Tatrach Polskich[10][11].

Działalność górska w Europie i Azji[edytuj | edytuj kod]

Uprawiał alpinizm w górach Europy i świata, m.in. w Dolomitach (nowe drogi na Cima del Burel – 1967 i Cima del Pizzon, także przejście z Romanem Bebakiem zachodniego filaru Cima della Busezza o 1000 m różnicy wysokości – 1967, Pan di Zuccero – 1968)[12][13][14], Alpach (nowa droga na filarze wschodniej ściany Aiguille de L’Eboulement w masywie Mont Blanc – 1969)[15][16], Hindukuszu (samotne wejście na Aspe Safed [6607 m][17] i pierwsze wejście na Kohe Zard – 1971)[18][19], Kaukazie (nowa droga północną ścianę Bżeducha – 1973)[20] oraz Pamiro-Ałaju (nowe drogi na Pusznowat III, Sacharnoj Gołowie i Alirze w Górach Fańskich – 1974)[21].

W 1975 był kierownikiem wyprawy Wrocławskiego Klubu Wysokogórskiego w Karakorum, podczas której pięciu członków (Bohdan Nowaczyk, Marek Kęsicki, Andrzej Sikorski, Kazimierz Głazek i Janusz Kuliś) zdobyło 28 lipca dziewiczy wówczas szczyt Broad Peak Middle (8011 m) – było to pierwsze w historii wejście polskiej ekspedycji na ośmiotysięczny szczyt[22][23][24].

W 1976 uczestniczył w wyprawie kierowanej przez Janusza Kurczaba na drugi szczyt świata K2 (8611 m)[25][26]. Wiosną 1980 kierował wyprawą na Manaslu (8156 m) w Himalajach drogą południowo-wschodnią[27][28]. W 1985 uczestniczył w wyprawie na Himalchuli Zachodni[4].

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Był autorem artykułów o tematyce wysokogórskiej i alpinistycznej, działał w strukturach Klubu Wysokogórskiego we Wrocławiu (m.in. jako prezes)[29] i Polskiego Związku Alpinizmu (m.in. jako członek Sądu Koleżeńskiego)[30]. Był członkiem honorowym Wrocławskiego Klubu Wysokogórskiego[31]. Za osiągnięcia alpinistyczne otrzymał medal „Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe”[32][4].

Był jednym z pierwszych kolegów wspinaczkowych Wandy Rutkiewicz w skałkach treningowych w paśmie Gór Sokolich w Rudawach Janowickich i także w Tatrach[33]. W 2017 był gościem filmowego XXII Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku Zdroju[34]. Czekan Janusza Fereńskiego z wyprawy na Broad Peak jest eksponatem stałej wystawy „Wrocław 1945–2016” w Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu[35].

Został pochowany na Cmentarzu Świętej Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu (sektor 12, rząd 43, grób 8328)[36].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Teresa Tuleja (red.), Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego, tom I (1946–1989), Acta Universitatis Wratislaviensis No 2433, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2002, s. 223, ISBN 83-229-2277-9.
  2. Inne kondolencje – Wrocław, wyborcza.pl, 8 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-09].
  3. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 listopada 2005 r. o nadaniu odznaczeń, Monitor Polski 83.1191, OpexLex, 2005 [dostęp 2020-04-20].
  4. a b c Janusz Fereński (hasło), [w:] Małgorzata i Jan Kiełkowscy (red.), Wielka Encyklopedia Gór i Alpinizmu, t. VI – Ludzie gór, Katowice: Stapis, 2013, s. 234, ISBN 978-83-61050-89-6 [dostęp 2020-07-20].
  5. Janusz Fereński, Odkrycie Jaskini Czarnej, tak jak ja to zapamiętałem, „Korkociąg”, wydanie specjalne z okazji 50-lecia odkrycia Jaskini Czarnej, Biuletyn Informacyjny Sekcji Grotołazów Wrocław, październik 2011, s. 13.
  6. Janusz F. Rabek, Podziemia Jaskini Czarnej, „Wierchy”, 31, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, s. 10–31, ISSN 6829 0137- 6829 [dostęp 2020-04-15].
  7. Janusz Fereński, W piwnicy i jeszcze głębiej, „Konfrontacje”, wydanie specjalne z okazji jubileuszu (1959–2003) Studenckiego Klubu Pałacyk we Wrocławiu, 31 maja 2003, s. 5 [dostęp 2020-04-09].
  8. Maciek Mieszkowski, Krótka relacja z uroczystych obchodów 50-cio lecia działalności Sekcji Matki Naszej (Sekcja Grotołazów Wrocław), „Jaskinie”, 1 (42), 2006, s. 7, ISSN 1234-4346 [dostęp 2010-04-10].
  9. Bernard Uchmański, 1969 – Rekord świata w podziemnej wspinaczce, [w:] Adam Pyka (red.), System "Jaskinia Wielka Śnieżna": Historia eksploracji, wyd. III, monografia, 2014, s. 6, 28 [dostęp 2020-04-09].
  10. Mnichowa kolekcja, nieznanetatry.pl [dostęp 2020-04-14].
  11. Artur Paszczak, Lato 2006 w Tatrach Polskich i okolicach, „Taternik”, 80 (3–4), 2006, s. 3 i 5, ISSN 0137-3155 [dostęp 2020-04-14].
  12. Ryszard Zawadzki, Dolomity – Cima del Burel, „Taternik”, 43 (4), 1967, s. 170–172, ISSN 0137-3155.
  13. Andrzej Paczkowski, Lato alpinistyczne 1967, „Wierchy”, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 247, ISSN 0137-6829 [dostęp 2010-04-14].
  14. Roman Bebak, Nowa droga w murze Civetty, „Taternik”, 45 (1), 1969, s. 22–24, ISSN 0137-3155 [dostęp 2020-04-15].
  15. Janusz Fereński, Nowe drogi w górach Europy – Aiguille de l'Eboulement (3662 m), Monts Rouges de Triolet Pointe S. W. (3236 m), „Taternik”, 46 (3), 1970, s. 130, ISSN 0137-8155 [dostęp 2020-04-15].
  16. Aneta Marek, Alpy jako kierunek polskich ekspedycji do 1989 roku, „Słupskie Prace Geograficzne” (14), 2017, s. 109–136, ISSN 2083-4721 [dostęp 2020-04-16].
  17. Kazimierz Głazek, Polskie konie pod Noszakiem, „Taternik”, XLVIII (4), 1972, s. 161–163, ISSN 0137-3155 [dostęp 2020-12-25].
  18. Stanisław Biel, Jerzy Wala, Krakowsko-wrocławska wyprawa w Hindukusz, „Taternik”, 48 (4), 1972, s. 149–152, ISSN 0137-8155 [dostęp 2020-04-14].
  19. Aneta Marek, Pasmo Hindukusz jako cel eksploracji polskiej w latach 1960–1983, „Słupskie Prace Geograficzne”, 10, 2013, s. 95, ISSN 1641-8468 [dostęp 2020-04-08].
  20. Janusz Kurczab, Historia polskiego wspinania. Kaukaz, wspinanie.pl, 2009 [dostęp 2020-04-16].
  21. W górach Fańskich, „Taternik”, 50 (3), 1974, s. 132, ISSN 0137-3155 [dostęp 2020-04-16].
  22. Janusz Fereński, Wrocławska wyprawa w Karakorum 1975, „Taternik”, 52 (1), 1976, s. 15–19, ISSN 0137-8155 [dostęp 2020-04-08].
  23. Janusz Fereński, Droga powrotna, „Taternik”, 52 (1), 1976, s. 22–23, ISSN 0137-8155 [dostęp 2020-04-08].
  24. Janusz Kurczab, Polskie Himalaje – Pierwsi zdobywcy, Warszawa: Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 87–100, ISBN 978-83-7552-378-2.
  25. Historia polskiego wspinania – Karakorum. Cz.I (lata 1969–1980), wspinanie.pl [dostęp 2020-04-16].
  26. Józef Nyka, K2 – spotkanie z drugim szczytem Ziemi, [w:] Zbigniew Kowalewski, Andrzej Paczkowski (red.), Karakorum – Polskie wyprawy alpinistyczne, Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1986, s. 58, ISBN 83-217-2406-X.
  27. Janusz Fereński, Manaslu 1980, „Taternik”, 57 (1), 1981, s. 9–11, ISSN 0137-3155 [dostęp 2020-04-15].
  28. Janusz Kurczab, Polskie Himalaje - Wielkie wspinaczki, Warszawa: Biblioteka Gazety Wyborczej, 2008, s. 22–46 (K2), s. 122–125 (Manaslu), ISBN 978-83-7552-380-5.
  29. Aleksander Lwow, Zwyciężyć znaczy przeżyć, wyd. 2, Lądek Zdrój: Wydawnictwo GiA, 2002, s. 264–268, ISBN 83-910620-1-5.
  30. Walny Zjazd Delgatów Polskiego Związku Alpinizmu, Podlesice 27–28 XI 2004 [dostęp 2020-04-15].
  31. Odszedł Janusz Fereński, Wrocławski Klub Wysokogórski, 5 kwietnia 2010 [dostęp 2020-04-14].
  32. Zmarł Janusz Fereński (1942-2020), wspinanie.pl, 4 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-09].
  33. Łukasz Mordarski, Rosyjska ruletka Wandy Rutkiewicz, wiadomości.onet.pl, 12 maja 2015 [dostęp 2020-04-14].
  34. Goście 2017 – Janusz Fereński, Festiwal Górski im. Andrzeja Zawady, 2017 [dostęp 2020-04-22].
  35. Wystawa główna „Wrocław 1945–2016”, Wrocławskie Centrum Seniora, dodatkowy opis, 2020 [dostęp 2020-04-08].
  36. Fereński Janusz (1942–2020), Cmentarz Świętej Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu (sektor 12, rząd 43, grób 8328), Mogiły.pl [dostęp 2020-04-13].