Sąd okręgowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obszary właściwości sądów okręgowych
Pałac Trybunalski w Kaliszu, siedziba Sądu Okręgowego w Kaliszu (2011)
Budynek Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp.
Budynek Sądu Okręgowego w Toruniu

Sąd okręgowy (SO, do 1998 wojewódzki, SW) – w Polsce sąd powszechny orzekający zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.

Właściwość[edytuj | edytuj kod]

W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy. W sprawach cywilnych sąd okręgowy orzeka w sprawach o roszczenia majątkowe przekraczające 75 tys. zł (z pewnymi wyjątkami), o roszczenia wynikające z Prawa prasowego oraz w sprawach dotyczących praw niemajątkowych (z pewnymi wyjątkami), a także w sprawach o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem oraz w pewnych innych sprawach dotyczących uchwał osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. W sprawach karnych sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki.

Ponadto na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy, zaś w sprawach cywilnych postanowienie o przekazaniu sprawy do sądu okręgowego wydaje sam sąd rejonowy. Sąd okręgowy uprawniony jest także do wydania listu żelaznego i europejskiego nakazu aresztowania. Instancją odwoławczą od orzeczeń tego sądu jest sąd apelacyjny – tylko wtedy, gdy sąd okręgowy był sądem I instancji w danej sprawie.

W drugiej instancji sąd okręgowy rozpoznaje apelacje i zażalenia od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa prasowego wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Sądy okręgowe tworzy i znosi minister sprawiedliwości po uzyskaniu opinii Krajowej Rady Sądownictwa w drodze rozporządzenia. Obszar właściwości sądu okręgowego winien obejmować obszary właściwości przynajmniej dwóch sądów rejonowych. Mogą również być powoływane ośrodki zamiejscowe i wydziały zamiejscowe sądów okręgowych. Choć obszar właściwości sądu oraz podział administracyjny są od siebie niezależne, to okręgi zasadniczo mieszczą się w granicach jednego województwa. Jedynym wyjątkiem jest obszar właściwości Sądu Okręgowego w Suwałkach, który obejmuje północny fragment województwa podlaskiego oraz kilka wschodnich powiatów województwa warmińsko-mazurskiego.

W Polsce istnieje 45 sądów okręgowych[1]:

  1. Sąd Okręgowy w Białymstoku,
  2. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej,
  3. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy,
  4. Sąd Okręgowy w Częstochowie,
  5. Sąd Okręgowy w Elblągu,
  6. Sąd Okręgowy w Gdańsku,
  7. Sąd Okręgowy w Gliwicach,
  8. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim,
  9. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze,
  10. Sąd Okręgowy w Kaliszu,
  11. Sąd Okręgowy w Katowicach,
  12. Sąd Okręgowy w Kielcach,
  13. Sąd Okręgowy w Koninie,
  14. Sąd Okręgowy w Koszalinie,
  15. Sąd Okręgowy w Krakowie,
  16. Sąd Okręgowy w Krośnie,
  17. Sąd Okręgowy w Legnicy,
  18. Sąd Okręgowy w Lublinie,
  19. Sąd Okręgowy w Łodzi,
  20. Sąd Okręgowy w Łomży,
  21. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu,
  22. Sąd Okręgowy w Olsztynie,
  23. Sąd Okręgowy w Opolu,
  24. Sąd Okręgowy w Ostrołęce,
  25. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim,
  26. Sąd Okręgowy w Płocku,
  27. Sąd Okręgowy w Poznaniu,
  28. Sąd Okręgowy w Przemyślu,
  29. Sąd Okręgowy w Radomiu,
  30. Sąd Okręgowy w Rzeszowie,
  31. Sąd Okręgowy w Siedlcach,
  32. Sąd Okręgowy w Sieradzu,
  33. Sąd Okręgowy w Słupsku,
  34. Sąd Okręgowy w Suwałkach,
  35. Sąd Okręgowy w Szczecinie,
  36. Sąd Okręgowy w Świdnicy,
  37. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu,
  38. Sąd Okręgowy w Tarnowie,
  39. Sąd Okręgowy w Toruniu,
  40. Sąd Okręgowy w Warszawie,
  41. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie,
  42. Sąd Okręgowy we Włocławku,
  43. Sąd Okręgowy we Wrocławiu,
  44. Sąd Okręgowy w Zamościu,
  45. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze.

Sąd okręgowy dzieli się na wydziały:

  • cywilny (oddzielnie wydział cywilny oraz cywilny odwoławczy),
  • karny (oddzielnie wydział karny oraz karny odwoławczy),
  • penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń sądowych,
  • pracy,
  • ubezpieczeń społecznych (jeśli liczba spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, rozpatrywanych przez sąd okręgowy jest niewielka to zamiast tego wydziału i odrębnego wydziału pracy, tworzy się wspólny wydział pracy i ubezpieczeń społecznych),
  • gospodarczy.

W SO w Warszawie istnieje ponadto:

  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego (sąd ochrony konkurencji i konsumentów),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw rejestrowych powierzonych temu sądowi na podstawie odrębnych przepisów np. rejestr zawodowy, rejestr partii politycznych (Wydział VII),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych (sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1223).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.