Sąd okręgowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obszary właściwości sądów okręgowych

Sąd okręgowy (SO, do 1998 wojewódzki, SW) – w Polsce sąd powszechny orzekający zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.

Właściwość[edytuj | edytuj kod]

W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy. W postępowaniu cywilnym procesowym sąd okręgowy orzeka w sprawach o roszczenia majątkowe przekraczające 75 tys. zł (z pewnymi wyjątkami), o roszczenia wynikające z Prawa prasowego, o ochronę praw niemajątkowych (z pewnymi wyjątkami), a także o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni, o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem oraz w pewnych innych sprawach dotyczących uchwał osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, jak również rozpoznaje sprawy o roszczenia związane z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych. Sąd okręgowy orzeka w sprawach własności intelektualnej w postępowaniu odrębnym (dotyczy to także zapobiegania i zwalczania nieuczciwej konkurencji, ochrony dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług, jak również ochrony dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą). Sąd okręgowy ponadto orzeka w postępowaniu nieprocesowym o ubezwłasnowolnieniu, a także separacji na żądanie jedno z małżonków i jej zniesieniu. W sprawach karnych sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki.

Ponadto na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy, zaś w sprawach cywilnych postanowienie o przekazaniu sprawy do sądu okręgowego wydaje sam sąd rejonowy. Sąd okręgowy uprawniony jest także do wydania listu żelaznego i europejskiego nakazu aresztowania. Instancją odwoławczą od orzeczeń tego sądu jest sąd apelacyjny – tylko wtedy, gdy sąd okręgowy był sądem I instancji w danej sprawie.

W drugiej instancji sąd okręgowy rozpoznaje apelacje i zażalenia od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa prasowego wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Sądy okręgowe tworzy i znosi minister sprawiedliwości po uzyskaniu opinii Krajowej Rady Sądownictwa w drodze rozporządzenia. Obszar właściwości sądu okręgowego powinien obejmować obszary właściwości przynajmniej dwóch sądów rejonowych. Mogą również być powoływane ośrodki zamiejscowe i wydziały zamiejscowe sądów okręgowych. Choć obszar właściwości sądu oraz podział administracyjny są od siebie niezależne, to okręgi zasadniczo mieszczą się w granicach jednego województwa. Jedynym wyjątkiem jest obszar właściwości Sądu Okręgowego w Suwałkach, który obejmuje północny fragment województwa podlaskiego oraz kilka wschodnich powiatów województwa warmińsko-mazurskiego.

Lista sądów[edytuj | edytuj kod]

W Polsce istnieje 47 sądów okręgowych[1]:

Lp Sąd Okręgowy Budynek Zdjęcie
1 Sąd Okręgowy w Białymstoku District Court in Białystok.jpg
2 Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej POL Bielsko-Biała Cieszyńska 10 Sąd Rejonowy i Okręgowy.JPG
3 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy gmach przy ul. Wały Jagiellońskie Bydgoszcz Sąd 1.jpg
4 Sąd Okręgowy w Częstochowie
5 Sąd Okręgowy w Elblągu Elbląg, sąd okręgowy fota 6.JPG
6 Sąd Okręgowy w Gdańsku Gdańsk ulica Nowe Ogrody 30–34.jpg
7 Sąd Okręgowy w Gliwicach
8 Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim Gorzów Sąd Okregowy.jpg
9 Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Sąd Wojska Polskiego 56.JPG
10 Sąd Okręgowy w Kaliszu pałac Trybunalski w Kaliszu 651362 Kalisz trybunał 02.JPG
11 Sąd Okręgowy w Katowicach gmach przy ul. Andrzeja Sąd Okręgowy 4.jpg
12 Sąd Okręgowy w Kielcach PL Kielce Seminaryjna 12a sąd5.jpg
13 Sąd Okręgowy w Koninie
14 Sąd Okręgowy w Koszalinie Koszalin - Sąd Okręgowy.jpg
15 Sąd Okręgowy w Krakowie Sąd okręgowy.JPG
16 Sąd Okręgowy w Krośnie Gmach sądu w Krośnie A-239 z 07.06.1991.jpg
17 Sąd Okręgowy w Legnicy
18 Sąd Okręgowy w Lublinie PL Lublin Krakowskie Przedmieście 43.jpg
19 Sąd Okręgowy w Łodzi gmach przy pl. Dąbrowskiego Sad Apelacyjny Lodz.jpg
20 Sąd Okręgowy w Łomży SO Łomza.jpg
21 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
22 Sąd Okręgowy w Olsztynie
23 Sąd Okręgowy w Opolu Budynek sądu, plac Daszyńskiego 1.JPG
24 Sąd Okręgowy w Ostrołęce
25 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim budynek przy ul. Słowackiego 5 Slowackiego Street in Piotrkow Trybunalski 01.jpg
26 Sąd Okręgowy w Płocku Płock, dawny pałac biskupi.jpg
27 Sąd Okręgowy w Poznaniu gmach przy Al. Marcinkowskiego Sąd Okręgowy w Poznaniu2.jpg
28 Sąd Okręgowy w Przemyślu
29 Sąd Okręgowy w Radomiu budynek przy ul. Piłsudskiego Radom.Piłsudskiego 10 01.jpg
30 Sąd Okręgowy w Rybniku
31 Sąd Okręgowy w Rzeszowie zamek w Rzeszowie Rzeszów, zamek, 1600, 1903-1906 danz 007.jpg
32 Sąd Okręgowy w Siedlcach Siedlce, Sąd Okręgowy.jpg
33 Sąd Okręgowy w Sieradzu
34 Sąd Okręgowy w Słupsku
35 Sąd Okręgowy w Sosnowcu Gmach przy ul. Żeromskiego Sosnowiec 2016238.jpg
36 Sąd Okręgowy w Suwałkach
37 Sąd Okręgowy w Szczecinie Szczecin 05 2014 008.JPG
38 Sąd Okręgowy w Świdnicy Sąd Okręgowy w Świdnicy.jpg
39 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu Tarnobrzeg Court.jpg
40 Sąd Okręgowy w Tarnowie Budynek Sądu Okręgowego przy ul. J. Dąbrowskiego.JPG
41 Sąd Okręgowy w Toruniu budynek przy ul. Piekary Budynek Sądu Okręgowego w Toruniu2019.jpg
42 Sąd Okręgowy w Warszawie Sądy na Lesznie 2015 01.jpg
43 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
44 Sąd Okręgowy we Włocławku
45 Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wrocław - Sąd Okręgowy (2).jpg
46 Sąd Okręgowy w Zamościu Zamosc - Sądy-Courts RiO 2017.jpg
47 Sąd Okręgowy w Zielonej Górze 594921 sad.JPG

Struktura sądu[edytuj | edytuj kod]

Sąd okręgowy dzieli się na wydziały:

  • cywilny (oddzielnie wydział cywilny oraz cywilny odwoławczy),
  • karny (oddzielnie wydział karny oraz karny odwoławczy),
  • penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń sądowych,
  • pracy,
  • ubezpieczeń społecznych (jeśli liczba spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, rozpatrywanych przez sąd okręgowy jest niewielka to zamiast tego wydziału i odrębnego wydziału pracy, tworzy się wspólny wydział pracy i ubezpieczeń społecznych),
  • gospodarczy.

W SO w Warszawie istnieje ponadto:

  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego (sąd ochrony konkurencji i konsumentów),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw rejestrowych powierzonych temu sądowi na podstawie odrębnych przepisów np. rejestr zawodowy, rejestr partii politycznych (Wydział VII),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych (sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz zakresu rozpoznawanych przez nie spraw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1102).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]