Jerzy Rejt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Rejt
Jerzy Rejt.JPG
Data i miejsce urodzenia 1 czerwca 1947
Warszawa
Prezes Związku Ukraińców w Polsce
Okres od 1990
do 1996
Następca Miron Kertyczak
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa „Bene Merito” Order Za Zasługi II klasy (Ukraina) Order Za Zasługi III klasy (Ukraina)

Jerzy Rejt (ukr. Юрій Рейт, ur. 1 czerwca 1947 r. w Warszawie) – działacz mniejszości ukraińskiej w Polsce, pierwszy przewodniczący Związku Ukraińców w Polsce (19901996), prezydent Europejskiego Kongresu Ukraińców (1995–1996), przewodniczący Rady Głównej Związku Ukraińców w Polsce (1996–1998), lekarz weterynarii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Prawnuk Onufrego Reytta, założyciela linii zacierzewskiej rodu[1], którego protoplastami byli Oleś Reyt i jego syn Symeon, bojarzy w dobrach Radziwiłłów nieświeskich[2]. Syn Antoniego (1902–1950) i Olgi z Lewickich (1906–1967). Ojciec w czasie II wojny światowej walczył w szeregach I Armii Polskiej w ZSRR (1 Dywizja Piechoty im. T. Kościuszki). Matka (córka ks. Lwa Lewickiego) pochodziła z drobnoszlacheckiej rodziny księży greckokatolickich z okolic Kołomyi (Ukraina). Oboje rodzice byli nauczycielami[3].

Siostrzeniec Stefanii z Lewickich Tarantiuk, kandydatki do grona błogosławionych męczenników Ukraińskiej Cerkwi Greckokatolickiej, zamordowanej w październiku 1945 r. w Niegowcach (ukr. Негівці)[4], Iwana Lewickiego, żołnierza Strzelców Siczowych, poległego w walkach z bolszewikami w czasie wojny ukraińsko-radzieckiej 1917-1921[3] oraz ks. Kostiantyna Lewickiego, duchownego greckokatolickiego, zesłanego wraz z żoną na daleki wschód Rosji (m. Dhonka, region nanajski w Kraju Chabarowskim) za działalność duszpasterską[3]. Bratanek Jana Rejta, więźnia obozu jenieckiego NKWD w Ostaszkowie, zamordowanego w Twerze w kwietniu 1940 r.[5][6], oraz Felicjana Rejta, więźnia obozów jenieckich NKWD w Griazowcu[7] i Kozielsku, żołnierza 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty (Polskie Siły Zbrojne w ZSRR), uczestnika bitwy o Monte Cassino.

W 1966 r. ukończył Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Batorego w Warszawie. Studiował na wydziale weterynarii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W latach 19731980 nauczyciel akademicki (Wydział Technologii Żywności SGGW). Wiceprzewodniczący Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego (UTSK) (1989), pierwszy przewodniczący Związku Ukraińców w Polsce (19901996), członek władz Światowego Kongresu Ukraińców (Toronto, 1991-1997), członek Ukraińskiej Światowej Rady Koordynacyjnej (Kijów, 19921997), prezydent Europejskiego Kongresu Ukraińców (Londyn, 19951996), przewodniczący Rady Głównej Związku Ukraińców w Polsce (19961998). W latach 19992006 pracownik Fundacji Instytut Studiów Wschodnich (w latach 20002006 dyrektor Biura Współpracy Zagranicznej), od 2006 r. — Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, gdzie do 2013 r. pełnił funkcję dyrektora Programu „Study Tours to Poland” Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, a następnie Senior Programme Assistent STP.

Przewodniczący Rady Organizacji Pozarządowych przy Ambasadzie Ukrainy w Polsce (2006–2010), członek Forum Polsko-Ukraińskiego (od 2000 r.)[8], Rady Fundacji Współpracy Polsko-Ukraińskiej PAUCI (2008–2009), Rady Programowej Fundacji Edukacja dla Demokracji (2008–2010), Rady Fundacji Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży (2008–2010) oraz Rady Fundacji Solidarności Międzynarodowej (2011–2015)[9].

W latach 1963–2006 członek chóru cerkwi Uspeńskiej przy greckokatolickim monasterze Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny OO. Bazylianów w Warszawie. Od 1972 do 1989 r. — śpiewak Ukraińskiego Chóru Męskiego „Żurawli”; kilkakrotnie pełnił funkcję prezesa Rady Chóru[10].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

W 1990 r. współorganizował I Światowe Forum Diaspory Ukraińskiej (1990 r. Warszawa–Biały Bór) z udziałem przedstawiciele organizacji ukraińskich z USA, Kanady, Anglii, Belgii, Niemiec, Francji, Brazylii, Czechosłowacji, Rumunii, Jugosławii, Litwy i Rosji oraz prezydenta Światowego Kongresu Wolnych Ukraińców Jurija Szymko. W Forum wzięli udział przedstawiciele ukraińskiej opozycji demokratycznej: Iwan Dracz, Mychajło Horyń i Wiaczesław Czornowił. Dyskutowano o problemach ukraińskiej diaspory, o sytuacji na Ukrainie i sposobach pomocy, ze strony diaspory ukraińskiej dla procesów demokratycznych, budowania niezależności politycznej i niepodległości Ukrainy. Spotkania gości z Ukrainy z marszałkiem Senatu RP prof. Andrzejem Stelmachowskim i ministrem Jackiem Kuroniem dotyczyły przyszłych bilateralnych relacji polsko-ukraińskich[11].

Współorganizator prac renowacyjnych prowadzonych po 1990 r. na wolskim cmentarzu prawosławnym w Warszawie, mogił ukraińskich żołnierzy i oficerów URL oraz wykonania w 2000 r. dwóch pomników poświęconych żołnierzom Ukraińskiej Republiki Ludowej poległym w Bitwie Warszawskiej w 1920 r. i zmarłym na emigracji w Warszawie. 21 stycznia 1991 r. odprawiono uroczystą panachydę z okazji 73 rocznicy ogłoszenia niepodległości URL. Było to pierwsze po II Wojnie Światowej uroczyste nabożeństwo na grobach oficerów i żołnierzy armii ukraińskiej i wybitnych przedstawicieli jej władz państwowych.

Z ramienia ZUwP współorganizator wspólnie ze Światowym Związkiem Żołnierzy Armii Krajowej i Ośrodkiem Karta, stałych seminariów historyków ukraińskich i polskich na temat konfliktu polsko-ukraińskiego w latach czterdziestych XX w.[12][13]Seminaria były organizowane przemiennie na Ukrainie i w Polsce pod opieką naukową Wschodnioeuropejskiego Narodowego Uniwersytetu im. Ł. Ukrainki[14]w Łucku i Wojskowego Instytutu Historycznego w Warszawie. Od 1996 do 2001 r. odbyło się dziewięć trzydniowych seminariów. Przedyskutowano na nich 30 zreferowanych przez obie strony tematów, obejmujących problematykę historyczną dotyczącą terenów II RP zamieszkałych przez Polaków i Ukraińców, okres od zakończenia wojny polsko-bolszewickiej do zakończenia Akcji „Wisła” w 1947 r. Materiały z tych spotkań: referaty polskie i ukraińskie, pełna dyskusja i tzw. protokoły zgodności i rozbieżności zostały wydrukowane w 8 tomach materiałów poseminaryjnych pt. „Polska–Ukraina: trudne pytania”. Kolejne tomy powstały w 2001 i 2005 r. już po zakończeniu powyższego projektu realizowanego przez obie organizacje.

Podczas pracy w Fundacji Instytut Studiów Wschodnich brał udział w realizacji: Forum Ekonomicznego w Krynicy w latach 1999-2006[15], projektów dotyczących m.in. szkolenia samorządowców ukraińskich (w latach 1999-2001 w seminariach i szkoleniowych na terenie województwa małopolskiego wzięło udział 240 przedstawicieli administracji samorządowej z 20 obwodów ukraińskich), adaptacji systemu bankowego Polski i Ukrainy do wymogów i oczekiwań Unii Europejskiej (z udziałem 60 ukraińskich specjalistów sektora bankowego), w latach 1998–2002 reformy przemysłu węglowego na Ukrainie, w latach 1999–2001 organizacji stażów zawodowych w polskich firmach dla ukraińskich studentów.

W 2004 r. brał udział w pracach Stowarzyszenia „Wolna Ukraina” organizującego w Warszawie akcje wsparcia „Pomarańczowej Rewolucji” oraz wyjazd 200 polskich obserwatorów (w ramach Polskiej Misji Obserwacyjnej) na wybory prezydenckie na Ukrainie[16].

W latach 2004-2015, podczas pracy w Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, w ramach Programu Study Tours to Poland skierowanego do 7500 beneficjentów z Ukrainy (70% uczestników programu), Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji, Armenii, Azerbejdżanu, Kirgistanu, Kazachstanu, Tadżykistanu i Uzbekistanu[17] współrealizował projekty m.in. związane z: przygotowaniem ukraińskich samorządów do wdrożenia reform decentralizacyjnych i stowarzyszenia z UE[18], Warszawską Letnią Akademią Euro-Atlantycką[19], szkoleniem w latach 2014–2015 urzędników z centralnych organów władzy Ukrainy[20], tworzeniem modelu ukraińskiego e-rządu (2014)[21], współpracą polskiego i ukraińskiego IPN[22], wzmocnieniem ukraińskich służb celnych i granicznych (wspólny program z Fundacją Inicjatyw Menedżerskich Granica polsko-ukraińska wobec wyzwań organizacji Euro 2012” z udziałem 400 oficerów ukraińskich służb celnych i granicznych oraz 230 specjalistów z Polski, Niemiec, Słowacji i Węgier)[23], przygotowanie służb celnych Ukrainy i Polski do Euro 2012[24].

W 2014 r. współtworzył Komitet Obywatelski Solidarności z Ukrainą[25]. Z ramienia KOSzU koordynował działania grupy odpowiedzialnej za odbiór rannych z kijowskiego Majdanu Niepodległości przyjmowanych na leczenie w Polsce, rozmieszczenie ich w klinikach specjalistycznych CSK MSW w Warszawie oraz organizację opieki pozamedycznej w okresie rekonwalescencji[26].

Brał udział w organizacji uroczystości upamiętnienia 70 rocznicy Tragedii Wołyńskiej w Cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny przy monasterze oo. Bazylianów w Warszawie (27 czerwca 2013 r.) z udziałem prezydenta RP Bronisława Komorowskiego z małżonką, Wielce Błogosławionego Światosława (Szewczuka) Arcybiskupa Większego Kijowa i Halicza, zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego oraz przedstawicieli Rady Ministrów RP, posłów na Sejm RP i senatorów, eurodeputowanych, intelektualistów polskich i ukraińskich, działaczy społecznych zaangażowanych w proces budowania pojednania między Polakami i Ukraińcami. We wspólnej modlitwie uczestniczyli m.in.: abp Józef Michalik, metropolita Przemyski i Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, Kazimierz Kardynał Nycz, abp Józef Kowalczyk, oraz inni arcybiskupi i biskupi polscy, a także hierarchowie i duchowieństwo Cerkwi greckokatolickiej przybyli z Ukrainy oraz z Polski z Janem (Martyniakiem), arcybiskupem i metropolitą Przemysko-Warszawskim. Dzień później w siedzibie Konferencji Episkopatu Polski została ogłoszona Deklaracja w 70. rocznicę tragedii wołyńskiej, którą podpisali: abp Światosław (Szewczuk), abp Józef Michalik, abp Mieczysław Mokrzycki oraz abp Jan (Martyniak)[27][28][29][30].

Współautor dokumentu „Pakiet Obywatelski dla Ukrainy” — propozycji wprowadzenia mechanizmów i rozwiązań, które powinny wejść do zmian systemowych na Ukrainie, w szczególności reformy administracji publicznej i mechanizmów decentralizacji w zarządzaniu państwem. Dokument został przekazany Wołodymyrowi Hrojsmanowi, przewodniczącemu Rady Najwyższej Ukrainy, podczas wizyty w Warszawie 29 kwietnia 2015 r.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty z Anną z Kierkoszów, wysiedloną wraz z rodziną w ramach Akcji „Wisła” na tzw. Ziemie Odzyskane[31], córką zamordowanego w 1947 r. Józefa Kierkosza, diaka z Wojtkówki k. Ustrzyk Dolnych. Ma syna i córkę oraz dwoje wnuków.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

polskie[edytuj | edytuj kod]

ukraińskie[edytuj | edytuj kod]

  • Order „Za Zasługi” III stopnia (1998)[36]
  • Odznaka Honorowa Rady Ministrów Ukrainy (2006)
  • Order „Za Zasługi” II stopnia (2008)[37]
  • Medal „Za działania na rzecz wzmocnienia granicy państwowej Ukrainy” (2010)
  • Odznaka Honorowa Państwowej Służby Celnej Ukrainy (2010)
  • Odznaka Ministerstwa Obrony Ukrainy „Знак пошани” (2017)[38]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

polskie[edytuj | edytuj kod]

  • Odznaka Ministra Kultury „Zasłużony Działacz Kultury” (1977)
  • Złota odznaka Polskiego Związku Chórów i Orkiestr (1977)
  • Nagroda Ministra Rolnictwa „Za wyniki w pracy naukowej” (1979)
  • Nagroda Ministra Kultury (1998)
  • Nagroda im. Jerzego Milewskiego (1999)[39][40]

ukraińskie[edytuj | edytuj kod]

  • Dyplom Prezydenta Ukrainy „Za osobisty wkład w rozbudowę niepodległej Ukrainy” (1996)
  • Dyplom Honorowy Ludowego Ruchu Ukrainy „Za oddanie dla idei państwowości i demokracji, za wielki osobisty wkład w powstanie i rozbudowę Państwa Ukraińskiego” (1999)
  • Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych Ukrainy „Za wkład w rozwój stosunków ukraińsko-polskich” (2005)
  • Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych Ukrainy „Za wkład w rozwój diaspory ukraińskiej” (2006)
  • Dyplom Ambasady Ukrainy w RP „Za doniosły wkład w rozwój współpracy ukraińsko-polskiej” (2008)
  • Medal Honorowy Połtawskiej Rady Obwodowej (2008)

inne[edytuj | edytuj kod]

  • Medal „Za zasługi” Europejskiego Kongresu Ukraińców (2009)[41]
  • Dyplom sekretarza generalnego Światowej Organizacji Celnej (WCO) Kunio Mikuriya „Za realizację projektów z udziałem ukraińskich i polskich służb celnych” (2010)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Archiwum Radziwiłłów, dział XXV, jedn. 4635, mikrofilm 17200
  2. Archiwum Radziwiłłów, dział XXV, jedn. 4630 i 4631, mikrofilmy 17195 i 17196
  3. a b c Іван Драбчук. 2004. З вірою у серці. Івано-Франківськ. "Вперед".
  4. Місія Постуляційний Центр беатифікації УГКЦ: Життєписи Слуг Божих, missiopc.blogspot.com [dostęp 2017-11-18].
  5. Szcześniak A. L. (opr.). 1989. Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa, wyd. ALFA.
  6. https://web.archive.org/web/20160331185620/http://www.radaopwim.gov.pl/media/pliki/Ksiega_Cmentarna_Miednoje_Tom2.pdf
  7. Jaczyński S. 2012. Ocaleni od zagłady. Losy oficerów polskich ocalałych z masakry katyńskiej. Wydawnictwo Bellona. ​ISBN 978-83-11-12478-3
  8. FORUM POLSKO-UKRAIŃSKIE, mojepanstwo.pl [dostęp 2016-02-03].
  9. http://solidarityfund.pl/pl/fundacja1/wladze-fundacji
  10. Ukraiński Chór Męski Żurawli: 1972-2012, opr. Piotr Pełeński, Związek Ukraińców w Polsce, 2012, ​ISBN 978-83-928483-7-0
  11. Granice tracą znaczenie, www.archiwum.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  12. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-12-03].
  13. http://klubgeneralagrota.pl/kg/kluby­w­polsce/warszawa/relacje­ze­spotkan/24,dok.html
  14. Східноєвропейський національний університет імені Лесі Українки | SCENTIA VINCES, eenu.edu.ua [dostęp 2016-02-04].
  15. Forum Ekonomiczne – Instytut Wschodni | Forum Ekonomiczne | Economic Forum, www.forum-ekonomiczne.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  16. Od zrywu do stowarzyszenia? "Wolna Ukraina" podsumowuje Misję - wiadomosci.ngo.pl, wiadomosci.ngo.pl [dostęp 2017-11-18].
  17. http://www.studytours.pl/
  18. http://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/art,1243,o-polskiej-reformy-samorzadowej-z-wladzami-ukrainskich-miast-.html
  19. Warsaw Euro-Atlantic Summer Academy - WEASA, www.weasa.org [dostęp 2018-02-01] (ang.).
  20. http://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/art,1243,o-polskiej-reformy- samorzadowej-z-wladzami-ukrainskich-miast-.html
  21. https://mac.gov.pl/aktualnosci/polsko-ukrainskie-warsztaty-o-e-administracji-w-mac
  22. http://wiadomosci.onet.pl/swiat/ipn-y-polski-i-ukrainy-powolaja-platforme-dialogu-historycznego/ylzs64 http://wiadomosci.wp.pl/kat,1356,title,Ukrainski-i-polski-IPN-powoluja-komisje-historykow,wid,17550051,wiadomosc.html?ticaid=115255
  23. http://www.fim.lublin.pl/granica/index.php
  24. Ministerstwo Finansów, www.mf.gov.pl [dostęp 2017-11-18].
  25. http://web.archive.org/web/20140306192345/http://solidarnosczukraina.pl/data/documents/Komitet-Obywatelski-Solidarno=C5=9Bci-z-Ukrain=C4=85-KOSzU.pdf
  26. „Polska nie może być obojętna” – wywiad z Jerzym Rejtem | Eastbook.eu, www.eastbook.eu [dostęp 2016-02-03].
  27. http://puwvfdd.cerkiew.net.pl/Wiadomosci/wiadomoscjedna.php?polaczenie=wiad_1372597409&cerkiew=cerkiew
  28. eKAI.pl - Portal Katolickiej Agencji Informacyjnej, ekai.pl [dostęp 2017-12-03].
  29. NABOŻEŃSTW GRECKOKATOLICKICH - Aktualne wydarzenia z kraju i zagranicy - Wyborcza.pl, info.wyborcza.pl [dostęp 2017-12-03] (pol.).
  30. Wspólna deklaracja Kościołów ws. Wołynia / Aktualności, www.deon.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  31. CERKIEW GRECKOKATOLICKA. Eparchia Wrocławsko-Gdańska, www.cerkiew.net.pl [dostęp 2017-11-18] (pol. • ukr.).
  32. "Dziękuję za wysiłek na rzecz wspólnoty ukraińskiej w Polsce" / Ordery i odznaczenia / Aktualności / Archiwum Bronisława Komorowskiego / Oficjalna strona Prezydenta Rzeczyposp..., www.prezydent.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  33. Wręczenie odznaczeń państwowych w Pałacu Prezydenckim, www.msz.gov.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  34. http://fim.org.pl/uroczystosc-wreczenia-awansow-i-odznaczen-w-komendzie-glownej-strazy-granicznej/
  35. Woźniczko M. Międzynarodowy Dzień Celnictwa. Konferencja pt. ”Służba Celna dla Prezydencji” 26.01.2012. Wiadomości Celne Nr3/2012, s. 9. ISSN 1230-9087.
  36. Указ Президента України від 21.08.1997
  37. Указ Президента України від 19.11.2008 No 1057/2008
  38. Наказ Міністра оборони України від 14.01.2017 р. Но. 14
  39. Za polsko-ukraińskie jednanie - Archiwum Rzeczpospolitej, archiwum.rp.pl [dostęp 2017-12-03] (pol.).
  40. Katolicka Agencja Informacyjna, system.ekai.pl [dostęp 2017-12-03] (pol.).
  41. Європейський Конґрес Українців, www.eukrainians.net [dostęp 2017-11-18].