Andrzej Stelmachowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Stelmachowski
Andrzej Stelmachowski 01.jpg
Data i miejsce urodzenia 28 stycznia 1925
Poznań
Data i miejsce śmierci 6 kwietnia 2009
Warszawa
Marszałek Senatu
Okres od 4 lipca 1989
do 25 listopada 1991
Przynależność polityczna Obywatelski Klub Parlamentarny
Następca August Chełkowski
Minister edukacji narodowej
Okres od 23 grudnia 1991
do 10 lipca 1992
Poprzednik Robert Głębocki
Następca Zdobysław Flisowski
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Medal „Milito Pro Christo” Komandor Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego
Uroczystość nadania imienia Andrzeja Stelmachowskiego sali 182 w gmachu Senatu (2009)
Grób Andrzeja Stelmachowskiego na Starych Powązkach w Warszawie

Andrzej Stelmachowski (ur. 28 stycznia 1925 w Poznaniu, zm. 6 kwietnia 2009 w Warszawie[1]) – polski prawnik i polityk, nauczyciel akademicki, profesor nauk prawnych, marszałek Senatu I kadencji w latach 1989–1991, minister edukacji narodowej w rządzie Jana Olszewskiego, doradca prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego ds. Polonii. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Studia prawnicze ukończył w 1947 na Uniwersytecie Poznańskim, na tej uczelni uzyskał stopień naukowy doktora. Od 1962 był profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego, od 1969 profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. W 1970 został kierownikiem Zakładu Prawa Rolnego UW. Wykładał także na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytecie w Białymstoku. W 1973 uzyskał tytuł naukowy profesora. Był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Specjalizował się w prawie cywilnym i rolnym.

Od 1984 do 1989 zasiadał w komisji Episkopatu Polski Iustitia et Pax, a od 1989 w komisji ds. Duszpasterstwa Rolników oraz Duszpasterstwa Ludzi Pracy

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Przed wojną był członkiem Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska[2]. W okresie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej.

W 1980 był doradcą Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej (wspierał prace Komisji Ekspertów przy Prezydium MKS), a następnie m.in. doradcą NSZZ "Solidarność" RI. Był uczestnikiem prac Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[3]. Ponadto przewodniczył w okresie 1982–1985 Komitetowi Organizacyjnemu Kościelnej Fundacji na rzecz Rolnictwa. W latach 1987–1990 był prezesem warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. Należał do inicjatorów okrągłego stołu, uczestniczył w jego obradach plenarnych i pracach zespołowych. W 1989 został senatorem I kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego, objął stanowisko marszałka Senatu. W rządzie Jana Olszewskiego pełnił funkcję ministra edukacji narodowej (1991–1992)[4].

W 2005 wszedł w skład honorowego komitetu poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich. W lutym 2007 został doradcą prezydenta Lecha Kaczyńskiego ds. Polonii[5].

Od lutego 1990 do 11 maja 2008 był prezesem Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" w Warszawie.

Zmarł 6 kwietnia 2009, jego pogrzeb z udziałem m.in. prezydenta Lecha Kaczyńskiego i marszałka Senatu VII kadencji Bogdana Borusewicza odbył się 15 kwietnia tego samego roku. Andrzej Stelmachowski został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[6].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia państwowe
Wyróżnienia za rok (1996), za całokształt dorobku naukowego w duchu humanizmu chrześcijańskiego
Upamiętnienie
  • patron Domu Polskiego w Iwieńcu
  • patron sali nr 182 w gmachu Senatu[10]
  • tablica pamiątkowa w siedzibie Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" (2010)[11]

Przypisy

  1. Nie żyje prof. Andrzej Stelmachowski. gazeta.pl. [dostęp 19 kwietnia 2009].
  2. Andrzej Stelmachowski. wyborcza.pl. [dostęp 31 października 2009].
  3. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski: Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001, s. 33. ISBN 83-7059-503-0.
  4. Rząd Jana Olszewskiego. premier.gov.pl. [dostęp 18 sierpnia 2015].
  5. Andrzej Stelmachowski doradcą prezydenta. wp.pl, 29 marca 2007. [dostęp 26 czerwca 2011].
  6. Żegnamy jednego z twórców wolnego państwa. tvn24.pl. [dostęp 19 kwietnia 2009].
  7. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 538
  8. Kalendarium ważniejszych wydarzeń w Senacie, Sejmie, Polsce i na świecie od 1989 roku. senat.gov.pl. [dostęp 11 kwietnia 2011].
  9. Bartoszewski, Stelmachowski i Komorowska odznaczeni papieskimi orderami. ekai.pl, 2 listopada 2006. [dostęp 11 kwietnia 2011].
  10. Uroczyste obchody XX-lecia odrodzonego Senatu. senat.pl, 3 lipca 2009. [dostęp 21 listopada 2013].
  11. Posiedzenie Polonijnej Rady Konsultacyjnej. senat.pl. [dostęp 21 października 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]