Jolanta Brzeska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jolanta Brzeska
Ilustracja
Graffiti upamiętniające Jolantę Brzeską na kamienicy przy ul. Nabielaka 9
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1947
Warszawa
Data i miejsce śmierci 1 marca 2011
Warszawa
Przyczyna śmierci Morderstwo
Miejsce spoczynku Komunalny Cmentarz Południowy w Warszawie
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość  Polska
Małżeństwo Kazimierz Brzeski

Jolanta Brzeska z domu Krulikowska (ur. 25 stycznia 1947 w Warszawie, zm. 1 marca 2011 tamże) – polska działaczka społeczna zaangażowana w obronę eksmitowanych lokatorów. Zginęła w wyniku morderstwa.

Po śmierci Jolanty Brzeskiej jej wizerunek zaczął być wykorzystywany przez przedstawicieli ruchu lokatorskiego jako symbol walki przeciw eksmisjom, zaś sama jej postać stała się inspiracją dla powstania różnych tekstów kultury.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w warszawskiej rodzinie Franciszka i Jadwigi z Urbańskich Krulikowskich. W 1962 ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. Antoniego Dobiszewskiego. W grudniu 1967 poślubiła Kazimierza Brzeskiego (ur. 10 stycznia 1941 w Drobinie, zm. 14 grudnia 2007 w Warszawie). Naukę kontynuowała po zamążpójściu i ukończyła ją, zdając maturę w 1970. Pracowała w firmach wydawniczych, a ostatnim miejscem jej pracy był Instytut Techniki Cieplnej Politechniki Warszawskiej. Od 2002 Jolanta Brzeska uczestniczyła w zajęciach Uniwersytetu Trzeciego Wieku[1][2].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 2006, decyzją reprywatyzacyjną Mirosława Kochalskiego, kamienica, w której mieszkała Brzeska, przeszła pod własność spadkobierców dawnych właścicieli[3]. W maju 2006 pełnomocnik spadkobierców jednostronnie rozwiązał umowę najmu kwaterunkowego i po raz pierwszy podniósł czynsz. Małżonkowie Brzescy wraz z innymi rodzinami w podobnej sytuacji powołali Warszawskie Stowarzyszenie Lokatorów. W 2007 stowarzyszenie zostało oficjalnie zarejestrowane (KRS 0000290367) i odtąd skupia osoby zamieszkujące w budynkach zwróconych potomkom dawnych właścicieli, a które są zagrożone eksmisją. Jolanta Brzeska kilkukrotnie otrzymywała podwyżkę czynszu, który przekraczał jej emeryturę. Za niepłacenie czynszu w pełnej wysokości otrzymała nakaz eksmisji. Pełnomocnik właścicieli kilkukrotnie próbował zająć jej mieszkanie, a proponowane przez niego sposoby ugody nigdy nie doczekały się realizacji[4].

Jolanta Brzeska uczestniczyła w protestach związanych z realizacją wyroków eksmisyjnych. Udzielała wsparcia moralnego oraz służyła samodzielnie zdobytą wiedzą prawną. Prowadziła też rejestr spraw eksmisyjnych, ich postępu i przebiegu. Często uczestniczyła w obradach warszawskiej Rady Miasta, domagając się przyjęcia i realizacji postulatów związanych z obroną lokatorów[5].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

1 marca 2011 Jolanta Brzeska opuściła mieszkanie nie zabierając z niego m. in. torebki i telefonu[6]. Cztery[7] dni później, córka zgłosiła jej zaginięcie na komendzie policji[6]. Sześć dni po opuszczeniu przez nią mieszkania połączono zgłoszenie zaginięcia ze znalezieniem przez spacerowicza spalonych zwłok kobiecych. Badania genetyczne potwierdziły, że zwęglone ciało należało do Jolanty Brzeskiej[8]. Sekcja wykazała, że bezpośrednią przyczyną śmierci był wstrząs termiczny, podtrucie tlenkiem węgla oraz rozległe oparzenia ciała powstałe w wyniku podpalenia naftą.

Pogrzeb Jolanty Brzeskiej odbył się 3 stycznia 2012 na Komunalnym Cmentarzu Południowym.

Śledztwo[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Jolanty Brzeskiej w prasie ukazały się liczne artykuły i felietony przedstawiające jej walkę o prawa lokatorów, których usiłują się pozbyć spadkobiercy i nowi właściciele domów, zasiedlonych w poprzednim systemie poprzez system kwaterunkowy[9]. Śmierć Jolanty Brzeskiej nie została wyjaśniona. W toku śledztwa rozważano zarówno hipotezę samospalenia, jak i zabójstwa[10][11][12].

Ujawniona w lutym 2013 ekspertyza biegłych wykluczyła hipotezę samobójstwa, prokuratura brała pod uwagę możliwość morderstwa a wśród potencjalnych motywów wymieniano porachunki właścicieli lokali i kamieniczników[13][6]. Ostatecznie śledztwo umorzono 8 kwietnia 2013 z powodu niewykrycia sprawców[14]. Kilka tygodni później przewodniczący partii Zieloni zwrócili się do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, czy policja i prokuratura dochowały należytej staranności. RPO zapowiedział zbadanie sprawy[15][16]

19 sierpnia 2016 minister sprawiedliwości i prokurator generalny Zbigniew Ziobro zapowiedział wznowienie śledztwa w sprawie zabójstwa Jolanty Brzeskiej i powierzenie go prokuraturze spoza Warszawy. Równocześnie wszczęto postępowanie wobec prokuratorów prowadzących wcześniejsze śledztwo „za rażące braki i zaniechania na pierwszym etapie śledztwa związanego z wyjaśnieniem okoliczności tragicznej śmierci Jolanty Brzeskiej”[17]. Prokurator generalny zarzucił pierwszemu śledztwu przyjęcie błędnej kwalifikacji czynu, brak planu śledztwa, zaangażowanie niedoświadczonych prokuratorów i funkcjonariuszy, niedokładne oględziny na miejscu, gdzie znaleziono zwłoki oraz nieprzeprowadzenie wielu dowodów lub badanie ich długo po zdarzeniu[18].

Kultura masowa i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Graffiti upamiętniające Jolantę Brzeską na budynku przy ul. Wilczej 19 w Warszawie
Transparent domagający się wyjaśnienia zabójstwa Jolanty Brzeskiej, warszawska Manifa 2013
  • Jolanta Brzeska stała się ikoną walki o prawa lokatorów i symbolem ruchu lokatorskiego, jej portret jest wykorzystywany przez twórców graffiti, pojawia się też na transparentach podczas różnych demonstracji[18].
  • 25 lutego 2012 w warszawskim Teatrze Dramatycznym miała miejsce premiera sztuki „Kto zabił Alonę Iwanowną?” w reżyserii Michała Kmiecika. Sztuka była inspirowana Zbrodnią i karą Dostojewskiego oraz historią Jolanty Brzeskiej[19][20].
  • Jolanta Brzeska jest bohaterką piosenki i teledysku „Kto zabił Jolantę Brzeską” nakręconego przez duet Kopyt/Kowalski, który tworzą Szczepan Kopyt i Piotr Kowalski[21][22].
  • Piosenkę poświęconą Jolancie Brzeskiej pt. „To jest piosenka o różnych rzeczach” napisał Pablopavo[23].
  • W szóstą rocznicę śmierci Jolanty Brzeskiej, 1 marca 2017 w Warszawie został otwarty skwer nazwany jej imieniem, położony u zbiegu ulic Zakrzewskiej i Iwickiej w dzielnicy Mokotów niedaleko ulicy Nabielaka, a na miejscu został także ustawiony kamień pamiątkowy[24].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Życie i śmierć Jolanty Brzeskiej. zw.com.pl, 19 marca 2017. [dostęp 2018-03-02].
  2. Czarek Meszyński: Kto zabił Jolantę Brzeską – Nr 38 (228). osiedlezaciszewaw.pl, 24 sierpnia 2016. [dostęp 2018-03-02].
  3. Decyzja nr 24/GK/DW/2006, ul. Nabielaka 9, 24 stycznia 2006.
  4. Magazyn Nowy obywatel 6 kwietnia 2011, Andrzej Smosarski Walczyła o godność
  5. Obywatel 10 marca 2011, Ofiara reprywatyzacji i urzędników
  6. a b c Ewa Andruszkiewicz, Zbrodnia bez kary, „Przegląd” nr 13/2013
  7. Przerażające zeznania córki zamordowanej J.Brzeskiej. To powinno wstrząsnąć opinią publiczną! #JAKI. Punkt Widzenia TV 2017-10-31.
  8. Gazeta Wyborcza 15 kwietnia 2011, Piotr Machajski Zwłoki spalone w lesie to na pewno Jolanta Brzeska
  9. 12 kwietnia 2011, Tomasz Piątek Morderstwa ideologicznie słuszne
  10. Życie Warszawy 17 kwietnia 2011, Badają śmierć zadłużonej lokatorki
  11. Piotr Machajski Przełom w śledztwie: Obrończyni lokatorów zamordowana?, Gazeta.pl, Policyjni 22 lipca 2011
  12. Piotr Machajski Spłonęła w Lesie Kabackim. Można ją wreszcie pochować, Gazeta.pl, 23 grudnia 2011
  13. Biegli: Brzeska nie miała skłonności samobójczych Tvp.info 26-02-2013
  14. .Informacja dot. zakończenia śledztwa w sprawie śmierci Jolanty Brzeskiej - strona Prokuratury Okręgowej w Warszawie, 9-04-2013
  15. Zieloni: Apelujemy do Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie sprawy Jolanty Brzeskiej - Zieloni2004.pl, 6-05-2013
  16. RPO sprawdzi umorzone śledztwo w sprawie śmierci Brzeskiej - Gazeta Wyborcza 8-05-2013
  17. Zbigniew Ziobro wznawia śledztwo ws. śmierci Jolanty Brzeskiej. WP.PL, 19 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-20].
  18. a b Ziobro wznawia śledztwo ws. spalonej w Lesie Kabackim Jolanty Brzeskiej. Newsweek.pl, 19 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-20].
  19. Natalia Bet, Dostojewski po warszawsku - Rzeczpospolita, 9-02-2012
  20. M. Kostaszuk-Romanowska, Teatr bieżącej interwencji w praktyce, „Białostockie Studia Literaturoznawcze“, 6, 2015, s. 132.
  21. Kopyt/Kowalski - „Kto zabił Jolantę Brzeską” - Onet.pl, 23-05-2013
  22. Justyna Suchecka, Artyści nagrali teledysk poświęcony Jolancie Brzeskiej, której zwęglone zwłoki znaleziono w Lesie Kabackim - Gazeta Wyborcza, 24-05-2013
  23. Pablopavo - To jest piosenka o różnych rzeczach. karrotkommando
  24. W Warszawie otwarto skwer im. Jolanty Brzeskiej. pap.pl, 2017-03-01. [dostęp 2017-10-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]