Kałdus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kałdus
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Chełmno
Liczba ludności (III 2011) 255[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0841567
Położenie na mapie gminy wiejskiej Chełmno
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Chełmno
Kałdus
Kałdus
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chełmińskiego
Kałdus
Kałdus
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kałdus
Kałdus
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kałdus
Kałdus
Ziemia53°19′19″N 18°23′56″E/53,321944 18,398889

Kałduswieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Chełmno, na południowy zachód od Chełmna, na granicy Doliny Dolnej Wisły i Pojezierza Chełmińskiego.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1920-1950 miejscowość należała do województwa pomorskiego, następnie do bydgoskiego, a w latach 1975-1998 do województwa toruńskiego.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 255 mieszkańców[1]. Jest jedenastą co do wielkości miejscowością gminy Chełmno.

Krótki opis[edytuj]

Wieś ma charakter rolniczy. Atrakcją jest Góra Świętego Wawrzyńca - wzniesienie będące pozostałością po wczesnośredniowiecznym grodzie i jednocześnie rezerwat roślinności ciepłolubnej noszący tę samą nazwę. Liczne punkty widokowe na dolinę Wisły.

Historia[edytuj]

W Kałdusie odkryto wczesnośredniowieczny zespół osadniczy, który może być uznany za jeden z najważniejszych ośrodków administracyjno – gospodarczych Polski czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego.

Wykopaliska doprowadziły do odkrycia pozostałości przedlokacyjnego Chełmna (obecne miasto znajduje się bardziej na północ) które powstało na miejscu prehistorycznego grodziska kultury łużyckiej (VII-V w. p.n.e.), bezpośrednio przy wzniesieniu zwanym dzisiaj Górą św. Wawrzyńca. U schyłku okresu plemiennego (X wiek) góra stanowiła miejsce kultu pogańskiego. Od przełomu X i XI wieku jeden z głównych grodów administracji państwa pierwszych Piastów, ważny węzeł komunikacyjny, ośrodek produkcji i wymiany dalekosiężnej. Na początku XI wieku u stóp wzniesienia rozpoczęto budowę kamiennego jednonawowego kościoła z trzema absydami. Kościół ten miał wymiary 37 x 17 m. Odkryte w roku 1996 relikty bazyliki, które zachowały się w południowej części grodziska, zostały zabezpieczone i udostępnione. Pod pozostałościami fundamentów kościoła chrześcijańskiego znaleziono kamienny stos ofiarny przykryty szczątkami zbóż i zwierząt, wśród nich znajdowała się uszkodzona czaszka mężczyzny.

Pierwsza wzmianka o wykopaliskach w Kałdusie pochodzi z roku 1871, wtedy znaleziono przypadkiem kilka zabytków, które następnie trafiły do muzeum w Schwerinie. Następnie prace prowadzono z przerwami aż do czasów dzisiejszych. Współcześnie prace wykopaliskowe prowadzone były przez naukowców z toruńskiego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W pięciu grobach komorowych poza szkieletami znaleziono fragmenty luksusowych tkanin, ozdoby ze srebra, kamieni półszlachetnych oraz kryształu górskiego, a także miecz inkrustowany srebrem. Zawartość grobów świadczy o wysokim statusie pochowanych osób, a sam sposób pochówku wskazuje na ich skandynawskie pochodzenie.

W XII wieku Kałdus był własnością rycerza Bolesława Krzywoustego Hugona Butra (Hugona Bukra&Hugo syn Bukra)[2], dlatego miejscowość nazywano Mons Butyri lub Potterberg. W latach 1253-1257 wielki mistrz Poppo von Osterna założył gród krzyżacki, przeniesiony następnie w 1280 r. do Gniewu.

Turystyka[edytuj]

Ze względu na rezerwat Góra św. Wawrzyńca i punkty widokowe na Dolinę Dolnej Wisły przez Kałdus przebiegają trzy znakowane szlaki turystyczne (dwa piesze i jeden rowerowy):

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Franciszek Piekosiński: Rycerstwo polskie wieków średnich. T. 2. Kraków: Akademia Umiejętności, 1896.

Linki zewnętrzne[edytuj]