Kabiny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°59′18″N 21°2′31″E
- błąd 38 m
WD 53°56'N, 21°5'E
- błąd 20830 m
Odległość 812 m
Kabiny
wieś
Ilustracja
Kaplica w Kabinach
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Kolno
Liczba ludności (2010) 305
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0478405
Położenie na mapie gminy Kolno
Mapa lokalizacyjna gminy Kolno
Kabiny
Kabiny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kabiny
Kabiny
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kabiny
Kabiny
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Kabiny
Kabiny
Ziemia53°59′18″N 21°02′31″E/53,988333 21,041944
Kapliczka przydrożna w Kabinach
Pomnik upamiętniający żołnierzy poległych na wojnie w latach 1914–1918

Kabiny (niem. Kabienen) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Kolno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wcześniej wieś znajdowała się na terenie powiatu reszelskiego, później powiatu biskupieckiego. Przez wieś przebiega droga 596, BiskupiecReszel, a także szlak rowerowy KolnoBęsiaSamławkiKolno (długość 25,5 km, trasa pofalowana, nieoznakowana) wiodący głównie polami oraz niewielkimi kompleksami leśnymi. Zabudowa wsi ma charakter widlicy. Nazwa wsi pochodzi od z języka pruskiego, od nazwiska mieszkańca (Kabe), zapewne właściciela lub zasadźcy przy kolejnym zasiedlaniu zniszczonej po wojnach wsi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawniej w dokumentach wieś zapisywana pod nazwami: Drutlauken, Trutelauken, Rynow, Cabyn, Cabinen, Käbinnen, Kabienen. Polska nazwa Kabiny pojawia się w dokumentach po raz pierwszy w 1820 r.

Wieś została założona 2 maja 1346 roku, jako służebna wieś pruska (właściciele wsi zobowiązani byli jednej służby zbrojnej), przez wójta warmińskiego Henryka Lutra. Wówczas w Drutlauken (za Sł. geogr.) 5 włók otrzymał Tungen z prawem połowu ryb małymi narzędziami w jeziorach Atirs (nie istnieje) i Banse. W roku 1375 wystawiony został przywilej na budowę młyna wodnego.

Druga lokacja wsi akt z 8 maja 1359 r. wydany był przez biskupa Jana Stryprocka. Nadanie na 77 włók otrzymali Prusowie: Herman, Janusz, Mikołaj, Henryk i Tideman na staropruskim polu osadniczym, zwanym Trutelauken (lauks Trute lub Drut, jak wynika z pierwszej lokacji). Początkowo wieś nosiła nazwę Rynow, a dopiero później Cabyn. Była to pruska wieś służebna, a jej posiadacze byli zobowiązani do pełnienia służby zbrojnej.

Na przełomie XV/XVI wieku prawo pruskie zostało zamienione na prawo chełmińskie. W czasie wojny polsko krzyżackiej 1519-1521 wieś została zniszczona a odłogiem leżały aż 43 włóki. Zniszczenia okolicy były duże, bowiem w 1533 r. udało się osadzić chłopów na zaledwie czterech włókach. Biskup Marcin Kromer w 1583 r. przyznał tu Wociechowi Mazankowi prawo postawienia karczmy (czyn ustalono na 4 grzywny i dwie kury rocznie), a młyn wodny przekazał Zachariaszowi Wartenburskiemu (łącznie z 1,25 morgi ziemi z czynszem 8 grzywien i jednej świni rocznie). W roku 1586 wieś była już w pełni zagospodarowana. Do kasy biskupiej wpływało: 71 grzywien z 71 włók czynszowych, 8 grzywien z młyna, 2 grzywny za dwie włóki młynarza i 4 grzywny z karczmy.

Na wystawienie drugiej karczmy we wsi dla sołtysa Jerzego Dukata przywilej 25 października 1614 r. wydał biskup Szymon Rudnicki. Czyn sz od karczmy ustalono w wysokości czterech grzywien rocznie. W czasie II wojny północnej we wsi zniszczona została jedna karczma. Biskup Andrzej Chryzostom Załuski przywilej na postawienie nowej karczmy w Kabinach wydał dla Andrzeja Gąsiorowskiego, właściciela Łężan.

W roku 1783 we wsi było 71 domów. W roku 1820 w Kabinach mieszkało 438 osób. W 1848 r. we wsi odnotowano 626 mieszkańców,

W 1935 r. we wsi była szkoła, zatrudniająca dwóch nauczycieli. Do szkoły uczęszczało 122 uczniów. W 1939 w Kabinach było 765 mieszkańców.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kaplica eklektyczna pw. Matki Boskiej Różańcowej (filia kościoła parafialnego pw. Trzech Króli w Kolnie). Murowana, wraz z ogrodzeniem, wybudowana w 1893 roku. Odrestaurowana w latach 2000-2005. Przy kaplicy zachowały się dwa stare drzewa: jesion i lipa.
  • Budynek dawnej szkoły – murowana, wybudowana na początku XX wieku. Na początku lat 90. przekształcona w szkołę filijną (tylko 3 klasy), 1997 zamknięta z powodu małej liczby uczniów.
  • Zabudowa mieszkaniowa i gospodarcza (budynki z końca XIX i początku XX wieku), w większości zaniedbana, w tym zdewastowany dom podcieniowy.
  • Cmentarz wojenny żołnierzy poległych na wojnie ojczyźnianej w latach 1914–1918 (pow. 0,01 ha), zlokalizowany na wschodnim skraju wsi przy drodze do Biskupca. Zachował się w kształcie trójkąta, ze zniszczoną tablicą pamiątkową i kamieniami.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]