Kamień runiczny z Oddernes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół i kamień runiczny w Oddernes na starej ilustracji
Kamień w kościele w Oddernes

Kamień runiczny z Odderneskamień runiczny znajdujący się w miejscowości Oddernes, niedaleko Kristiansand, w norweskim regionie Agder[1].

Mierzący 3,5 m wysokości kamień ustawiony jest od 1990 roku[2] w przedsionku kościoła w Oddernes[3]. Pierwotnie stał na wzgórzu obok kościoła[1]. Znajdują się na nim dwie inskrypcje zapisane pismem runicznym. Krótsza z nich (oznaczana symbolem N 209), wyryta na szerszym boku kamienia, jest starsza i datowana na X wiek[3]. Jej treść głosi:

  • aft þuri niriþs sun is stain sa[3]
  • Po Torze, synu Nerids ten kamień[4]

Nerids ów identyfikowany jest przez badaczy z jarlem o tym samym imieniu, wzmiankowanym w Landnámabók, przodkiem jarla Eyvindra, walczącym przeciwko siłom Haralda Pięknowłosego podczas bitwy w Hafrsfjördzie[4].

Druga, dłuższa inskrypcja (oznaczana symbolem N 210), wyryta jest na jednym z węższych boków kamienia[3][4]. Pochodzi ona z okresu chrystianizacji Norwegii i upamiętnia działalność zmarłego w 1019 roku Eyvindra Żubrzego Rogu, przyjaciela i chrześniaka króla Olafa II Świętego oraz aktywnego propagatora nowej wiary, opisanego przez Snorriego Sturlusona w Heimskringli[1][4]. Eyvindr ufundował na terenie swoich włości w Oddernes drewniany kościół i sprowadził do miejscowości kapłana[1]. Inskrypcja głosi:

  • ayintr × karþi × kirkiu × þesa × kosunr × olafs × hins × hala × aoþali × sinu[3]
  • Eyvindr uczynił ten kościół, syn Boży Olafa Świętego, na swej dziedzicznej ziemi[4]

Ponieważ Olaf tytułowany jest w inskrypcji Świętym, napis musiał zostać wyryty najwcześniej po śmierci władcy w 1030 roku[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Marian Adamus: Tajemnice sag i run. Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1970, s. 231.
  2. Oddernessteinen (norw.). Store Norske Leksikon. [dostęp 2017-10-17].
  3. a b c d e Terje Spurkland: Norwegian Runes and Runic Inscriptions. Woodbridge: Boydell Press, 2005, s. 114. ISBN 1-84383-186-4.
  4. a b c d e f Przemysław Kulesza: Normanowie a chrześcijaństwo. Recepcja nowej wiary w Skandynawii w IX i X wieku. Wrocław-Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2007, s. 252. ISBN 978-83-89802-35-4.