Karel Kryl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karel Kryl
tablica poświęcona Krylowi w Ołomuńcu
Podpis Karel Kryl
tablica poświęcona Krylowi w Ołomuńcu
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1944
Kromieryż,  Protektorat Czech i Moraw
Data i miejsce śmierci 3 marca 1994
Monachium,  Niemcy
Odznaczenia
Medal Za zasługi II stopnia (Czechy)
Wikicytaty Karel Kryl w Wikicytatach
Grób Kryla na praskim Břevnovie

Karel Kryl (ur. 12 kwietnia 1944 w Kromieryżu, zm. 3 marca 1994 w Monachium) − czeski pieśniarz, poeta, grafik, główny przedstawiciel nurtu publicystycznego w poezji lat 60. XX wieku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie drukarzy, której majątek został skonfiskowany przez państwo czechosłowackie w 1948. Bard Praskiej Wiosny, od 1969 na emigracji politycznej w Niemczech. Współpracownik Radia Wolna Europa. Do Czech wrócił w 1989, w czasie aksamitnej rewolucji, ale nie zamieszkał tam na stałe, krytycznie wyrażając się o porewolucyjnych porządkach.

Zmarł na serce w klinice w Monachium.

Nagrody i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Václav Havel nagrodził go w 1995 pośmiertnie Medalem Za zasługi II. stopnia. Także pośmiertnie Uniwersytet Karola w Pradze nagrodził go pamiątkowym Srebrnym Medalem za "wkład w rozwój duchowy i moralne wspieranie narodu". Imię Karela Kryla noszą ulice w Pradze-Stodůlkách, Nowym Jiczynie, Varnsdorfie i Zieleńcu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Za najbardziej znaną płytę Kryla uznaje się Rakovinę, wydaną w Niemczech w 1969 r., w Czechosłowacji przed emigracją wydano płytę Bratříčku, zavírej vrátka (Panton 1969), zawierającą utwory wyrażające protest przeciw agresji państw Układu Warszawskiego, a także opisujące żywot pod komunistycznym reżimem. Płyta bardzo szybko została zakazana i wycofana z półek.

Najbardziej znane piosenki Kryla, to: Bratříčku, zavírej vrátka, Král a klaun, Salome, Jeřabiny, Děkuji, Karavana mraků, Lásko.

Związki z Polską[edytuj | edytuj kod]

Karel Kryl kilkakrotnie występował w Polsce – mówił po polsku, przyjaźnił się z polskimi poetami, m.in. Jackiem Kaczmarskim i Antoniną Krzysztoń.

Głośny był jego koncert jesienią 1989 na Przeglądzie Czechosłowackiej Kultury Niezależnej we Wrocławiu. Na koncert, oprócz Polaków, przyjechało także ok. 5 tysięcy Czechów i Słowaków, którzy w swoim kraju nie mogli słuchać Kryla legalnie. W Polsce wydano potem płytę Karel Kryl. Śpiewa we Wrocławiu.

W 1995 Antonina Krzysztoń nagrała płytę Czas bez skarg, zawierającą polskie tłumaczenia pieśni Kryla, tłumaczami utworów byli Maryna Miklaszewska i Jan Krzysztof Kelus. Dużą popularnością cieszyła się w Polsce piosenka Kryla pt. „Przewielmożny Kat” przetłumaczona na język polski przez Michała Tarkowskiego i spopularyzowana przez kabaret Salon Niezależnych, a później wykonywana między innymi przez Rafała Chojnackiego. W zbiorze płyt Jacka Kaczmarskiego Arka Noego na płycie Archiwum Radia Wolna Europa – dodatki znajduje się piosenka Kryla – Lásko. Śpiewane epitafium pt. Umarł Karel Kryl poświęcił poecie Andrzej Kołakowski (na kasecie Kontrrewolucja). Krwawo zdławionemu protestowi robotników Wybrzeża w grudniu 1970 r. Kryl poświęcił utwór Varhany v Olivě pozbyly zvuku (Organy w Oliwie zamarły wpół dźwięku)

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]