Komunistyczna Partia Kambodży

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komunistyczna Partia Kambodżykhmerska partia polityczna utworzona w 1951 roku pod nazwą Khmerska Partia Ludowo-Rewolucyjna. Późniejszą nazwę przyjęła w 1966 roku. Początkowo działała legalnie wykorzystując do tego swoje legalne skrzydło jakim była Partia Ludowa. Po rozbiciu Partii Ludowej przez rząd stopniowo w partii umacniały się ekstremistyczne tendencje głoszone przez frakcję Czerwonych Khmerów którzy pełnię władzy w ugrupowaniu przejęli w roku 1963. W 1967 rozpoczęła zbrojną baalię antyrządową. W 1975 roku po zwycięstwie w wojnie domowej Czerwoni Khmerowie zdobyli władzę tworząc Demokratyczną Kampuczę. Polityka ludobójstwa prowadzona przez frakcję ruchu skupioną wokół Pol Pota doprowadziła do wewnętrznego rozłamu w grupie a następnie wietnamska interwencji wojsk wietnamskich która obaliła reżim. Czerwoni Khmerzy przeszli do podziemia, gdzie korzystając z pomocy Stanów Zjednoczonych, Tajlandii i Chin prowadzili wojnę domową z prowietnamskim rządem. W 1981 roku Czerwoni Khmerzy zrezygnowali z ideologii komunistycznej co było równoznaczne z likwidacją partii komunistycznej[1]. Partia przez cały okres działania miała charakter awangardowy a jej struktury nie były liczne. W 1970 roku liczyła ona zaledwie 3 tysiące członków, a w 1975 około 14[2].

Historia partii[edytuj]

Partia została utworzona w 1951 przez przekształcenie regionalnego komitetu Komunistycznej Partii Indochin w Khmerską Partię Ludowo-Rewolucyjną (KPRP), która powołała legalną Partię Ludową (Krom Pracheachon). Partię od początku rozdzierał konflikt pomiędzy frakcją prowietnamską (Tou Samouth) i antywietnamską (Sieu Heng); o ile pierwsza była ugodowa w stosunku do monarchii Norodoma Sihanouka, druga domagała się rewolucji i zarzucała wietnamskim komunistom zdradę. Stopniowo wpływy w KPRP zdobywała grupa skrajnie antywietnamska tzw. "grupa paryska" (Khieu Samphan, Hou Yuon, Hu Nim, Pol Pot, Ieng Sary) określana później jako Czerwoni Khmerzy. We wrześniu 1960 KPRP przekształcona została w Robotniczą Partię Kambodży (RPK)[3], która zawarła kompromis z rządzącą monarchistyczną Powszechną Wspólnotą Socjalistyczną (Sangkum Reastr Niyum)[4].

Po zamordowaniu przywódcy RPK Tou Samoutha przez policję (lipiec 1962) i wcześniejszych rozłamach kierownictwo partii w lutym 1963 przeszło w ręce ekstremistycznej "grupy paryskiej". Chroniąc się przed represjami władz zwolennicy Pol Pota z "grupy paryskiej" założyli bazę w północno-wschodniej prowincji Ratanakiri, pozyskując tam sympatyków spośród mniejszości etnicznej Khmer Loeu (Khmerów Górskich)[5], zaś sam Pol Pot udał się na szkolenie do Chin. We wrześniu 1966 ugrupowanie zmienia nazwę na Komunistyczna Partia Kambodży[6]. Na czele partii stanęła ściśle tajna Angkar Loeu (Najwyższa Organizacja)[7], w skład której wchodzili m.in. Pol Pot, Ieng Sary, Vorn Vet, Son Sen, Yun Yat, Touch Phoeun, Thiounn Thioeun, Ieng Thirith.

W kwietniu 1967 w prowincji Battambang wybuchło spontaniczne powstanie chłopskie, do którego przyłączyli się komuniści. W styczniu 1968 utworzona przez KPK Armia Rewolucyjno-Wyzwoleńcza rozpoczęła partyzancką ofensywę przeciw armii królewskiej[8]. Wraz z rozwijaniem działalności wojskowej Czerwoni Khmerzy podjęli się fizycznej eliminacji kadr komunistycznych sprzyjającym Wietnamowi[1] Po 1970 roku i puczu Lon Nola zbrojne skrzydło partii zostało poparte przez króla Sihanouka. Poparcie króla przyczyniło się do szybkie wzrostu wpływów partyzantki a w rezultacie przejęcia władzy przez frakcję Czerwonych Khmerów w 1975 roku i utworzenia Demokratycznej Kampuczy[9]. Po zdobyciu władzy w Kambodży przez Czerwonych Khmerów i rozpoczęciu przez nich masowych represji określanych mianem ludobójstwa doszło do rozłamu w szeregach ugrupowania a następnie interwencji sąsiedniego Wietnamu która przyniosła kres rządom KPK[2].

Po upadku reżimu Czerwoni Khmerowie w 1979 roku przystąpili do tworzenia antywietnamskiej armii partyzanckiej[2]. W 1981 roku partia uległa rozwiązaniu a w jej miejsce powstała niekomunistyczna Partia Demokratycznej Kampuczy będąca odtąd politycznym reprezentantem ruchu Czerwonych Khmerów[10].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Zbigniew Marcin Kowalewski Czas Czerwonych Khmerów – rewolucja, rasizm i ludobójstwo.
  2. a b c Czterdzieści lat od Roku Zero. Zbrodnie Czerwonych Khmerów w Kambodży.
  3. Adam W. Jelonek, Kambodża, Warszawa: Trio 2008, s. 104-112
  4. Adam W. Jelonek, Kambodża, Warszawa: Trio 2008, s. 122
  5. Monika Warneńska, Śladami pol Pota, Warszawa : Świat Książki 1999, s. 106-108
  6. Adam W. Jelonek, Kambodża, Warszawa: Trio 2008, s. 113-114
  7. Wiesław Górnicki, Bambusowa klepsydra, Warszawa: PIW 1980 s. 216-217
  8. Piotr Ostaszewski, Kambodża: zapomniana wojna 1970-1975 (dojście Czerwonych Khmerów do władzy), Toruń 2003, s. 74, 120
  9. Filip Topolewski: Rewolucja Czerwonych Khmerów.
  10. Bogdan Szajkowski (Ed.). Revolutionary and Dissident Movements of the World. John Harper Publishing. 2004. s. 54.