Pol Pot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pol Pot
PolPot.jpg
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1925[1]
Prek Sbauv
Data i miejsce śmierci 15 kwietnia 1998
Anlong Veng
3. premier Demokratycznej Kampuczy
Okres od 13 maja 1976
do 7 stycznia 1979
Przynależność polityczna Czerwoni Khmerzy
Poprzednik Khieu Samphan
Następca Penn Sovann
Pol Pot w 1970 roku

Pol Pot, właściwie: Saloth Sar, znany także pod pseudonimami Brat Numer Jeden oraz Wujek Sekretarz, także Pol, Pouk, Hay, Phem[2][3] (ur. najprawdopodobniej 19 maja 1925 w Prek Sbauv[a][1][4][5][6][7][8], zm. 15 kwietnia 1998 w Anlong Veng) – w okresie od 17 kwietnia 1975 do 7 stycznia 1979 roku dyktator Kambodży, członek Komunistycznej Partii Kambodży i przywódca Czerwonych Khmerów. Zdaniem wielu badaczy oraz środowisk opiniotwórczych twórca najskrajniejszej formy totalitaryzmu w całej historii ludzkości[1][9][10][11]. Z zawodu był nauczycielem.

Życiorys[edytuj]

Wychował się w zamożnej rodzinie chłopskiej, jako ósme z dziewięciorga dzieci Saloth Pena i Sok Nem, którzy wyróżniali się spośród swojej społeczności wyjątkową pobożnością oraz prowadzili dającą wysokie zbiory farmę ryżową, zaś sam Sar jako mały chłopiec był dzieckiem bardzo spokojnym i niestwarzającym problemów wychowawczych i nigdy nie zaznał ciężkiej pracy na farmie[12][13]. W wieku 9 lat wysłano go do szkoły francuskiej w Phnom Penh. W wieku 20 lat udał się na pielgrzymkę do Angkor Wat, gdzie zdał sobie sprawę z dawnej potęgi kraju i zapragnął wyzwolić kraj spod okupacji francuskiej. Studiował na prywatnej uczelni technicznej EFR w Paryżu, ale nie uzyskał dyplomu. Już na początku studiów spotkał się z lewicowymi studentami, należał do radykałów. Wkrótce znalazł się w kambodżańskiej sekcji Francuskiej Partii Komunistycznej. W 1953 roku wrócił do Kambodży i wstąpił do wietnamskiej partyzantki. Po wycofaniu Francuzów wietnamska partyzantka wycofała się z Kambodży. Pol Pot zaczął działać w komunistycznej partyzantce, a oficjalnie utrzymywał się z posady nauczyciela. W tym też czasie poznał Nuon Chea. Po klęsce komunistów z Khmerskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej w wyborach w Kambodży władze rozpoczęły kampanię terroru przeciw nim[14][15].

W 1960 współzałożyciel Robotniczej Partii Kambodży (przekształconej następnie w Komunistyczną Partię Kambodży), a w latach 1963–1979 jej sekretarz generalny[16][17]. Przejęcie władzy w partii przez Pol Pota umożliwiło zamordowanie jej dotychczasowego lidera Tou Samoutha przez policję i wcześniejsze rozłamy wewnątrzpartyjne. Stopniowo frakcja Pol Pota zdominowała całą partię komunistyczną tworząc w niej antywietnamską frakcję (zarzucała wietnamskim komunistom zdradę) zwaną jako „grupa paryska” lub Czerwoni Khmerzy. Chroniąc się przed represjami władz zwolennicy Pol Pota jeszcze w 1963 roku założyli bazę w północno-wschodniej prowincji Ratanakiri, pozyskując tam sympatyków spośród mniejszości etnicznej Khmer Loeu (Khmerów Górskich)[18]. Na czele grupy, jak i całej partii komunistycznej stanęła ściśle tajna Angkar Loeu (Najwyższa Organizacja) w skład której wszedł sam Pol Pot[19].

W latach 1965 i 1969 podczas tajnych wizyt w Chińskiej Republice Ludowej przechodził szkolenia prowadzone przez tamtejsze służby specjalne[20]. Na jego światopogląd znaczny wpływ miała ideologia Chińskiej Republiki Ludowej z okresu Rewolucji kulturalnej oraz myśli Mao Zedonga, choć sam Pol Pot maoistą nigdy się nie nazwał, a jego ideologia była daleka od marksizmu ze względu na elementy szowinistyczne i rasistowskie, które doprowadziły do eksterminacji mniejszości wietnamskiej i chińskiej na terenie Kambodży i wywołały wojnę z komunistycznym Wietnamem[15].

Partyzancka kampania antyrządowa[edytuj]

W kwietniu 1967 w prowincji Battambang wybuchło spontaniczne powstanie chłopskie, do którego przyłączyli się komuniści. Powstanie przyczyniło się do dużego wzrostu poparcia dla frakcji Pol Pota która właśnie wtedy przez panującego monarchę Norodom Sihanouka określona została mianem „Czerwonych Khmerów”. W styczniu 1968 utworzona przez zwolenników Pol Pota Armia Rewolucyjno-Wyzwoleńcza rozpoczęła partyzancką ofensywę przeciw armii królewskiej[21]. Pol Pot dowodził oddziałami zbrojnymi i rozbudowywał siatkę partyzantki[14].

 Osobny artykuł: wojna domowa w Kambodży.

18 marca 1970 roku król Sihanouk został obalony w wyniku puczu w następstwie czego monarcha udał się do Pekinu. Król osobiście poparł Czerwonych Khmerów i zaprosił ich do utworzonego przez siebie Zjednoczonego Frontu Narodowego Kambodży[22]. Czerwoni Khmerzy niezależnie od Wietnamu (który prowadził w Kambodży walki z Amerykanami) zdobyli kontrolę nad częścią kraju i zachowali swoją niezależność od komunistów wietnamskich[23]. Czerwoni Khmerowie w tym czasie nie wykazywali większych oznak fanatyzmu który ujawnił się w okresie ich rządów a przynajmniej nie był on dostrzeżony przez ogół społeczeństwa i władze[24].

Demokratyczna Kampucza[edytuj]

Nicolae Ceauşescu z Pol Potem (1978)
 Osobny artykuł: Demokratyczna Kampucza.

W 1975 roku partyzanci obalili rząd, a Pol Pot zmienił nazwę kraju na Demokratyczna Kampucza i rozpoczął jedną z najkrwawszych dyktatur XX wieku. W nowym państwie Pol Pot objął formalnie stanowisko premiera. Według Pol Pota w zupełnie samowystarczalny kraj miał się składać wyłącznie z chłopów finansujących gospodarkę kraju poprzez wzrost produkcji rolnej[25]. W ramach tej polityki kraj został odcięty od świata a odwiedzić go mogły jedynie nieliczne zagraniczne delegacje (których wizyty były czysto propagandowe i starannie wyreżyserowane). W polityce zagranicznej jedyne relacje utrzymywano z Chinami[25] i sąsiednią Tajlandią[15]. Zamknięto szkoły, szpitale i fabryki, zlikwidowano banki i pieniądz, zdelegalizowano religię, zlikwidowano własność prywatną, zaś ludność miast wyrzucono siłą na tereny wiejskie do tzw. kolektywnych gospodarstw rolnych, które były de facto obozami pracy przymusowej[25]. Polityka ta, znana jako „Rok Zerowy”, doprowadziła do śmierci ogromnej liczby osób, zarówno wskutek zagłodzenia, jak i przepracowania i egzekucji. Czerwoni Khmerzy systematycznie mordowali wszystkie osoby, które miały jakiekolwiek powiązanie z poprzednim reżimem, a także fachowców i intelektualistów. Ofiarą padły mniejszości narodowe, w największym stopniu mniejszość wietnamska[25][26].

Szacuje się, że w Demokratycznej Kampuczy zginęło od 10 do 25 procent, a liczba mieszkańców stolicy – Phnom Penh – wskutek przymusowych wysiedleń zmalała z 2 milionów do 23 tysięcy mieszkańców[27]

Polityka terroru prowadzona przez Pol Pota spowodowała rozłam w ruchu Czerwonych Khmerów. Oporni działacze ruchu byli fizycznie likwidowani przez polpotystów. Ofiarami czystek stali się między innymi pełniący urząd wicepremiera Vorn Vet[28] czy Koy Thuon będący ministrem handlu wewnętrznego[29]. Najbardziej niechętni Pol Potowi pozostawali Czerwoni Khmerowie w Strefie Wschodniej. W maju 1978 roku rozpoczęli oni antyrządowe powstanie. Pol Pot nakazał stłumić wystąpienie a całą ludność za „wietnamskie dusze w khmerskich ciałach” przedstawiając ją jako element obcy. W ramach represji zginęło od 250 do 400 tysięcy mieszkańców strefy objętej rebelią, wielu mieszkańców zostało deportowanych do innych stref[26].

Konflikt z Wietnamem[edytuj]

Za głównego wroga swoich rządów Pol Pot na gruncie szowinizmu obrał Wietnam. Już 1 maja 1975 roku zdecydował się na atak na wietnamską wyspę Phú Quốc która według niego była częścią terytorium Kambodży[30]. Dziewięć dni później armia Kampuczy wtargnęła na wysepkę Thổ Chu w Zatoce Syjamskiej. Agresji towarzyszyła masakra około 500 tamtejszych mieszkańców. Wietnamczycy odpowiedzieli na atak kontrofensywą w wyniku której siły Demokratycznej Kampuczy zostały wygnane ze spornych wysepek a Wietnamczycy karnie zajęli kampuczańskie wyspy Koh Poulo Wai[31]. W ciągu 1976 roku choć oficjalnie oba rządy mówiły o poprawie wzajemnych relacji to w praktyce wrogość między nimi stale wzrastała[32]. Już 30 kwietnia armia Czerwonych Khmerów ponownie przekroczyła granicę z Wietnamem i zaatakowała prowincję An Giang i Châu Đốc. W trakcie ataku Czerwoni Khmerzy dokonali zabójstw setek cywilów wietnamskich[33]. Siły Wietnamu przeprowadziły odwetowy atak przeciwko Kampuczy. 16 grudnia oddziały piechoty wietnamskiej wsparte przez siły powietrzne dokonały bezpośredniego ataku na obszar Kampuczy[34]. Kampuczanie w starciu z wojskiem wietnamskim odnieśli dotkliwe straty[35][36]. 6 stycznia 1978 roku wojska wietnamskie znalazły się już tylko 38 kilometrów od Phnom Penh jednak rząd Wietnamu zdecydował się na wycofanie się w stronę Wietnamu połączone z ewakuacją tysięcy kampuczańskich uchodźców cywilnych i uwolnionych więźniów reżimów[37].

W czerwcu 1978 roku siły lotnicze Wietnamu rozpoczęły masowe bombardowanie Kampuczy wykonując dziennie około 30 lotów. Loty przyczyniły się do gigantycznych strat Kampuczy. Do tego czasu większość rozbitej Strefy Wschodniej Wojska uciekło do Wietnamu gdzie w tajnych obozach wojska wietnamskiego przechodziło szkolenie[38]. Pod koniec czerwca wojska wietnamskie przeprowadziły ograniczoną akcje wojskową przeciwko Czerwonym Khmerom. Wietnamczycy zajęli szereg prowincjonalnych miast i Prey Veng Suong w odpowiedzi na co armia Kampuczy przeprowadziła ostrzał terenów przygranicznych[39]. W drugiej połowie 1978 roku Wietnam ogłosił utworzenie Zjednoczonego Frontu Ocalenia Narodowego Kambodży[40]. Według Hanoi Zjednoczony Front Ocalenia Narodowego był niezależnym ruchem komunistycznym Kambodży wywodzącym się z różnych środowisk. Na czele ruchu stanął Heng Samrin. Jeszcze przed utworzeniem Frontu wspierani przez Hanoi opozycjoniści kambodżańscy przekraczali granicę w celu poszerzania bazy wsparcia dla ruchu przeciwników reżimu[41].

W grudniu 1978 roku, po kilku latach granicznych starć dywizje wietnamskie wsparły rozpoczęte w kwietniu 1978 antypolpotowskie powstanie którym kierował Heng Samrin i 7 stycznia 1979 roku współdziałając z oddziałami powstańczymi zajęły Phnom Penh, obalając reżim Pol Pota. Pomimo zakorzenionej niechęci do Wietnamczyków, oddziałom pomagali masowo uciekający aktywiści, którzy stanowili potem rdzeń nowego, prowietnamskiego rządu Ludowej Republiki Kampuczy[42].

Po utracie władzy[edytuj]

Po utracie władzy Czerwoni Khmerzy wycofali się do dżungli w zachodniej części kraju. Licząca kilka tysięcy żołnierzy partyzantka Czerwonych Khmerów uzyskała poparcie Chin, Tajlandii i Stanów Zjednoczonych które wspierając antywietnamski ruch partyzancki dążyły do osłabienia pozycji Wietnamu[15]. Korzystający z protekcji amerykańskiej Czerwoni Khmerowie tylko w 1980 roku otrzymali około 55 milionów dolarów pomocy. Dzięki amerykańskiej i tajlandzkiej protekcji cieszyli się także dostawami żywności ze Światowego Programu Żywnościowego[15]. Jednocześnie Central Intelligence Agency prowadziła akcje propagandową mającą wybielić Czerwonych Khmerów. Jednym z jej przejawów była publikacja raportu w którym przedstawiono pięciokrotnie zaniżoną liczbę ofiar reżimu Demokratycznej Kampuczy[15]. Sytuację ruchu jeszcze bardziej poprawiło uznanie ich (głosami państw zachodnich i ich sojuszników) za prawowitych przedstawicieli Kambodży w Organizacji Narodów Zjednoczonych[15].

W 1981 roku rozwiązaniu uległo polityczne skrzydło ruchu, Komunistyczna Partia Kambodży[15]. Decyzja ta podyktowana była podyktowana współpracą z USA. Tym samym politycznym skrzydłem Czerwonych Khmerów stała się Partia Demokratycznej Kampuczy. Nowa formacja zrezygnowała z ideologii komunistycznej[43] i ogłosiła że popiera demokrację parlamentarną i liberalny model gospodarczy[15] (w kilku krajach do dziś legalnie działała Grupa Studiów nad Teorią Pol Pota głosząca poglądy sprzed dekomunizacji ruchu)[44]. W 1982 roku przy wsparciu Stanów Zjednoczonych i Chin powstał Koalicyjny Rząd Demokratycznej Kampuczy[44]. Rząd skupiał skupiał monarchistów, prawicowych republikanów i Czerwonych Khmerów, a na arenie międzynarodowej był uznawany przez większość państw niekomunistycznych[15].

Po ofensywie wojsk rządowych i wietnamskich w latach 1984–1985 Czerwoni Khmerowie zostali wyparci z kraju. Pokonani partyzanci znaleźli schronienie na terenie Tajlandii[15]. W tym samym czasie ogłoszono że Pol Pot przeszedł na polityczną emeryturę. Był to zabieg czysto propagandowy, w rzeczywistości w dalszym ciągu stał on na czele ruchu kryjąc się pod kryptonimami „87” i „Brat nr 1”[15], korzystając przy tym z ochrony specjalnego oddziału armii tajskiej[44].

Grób Pol Pota w Anlong Veng

W 1989 roku Wietnam wycofał swoje wojska z terenów Kambodży, skłoniło to Tajlandię w kolejnym roku do stopniowej likwidacji baz Czerwonych Khmerów na swoim terytorium (wbrew zaleceniom USA)[15]. W 1991 roku Czerwoni Khmerzy i inne grupy rebelianckie (obecność Czerwonych Khmerów została wymuszona przez Stany Zjednoczone[15]) zawarli z rządem Kambodży układ w sprawie rozbrojenia i wolnych wyborów. W rezultacie pozwolono im na powrót do prowincji Pailin. W 1993 roku nie uznali wyników wyborów i rozpoczęli nową wojnę z rządem. W trakcie batalii siły Czerwonych Khmerów dokonały licznych zbrodni wojennych obejmujących czystki etniczne (szczególnie mniejszości wietnamskiej)[44].

W 1997 roku w ramach jednej z niezliczonych czystek w kierownictwie partii, zlecił zabójstwo jednego ze swych najbliższych współtowarzyszy jeszcze z czasów paryskich – Son Sena. Kilka tygodni później współtowarzysze pod kierownictwem Ta Moka urządzili proces pokazowy Pol Pota i skazali go na dożywotni areszt domowy, gdzie po kilku miesiącach zmarł, według oficjalnej wersji z przyczyn naturalnych[45]. Po śmierci został skremowany, a jego prochy złożono w samotnym grobie, na ziemi niczyjej, kilkaset metrów od granicy z Tajlandią. Inna wersja mówi, że zostały one rozsypane nad największym jeziorem Półwyspu Indochińskiego Tonle Sap[46].

Uwagi

  1. Według niektórych źródeł, m.in. oficjalnych akt kolonialnych, Pol Pot urodził się 25 maja 1928. Sam Pol Pot potwierdził datę wcześniejszą w wywiadzie udzielonym w 1997 Nate Thayer, por. David Chandler.

Przypisy

  1. a b c Monika Warneńska: Śladami Pol Pota. Warszawa: Politeja, 1998, s. 43.
  2. Robert S. Robins, Jerrold M. Post, Paranonoja polityczna.Psychopatologia nienawiści, s. 318, Książka i Wiedza, Warszawa 1999, ISBN 83-05-13055-X.
  3. Adam W. Jelonek, Kambodża, s. 326, Trio, Warszawa 2008, ISSN 1734-7939/ISBN 978-83-7436-157-6.
  4. David Chandler: Brother Number One. Silkworm Book, 1992, s. 7.
  5. Kiernan, Ben. The Pol Pot Regime: Race, Power, and Genocide in Cambodia under the Khmer Rouge, 1975–79. New Haven, CT: Yale University Press, 1996.
  6. John Pilger. America’s long affair with Pol Pot. , s. 15–17, July, 1998. 
  7. Biography of Pol Pot. asiasource.org. [dostęp 2011-11-16].
  8. Pol Pot Biography – life, family, name, death, school, son, information, born, house, time, year.
  9. Robert S. Robins, Jerrold M. Post, Paranoja polityczna. Psychopatologia nienawiści, s. 307–321, Książka i Wiedza, Warszawa 1999.
  10. Bestie XX wieku, cz. I: Pol Pot, „Fakty i Mity” nr 1 (618) 12 stycznia 2012, s. 12–13, ISSN 1509-460X
  11. Dobijanie Pol Pota, „Wprost”, 19 grudnia 2011 – 1 stycznia 2012, s. 92–94, ISSN 0209-1747
  12. Miranda Twiss, Najwięksi zbrodniarze w historii, s. 166, Muza S.A. Warszawa 2004,2005 ISBN 83-7319-269-7.
  13. Monika Warneńska, Śladami Pol Pota, s. 42–43, Warszawa 1999, ISBN 83-7227-262-X, nr 2271.
  14. a b „Pol Pot – droga na pola śmierci” (Pol Pot – The Journey to The Killing Fields), film dokumentalny, Wielka Brytania, 2005.
  15. a b c d e f g h i j k l m n Zbigniew Marcin Kowalewski Czas Czerwonych Khmerów – rewolucja, rasizm i ludobójstwo.
  16. Kiernan, Ben. The Pol Pot Regime..., s. 44.
  17. Adam W. Jelonek, Kambodża, Warszawa: Trio 2008, s. 104–112.
  18. Monika Warneńska, Śladami Pol Pota, Warszawa: Świat Książki 1999, s. 106–108.
  19. Wiesław Górnicki, Bambusowa klepsydra, Warszawa: PIW 1980 s. 216–217.
  20. Roger Faligot, Rèmy Kauffer, Tajne służby Chin (1927-1987), s. 421, Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08223-5.
  21. Piotr Ostaszewski, Kambodża: zapomniana wojna 1970-1975 (dojście Czerwonych Khmerów do władzy), Toruń 2003, s. 74, 120.
  22. David P. Chandler, The Tragedy of Cambodian History, New Haven CT: Yale University Press, 1991, s. 231.
  23. Sutsakhan, s. 32.
  24. Isaacs i Hardy 1988 ↓, s. 106.
  25. a b c d REŻIM CZERWONYCH KHMERÓW. CZĘŚĆ DRUGA: RZĄDY.
  26. a b Filip Topolewski: Rewolucja Czerwonych Khmerów.
  27. Sophal Ear: The Khmer Rouge Canon 1975-1979: The Standard Total Academic View on Cambodiahe Khmer Rouge Canon 1975-1979. 1995.
  28. Kalyan Sann. S-21 CONFESSIONS OF PENH THUOK (A.K.A. VORN VET). „A magazine of the Documentation Center of Cambodia: Searching for the truth. Special English Edition”, s. 6–8, 2003 (ang.). [dostęp 2010-12-02]. 
  29. Monika Warneńska: Śladami Pol Pota. Warszawa: Politeja, 1999, s. 184. ISBN 83-7227-262-X.
  30. Farrel, s. 195.
  31. Farrel, s. 195.
  32. Morris, s. 97.
  33. Morris, s. 98.
  34. O’Dowd, s. 37.
  35. Morris, s. 102.
  36. O’Dowd, s. 37.
  37. Morris, s. 102.
  38. Morris, s. 107.
  39. O’Dowd, s. 38.
  40. O’Dowd, s. 38.
  41. Morris, s. 110.
  42. Morris, s. 111.
  43. Bogdan Szajkowski (Ed.). Revolutionary and Dissident Movements of the World. John Harper Publishing. 2004. s. 54.
  44. a b c d Czterdzieści lat od Roku Zero. Zbrodnie Czerwonych Khmerów w Kambodży.
  45. Monika Warneńska, Śladami Pol Pota, s. 265–268, Politeja, Warszawa 1999, ISBN 83-7227-262-X, Nr 2271.
  46. Diane Ducret, Emmanuel Hecht, Ostatnie dni dyktatorów, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 123–124.

Bibliografia[edytuj]

  • Wojciech Roszkowski, Półwiecze, historia polityczna świata po 1945 roku, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2002.
  • Adam W. Jelonek, Kambodża, Trio, Warszawa 2008 ISSN 1734-7939/ISBN 978-83-7436-157-6.
  • Encyklopedia PWN: Historia, wiek XIX i XX, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2002.
  • Miranda Twiss, Najwięksi zbrodniarze w historii, Muza S.A., Warszawa 2004.
  • Monika Warneńska, Śladami Pol Pota, Politeja, Warszawa 1998, ISBN 83-7227-262-X Nr 2271.
  • Robert S. Robins, Jerrold M. Post, Paranoja polityczna. Psychopatologia nienawiści, Książka i Wiedza, Warszawa 1999, ISBN 83-05-13055-X.
  • Roger Faligot, Rémi Kauffner, Tajne służby Chin (1927-1987), Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08223-5.
  • Sutsakhan, Lt. Gen. Sak, The Khmer Republic at War and the Final Collapse. Washington DC: United States Army Center of Military History, 1987.
  • Deac, Wilfred P. (2000). Road to the Killing Fields: the Cambodian War of 1970–1975. College Station TX: Texas A&M University Press.
  • Dougan, Clark; Fulghum, David et al. (1985). The Fall of the South. Boston: Boston Publishing Company. ISBN 0-939526-16-6.
  • Arnold Isaacs, Hardy: Pawns of War: Cambodia and Laos. Boston: Boston Publishing Company, 1988. ISBN 0-939526-24-7.
  • Karnow, Stanley (1983). Vietnam: A History. New York: Viking Press. ISBN 0-670-74604-5.
  • Lipsman, Samuel; Doyle, Edward et al. (1983). Fighting for Time: 1969–1970. Boston: Boston Publishing Company. ISBN 0-939526-07-7.
  • Lipsman, Samuel; Weiss, Stephen (1985). The False Peace: 1972–74. Boston: Boston Publishing Company. ISBN 0-939526-15-8.
  • Osborne, Milton (1979). Before Kampuchea: Preludes to Tragedy. Sydney: George Allen & Unwin. ISBN 0-86861-249-9.
  • Farrell, Epsey C. (1998). The Socialist Republic of Vietnam and the Law of the Sea: An Analysis of Vietnamese Behaviour within the Emerging International Oceans Regime. The Hague: Kluwer Law International. ISBN 90-411-0473-9.
  • Morris, Stephen J. (1999). Why Vietnam invaded Cambodia: political culture and causes of war. Chicago: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-3049-5.
  • O’Dowd, Edward C. (2007). Chinese military strategy in the third Indochina war: the last Maoist war. Abingdon: Routledge. ISBN 978-0-203-08896-8.