Marksizm-leninizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sztandar marksizmu-leninizmu

Marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) – światopogląd filozoficzny, gospodarczy i społeczno-polityczny[1], utworzony na bazie wcześniej istniejącego marksizmu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W połączeniu z ideami Karola Marksa i Fryderyka Engelsa oraz teoretyków i ideologów II Międzynarodówki Socjalistycznej powstała doktryna marksizmu[2], która została przekształcona przez przywódcę rosyjskiego przewrotu bolszewickiego Włodzimierza Lenina i twórcę imperium radzieckiego Józefa Stalina w doktrynę ideologiczną marksizmu-leninizmu[3]. Jacek Bartyzel definiuje marksizm-leninizm jako komunizm marksistowsko-leninowski i uważa, że ten system stworzył Włodzimierz Lenin jako typową kontynuację myśli Marksa i Engelsa[4]. Marksizm-leninizm stał się ideologią państwową w Związku Radzieckim i równocześnie legitymizacją panowania społecznego nowej klasy totalitarnej biurokracji komunistycznej[5].

Marksizm-leninizm składa się z trzech części[6]:

  1. filozofia (materializm dialektyczny i materializm historyczny),
  2. ekonomia polityczna,
  3. naukowy komunizm.

Marksizm-leninizm w systemie edukacji[edytuj | edytuj kod]

W ZSRR marksizm-leninizm był nauczany obowiązkowo na wszystkich uczelniach zarówno wyższych[7][8][9], jak i średnich[10][11]. Jako przedmiot szkolny marksizm-leninizm istniał pod nazwą „społecznoznawstwo”. Indoktrynacja polskich uczniów w kierunku marksizmu-leninizmu była oficjalnie głoszonym zadaniem ideologicznej uniformizacji polskiej szkoły[12]. W Polsce lat 60. XX wieku opublikowano 2 kolejne wydania podręcznika Podstawy marksizmu-leninizmu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Марксизм-ленинизм // Научный коммунизм: Словарь / Александров В. В., Амвросов А. А., Ануфриев Е. А. и др.; Под ред. А. М. Румянцева. — 4‑е изд., доп. — М.: Политиздат, 1983. — 352 с.
  2. Kołakowski 1988 ↓, s. 15-606.
  3. Kołakowski 1988 ↓, s. 670-936.
  4. Kamil Kłeczek: Totalitarne ideologie i systemy państwowe. Wstęp do analizy porównawczej. W: Wrocławskie Studia Erazmiańskie, Zeszyty Studenckie. Komitet Redaktorów:dr Mirosław Sadowski,mgr Piotr Szymaniec, Ernest Bojek. T. I. Wrocław. s. 93-108. ISBN 978-83-925508-1-5.
  5. Błasiak 2014 ↓, s. 51.
  6. Mitin ↓.
  7. Анастасия Сергеевна Конохова. Колеблясь вместе с линией партии: изменения в преподавании общественных наук в вузах СССР в 1953-1964 гг.. „Новейшая история России (междисциплинарный научно-теоретический журнал)”. 2 (10), s. 64-72, 2014. Санкт-Петербургский государственный университет. ISSN 2219-9659 (ros.). Cytat: Summary in English. 
  8. Конохова, Анастасия Сергеевна. Формирование мировоззрения советской молодежи, 1953-1964 гг. (на материалах Ленинграда и Ленинградской области): дисcертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук (07.00.02). Petersburski Uniwersytet Państwowy, 2015.
  9. Идеологическое обучение в советских университетах (ros.). Estonica. [dostęp 2020-08-23].
  10. Методика обучения обществознанию : учебник и практикум для вузов / О. Б. Соболева [и др.] ; под редакцией О. Б. Соболевой, Д. В. Кузина. — Москва : Издательство Юрайт, 2020. — 474 с. — (Высшее образование). — ​ISBN 978-5-534-09466-4​ str. 26.
  11. Zob. np. 20. wydanie podręcznika dla ostatniej klasy radzieckiej szkoły średniej, techników i zasadniczych szkół zawodowych: Обществоведение: Учебник для выпускного класса сред. школы и сред. спец. учеб. заведений / Шахназаров Г. X., Боборыкин А. Д., Красин Ю. А., Суходеев В. В. — 20-е изд. — М.: Политиздат, 1982. — 320 с., ил.
  12. Wojciech Siegień. (2016). Naprzód ku przeszłości! Nauczanie historii a zmiany ideologii państwowej w Rosji na początku XXI wieku. Forum Oświatowe, 28 (2), 185–202.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]