Kostkowice (powiat cieszyński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kostkowice
Herb
Herb Kostkowic
Remiza OSP w Kostkowicach
Remiza OSP w Kostkowicach
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat cieszyński
Gmina Dębowiec
Liczba ludności (2008) 517
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-426[1]
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0051635
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kostkowice
Kostkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kostkowice
Kostkowice
Ziemia49°47′39″N 18°42′03″E/49,794167 18,700833

Kostkowicewieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Dębowiec, nad rzeką Knajką. Wieś leży w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Powierzchnia sołectwa wynosi około 510 ha[2], liczba ludności 517 (2008), co daje gęstość zaludnienia równą 101,4 os./km².

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Kostkowice[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0051641 Kępa część wsi
0051658 Samlowiec część wsi
0051664 Stary Dwór część wsi
0051670 Za Wodą część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Goschegowitz(e) debent esse XX mansi[6][7][8]. Zapis ten oznaczał, że wieś zobowiązana została do płacenia dziesięciny z 20 łanów większych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

W połowie XV wieku wieś była własnością książęcą[9], jednak 7 lutego 1457 została sprzedana staroście cieszyńskiemu Marcinowi Geislerowi, który został zobowiązany do wystawienia z tej wsi jednego konnego strzelca[10]. Przed 1505 rokiem córka lub pierwsza żona Kostka z Kostkowic, Marusza, wyszła za mąż za Jerzyka Czelo i wniosła do małżeństwa jako posag Kostkowice. W tymże 1505 roku po śmierci Maruszy wybuchł spór o Kostkowice pomiędzy Jerzykiem Czelo a bratem jego zmarłej żony i prawnym opiekunem dzieci z pierwszego małżeństwa, Baltazarem z Dębowca na Osieku. W związku z tym, że długi zabezpieczone na Kostkowicach zostały przez Jerzyka spłacone spór ten został zakończony ugodą, według której wieś została podzielona na część należącą do Jerzyka Czela i część będącą zabezpieczeniem przyszłości dzieci z pierwszego małżeństwa Maruszy[11]

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 48 budynkach w Kostkowicach (w tym 13 na Samlowcu) na obszarze 524 hektarów mieszkało 417 osób (w tym 83 na Samlowcu), co dawało gęstość zaludnienia równą 79,6 os./km². z tego 246 (59%) mieszkańców było katolikami a 171 (41%) ewangelikami, 411 (98,6%) było polsko-, 4 (1%) niemiecko- a 2 (0,5%) czeskojęzycznymi[12]. Do 1910 roku liczba budynków wzrosła do 50 a mieszkańców do 428 (na Samlowcu spadła do 71), z czego 266 (62,1%) było katolikami, 162 (37,9%) ewangelikami, 419 (97,9%) polsko-, 8 (1,9%) niemiecko- a 1 (0,2%) czeskojęzycznymi[13].

Po zakończeniu I wojny światowej tereny, na których leży miejscowość - Śląsk Cieszyński stał się punktem sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją. W 1918 roku na bazie Straży Obywatelskiej miejscowi Polacy utworzyli lokalny oddział Milicji Polskiej Śląska Cieszyńskiego, który podlegał organizacyjnie 14 kompanii w Skoczowie[14].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miejscowości znajduje się 6 dębów będących pomnikami przyrody[15].

Obiekt Wymiary Szacunkowy wiek Położenie Data ustanowienia pomnikiem
Dąb szypułkowy (Quercus robur) obw.: 330 cm
wys.: 22 m
200 lat obok stawu Pustelnik I 1963
Dąb szypułkowy (Quercus robur) obw.: 370 cm
wys.: 20 m
250 lat obok stawu Pustelnik II 1963
Dąb szypułkowy (Quercus robur) obw.: 320 cm
wys.: 23 m
200 lat obok stawu Młyńczok II 1963
Skupienie 3 dębów (Quercus sp.) obw.: 265-360 cm
wys.: 18-23 m
250 lat obok stawu Młyńczok I 1963

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Powierzchnia gminy (4248 ha) minus suma powierzchni pozostałych sołectw jak została podana w ich planach rozwoju i odnowy: Dębowiec (1317 ha), Gumna (410 ha), Iskrzyczyn (465 ha), Łączka (192 ha), Ogrodzona (695 ha) i Simoradz (695 ha)
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  8. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  9. I. Panic, 2010, s. 332
  10. I. Panic, 2010, s. 280
  11. I. Panic, 2010, s. 240
  12. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  13. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  14. Jerzy Szczurek 1933 ↓, s. 32-37.
  15. Wykaz pomników przyrody na terenie Śląska Cieszyńskiego. W: Henryk Mróz: Śląsk Cieszyński, Środowisko naturalne. Cieszyn: Macierz Ziemi Cieszyńskiej, 1997, s. 66. ISBN 83-903589-9-9.


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • O Dębowcu i Olbrachcicach. Cieszyn: Interfeon, 2001. ISBN 83-87308-45-5.
  • Jerzy Szczurek: Z wielkich dni Śląska Cieszyńskiego. O milicjach ludowych w latach 1918-1920. Cieszyn: Nakładem Grupy Związku Powstańców Śląskich w Cieszynie, 1933.