Kura domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kura)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kura domowa
Gallus gallus domesticus
kura
kura
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd grzebiące
Rodzina kurowate
Gatunek kur bankiwa
Podgatunek kura domowa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło kura w Wikisłowniku
Jaja kurze
Pisklę jednodniowe
Kwoka z pisklętami na wybiegu
Kury w hodowli
Młode kurczątko
"Chłop przedaiący Kury", przedstawiony na XVIII wiecznym rysunku Jana Norblina.

Kura domowa (Gallus gallus domesticus) – ptak hodowlany z rodziny kurowatych, hodowany na całym świecie. W środowisku naturalnym nie występuje. Uważa się, że stanowi formę udomowioną kura bankiwa (Gallus gallus), lecz nie wyklucza się domieszki innych gatunków południowoazjatyckich kuraków (zarówno żyjących, jak i wymarłych). Udomowienie miało prawdopodobnie miejsce w III tysiącleciu p.n.e. w Indiach, chociaż badania archeologiczne wykazały, że pierwsze kuraki udomowiono w Chinach już w VI tysiącleciu p.n.e[1]. Około 1000 p.n.e. kury hodowano już powszechnie w Chinach, a ok. 500 p.n.e. w Egipcie i Europie, w tym w Polsce (odnaleziono kości kur podczas wykopalisk w Biskupinie). W tym okresie w Chinach prowadzono już sztuczne wylęganie. Jak wykazały badania, ówczesne kury przypominały dzisiejsze kury bezrasowe, lecz miały lepiej rozwinięte skrzydła.

Typy użytkowe kur[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się blisko osiemdziesiąt ras skupionych w kilku grupach o różnorodnych zastosowaniach.

Kury nieśne lekkie[edytuj | edytuj kod]

Są to stosunkowo lekkie ptaki – masa ciała w wieku 20 tygodni wynosi u samic 1,20-1,60 kg, u samców 1,70-2,45 kg. Mają szeroką miednicę i przylegające do ciała pióra. Na drobnej głowie posiadają silnie rozwinięte przydatki głowowe, które umożliwiają wczesną identyfikację płci. Charakteryzuje je wczesne opierzanie, niewielkie zużycie paszy i wysoki wskaźnik zapłodnienia. Do ujemnych cech zalicza się dużą płochliwość i skłonność do podfruwania. Kury znoszą jaja średnio do 13 roku życia.

Kury nieśne zaczynają znosić jaja w wieku 5-7 miesięcy, niezależnie od obecności samców[2]. Koguty rozpoczynają dojrzewanie w 12 tygodniu życia, zaś pełną dojrzałość somatyczną uzyskują w 40 tygodniu. U kur brak instynktu kwoczenia, nie wysiadują jaj. Samce kur nieśnych cechuje duży temperament, na jednego samca przeznacza się ok. 14 samic. Nieśność kształtuje się w granicach 230-320 jaj rocznie, masa jaja w granicach 54-66 g. Rasy te pojawiły się po raz pierwszy w basenie Morza Śródziemnego.

W Polsce do najpopularniejszych zestawów hodowlanych kur nieśnych należą:

  • Linie produkcyjne niosek o białej skorupie (powstałe wskutek krzyżowania rodów rasy Leghorn)
  • Linie produkcyjne niosek o brązowej skorupie:

Astra S (IŻ OBD Ferma Hodowlana Kur Nieśnych), Messa 445, Messa 443 (Ośrodek Hodowli Zarodowej Mienia Sp. z o.o.), Hissex Brown (Eurybrid, Holandia), Lohmann Brown (Lohmann Indian River, Niemcy), Starcross 566, Shaver 579 Brown, ISA Brown (Hubbard ISA, Francja), Hy-Line Brown (Hy-Line International, USA), Tetra SL, Tetra H (Babolna Tetra KFG, Węgry), ISA Brown (Francja), Bovans Goldline (Hendrix Poultry Breeds, Holandia)

W Polsce, Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii i krajach Dalekiego Wschodu konsumenci preferują jaja o brązowych skorupach.

Kury mięsne[edytuj | edytuj kod]

Pochodzą z Azji, gdzie do dziś w stanie dzikim żyją ich przodkowie. Cechuje je wysoka masa ciała (u kogutów przekraczająca nieraz 5 kg), dobry rozwój mięśni oraz niska nieśność. Ze względu na słabe parametry rozrodcze, w celu uzyskania brojlerów krzyżuje się je z rasami ogólnoużytkowymi.

Kury ogólnoużytkowe[edytuj | edytuj kod]

Powstały ze skrzyżowania śródziemnomorskich kur nieśnych z ciężkimi kurami azjatyckimi. Mają łączyć cechy obu tych grup i w zależności od rasy przeważają cechy jednego bądź drugiego typu. Masa kogutów to 3 do 4 kg, a kur 2,2-3 kg. Nieśność w granicach 130-160 jaj rocznie. Mają z reguły silny instynkt kwoczenia.

Kury amatorskie[edytuj | edytuj kod]

  • bojowce – rasy hodowane ze względu na swoją siłę i agresywność. Niektóre koguty mają po kilka ostróg na nodze. Używane do walk kogutów.
  • kury karłowate – jedyna prawdziwie karłowata rasa to bantamki – masa 500 - 800 g, krótkie nogi, bardzo duży ogon i bardzo niska nieśność, co sprawia, że trudno je hodować. Ich pochodzenie nie jest pewne. Ceni się je jako doskonałe nasiadki podsuwając im jaja takich ptaków jak bażanty, przepiórki czy kuropatwy. Pozostałe rasy z tej grupy to potomkowie ras z innych grup, u których wystąpił defekt hormonalny. Ze względu na niski ciężar miały przez długi czas jedynie zastosowanie ozdobne. Obecnie ze względu na duży stosunek masy jaj do masy kury (odpowiednio ok. 35g i 1 kg) karłowate nioski są hodowane w celu pozyskiwania masy jajecznej z ich jaj.
  • kury zniekształcone – kury z utrwalonymi zniekształceniami kośćca lub upierzenia. Zazwyczaj hodowane w celach ozdobnych:
    • kury bezogonowe – brak u nich kręgów ogonowych.
    • kury czubate – kostny guz na głowie sprawia, że pióra układają się w charakterystyczny czub.
    • kury krótkonogie – nastąpiło u nich skrócenie niektórych kości długich, nie posiadają umiejętności grzebania, co pozwala na trzymanie ich jako ptaków ozdobnych w ogrodach.
    • kury o anormalnym upierzeniu – występują u nich takie zmiany jak: bardzo długie sterówki (np. u kogutów rasy feniks dochodzą do 6 m długości), kury gołoszyje z nagą szyją, kury jedwabiste – bez haczyków w piórach, stąd wyglądają jakby pokrywało je miękkie futro.

Osobną grupę stanowią kury bezrasowe – są to ptaki hodowane przez wiele stuleci w prymitywnych warunkach bez określonego kierunku selekcji. Obecnie często krzyżowane z kurami rasowymi w celu podniesienia jakości mieszańców (efekt utrzymuje się jednak tylko przez kilka pokoleń). Kury bezrasowe charakteryzuje duża zmienność ubarwienia oraz wygląd najbardziej zbliżony do kur ogólnoużytkowych. Ich nieśność rzadko przekracza 100 jaj, które znoszą zazwyczaj na wiosnę i jesienią. Ich zalety to duża wytrzymałość oraz umiejętność wyszukiwania pokarmu, nieraz daleko od kurnika. Te zalety to w dużej mierze wynik doboru naturalnego.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Rasy kury[edytuj | edytuj kod]

Rasy kur:
A-C D-M N-Z

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Y

Z

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o kurze

Przypisy

  1. Barbara Westa & Ben-Xiong Zhou. Did chickens go North? New evidence for domestication. „Journal of Archaeological Science”. 15 (5), 1988. doi:10.1016/0305-4403(88)90080-5. 
  2. wielu autorow: Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2. G-M. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 645.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]