Kwas rycynolowy

Kwas rycynolowy
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	kwas (Z,12R)-12-hydroksyoktadek-9-enowy
	Inne nazwy i oznaczenia
	kwas oleju rycynowego, kwas rącznikowy
	Ogólne informacje
	Charakterystyka fizyczna
	żółta lub żółtawobrunatna, lepka ciecz
Wzór Hilla	C18H34O3
Masa molowa	298,46 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	141-22-0
PubChem	643684
DrugBank	DB02955
SMILES
	CCCCCCC(C\C=C/CCCCCCCC(=O)O)O
InChI
	InChI=1S/C18H34O3/c1-2-3-4-11-14-17(19)15-12-9-7-5-6-8-10-13-16-18(20)21/h9,12,17,19H,2-8,10-11,13-16H2,1H3,(H,20,21)/b12-9-/t17-/m1/s1
	InChIKey
	WBHHMMIMDMUBKC-QJWNTBNXSA-N
Właściwości
	Gęstość
	0,9450 g/cm³ (21 °C); ciecz
	Rozpuszczalność w wodzie
	praktycznie nierozpuszczalny: 3,46 g/l
	w innych rozpuszczalnikach
	łatwo rozpuszczalny w etanolu i eterze dietylowym
Temperatura topnienia	−8,28 °C
Temperatura wrzenia	227 °C (10 mmHg)
logP	6,19
Współczynnik załamania nD	1,4716 (589 nm, 21 °C)
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Substancja nie jest klasyfikowana jako; niebezpieczna według kryteriów GHS.
Temperatura zapłonu	224 °C (zamknięty tygiel)
Numer RTECS	VJ3150000
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kwas rycynolowy, kwas rącznikowy – organiczny związek chemiczny, nienasycony hydroksykwas karboksylowy. Otrzymywany jest z oleju rycynowego (łac. oleum ricini) jako główny jego składnik (80%) i stosowany w syntezie chemicznej. Estry kwasu rycynolowego wykorzystywane są jako środki powierzchniowo czynne w przemyśle tekstylnym.

Kwas rycynolowy oraz tworzące się stopniowo w środowisku jelit jego sole sodowe i potasowe (mydła rycynolowe) są głównie odpowiedzialne za przeczyszczające działanie oleju rycynowego^[5].

Występuje w elajosomach różnych gatunków roślin, w których pełni funkcję wabiącą mrówki^[6].

Zobacz też

Przypisy

↑ Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .
1 2 3 4 5 Physical Constants of Organic Compounds, [w:] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-314, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).
1 2 3 Ricinoleic acid, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 102615 [dostęp 2026-05-25] (niem. • ang.).
↑ Ricinoleic acid [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 28 maja 2025, numer katalogowy: R7257 [dostęp 2026-05-25] .
↑ A.A. Zejc A.A., M.M. Gorczyca M.M., Chemia leków, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004, s. 799, ISBN 83-200-2971-6 .
↑ ZbigniewZ. Podbielkowski ZbigniewZ., MariaM. Podbielkowska MariaM., Przystosowania roślin do środowiska, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 511–512, ISBN 83-02-04299-4 .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[FPX-1] Farmakopea Polska X, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276, ISBN 978-83-63724-47-4, OCLC 903979769 .

[CRC-2] 1 2 3 4 5 Physical Constants of Organic Compounds, [w:] CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M.W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 3-314, ISBN 978-1-4987-5429-3, OCLC 961861918 (ang.).

[GESTIS-3] 1 2 3 Ricinoleic acid, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 102615 [dostęp 2026-05-25] (niem. • ang.).

[SA-4] Ricinoleic acid [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, 28 maja 2025, numer katalogowy: R7257 [dostęp 2026-05-25] .

[Gorczyca-5] A.A. Zejc A.A., M.M. Gorczyca M.M., Chemia leków, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004, s. 799, ISBN 83-200-2971-6 .

[podbielkowski-6] ZbigniewZ. Podbielkowski ZbigniewZ., MariaM. Podbielkowska MariaM., Przystosowania roślin do środowiska, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 511–512, ISBN 83-02-04299-4 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]