Lalibela

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lalibela
አክሱም
Ilustracja
Państwo  Etiopia
Kilil Amhara
Wysokość 2630[1] m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności

19100[2]
Położenie na mapie Etiopii
Mapa lokalizacyjna Etiopii
Lalibela
Lalibela
Ziemia12°01′45,660″N 39°02′25,512″E/12,029350 39,040420

Lalibela[3] (amhar. ላሊበላ) daw. Roha[a][4] – miejscowość w Etiopii, leżąca na wschód od jeziora Tana, na pograniczu Wyżyny Abisyńskiej i Kotliny Danakilskiej.

Lalibela jest świętym miejscem Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego, do którego zmierzają liczne pielgrzymki chrześcijan. Słynie z jedenastu wykutych w litej skale monumentalnych kościołów, zbudowanych najprawdopodobniej na zlecenie cesarza Lalibeli (1181–1221) w XII–XIII wieku.

W 1978 roku wykute w skale kościoły Lalibeli wpisano na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.

Geografia[edytuj]

Lalibela leży 2630 m n.p.m. na wschód od jeziora Tana, na pograniczu Wyżyny Abisyńskiej i Kotliny Danakilskiej, ok. 700 km na północ od Addis Abeby[5]. Przez miejscowość przepływa strumyk Jordan[5].

Historia[edytuj]

W okresie średniowiecza miasto nazywało się Roha[5] i było stolicą królestwa dynastii Zagwe obejmującego tereny obecnej Etiopii w X–XIII wieku[2]. Obecna nazwa miasta została nada mu na cześć negusa Etiopii z dynastii Zagwe – Lalibeli (1181–1221)[5][4], który miał założyć tu nową stolicę królestwa i zlecić w mieście budowę kościołów[2] z zamiarem stworzenia „Nowej Jerozolimy” po tym jak muzułmanie zablokowali drogi pielgrzymkowe do Jerozolimy[6].

Lalibela znaczy "pszczoły uznały jego władzę"[1]. Według legendy po narodzinach cesarza otoczył go rój pszczół, co jego matka uznała za znak i zapowiedź, że będzie w przyszłości negusem, królem królów Etiopii[1]. Sprawujący wówczas władzę brat przyszłego cesarza otruł Lalibelę w obawie o utratę tronu[1]. Lalibela zapadł jednak w trzydniowy sen, podczas którego aniołowie zanieśli go do nieba[1], a bóg odesłał go na ziemię z poleceniem budowy kościołów i wysłał aniołów, by pomogli w budowie, pracując w nocy[5].

Według innej legendy, król miał zatrudnić Hindusów, Arabów, Egipcjan a nawet budowniczych z Jerozolimy[5]. Budowle miały zostać ukończone po 24 latach pracy[5]. Aby zmieścić się w takich ramach czasowych przy budowie musiałoby pracować 40 tys. robotników, co wydaje się mało prawdopodobnym[5].

Kolejna legenda utrzymuje, że przynajmniej jeden z kościołów został zbudowany z pomocą aniołów w jeden dzień[1].

Lalibela jest świętym miejscem Etiopskiego Kościoła Ortodoksyjnego, do którego zmierzają liczne pielgrzymki chrześcijan[7]. Lalibelę odwiedza podczas świąt kościelnych do 50 tys. wiernych[7]. Corocznie kościoły zwiedza ponad 10 tys. turystów[7][b]. W Lalibeli przebywa ok. 350 księży i 250 diakonów, setki mnichów i studentów[8].

Kościoły Lalibeli[edytuj]

 Osobny artykuł: Kościoły skalne w Lalibeli.

Galeria[edytuj]

Uwagi

  1. Stosowanie imienia Lalibela jako toponim pojawia się w XVI–XVII wieku; do tej pory Etiopski Kościół Ortodoksyjny często stosuje nazwę Debra Roha. Patrz Phillipson (2014))
  2. Dane z 2001 roku

Przypisy

  1. a b c d e f Kim Wildman, Philip Briggs: Ethiopia. Bradt Travel Guides, 2012, s. 323. ISBN 9781841624143. [dostęp 2016-01-16]. (ang.)
  2. a b c David H. Shinn, Thomas P. Ofcansky: Historical Dictionary of Ethiopia. Scarecrow Press, 2013, s. 259. ISBN 9780810874572. [dostęp 2016-01-16]. (ang.)
  3. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Polski przy Głównym Geodecie Kraju: Afryka. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2004, s. 66, seria: Nazewnictwo Geograficzne Świata. [dostęp 2016-01-16].
  4. a b David W. Phillipson: Foundations of an African Civilisation: Aksum and the Northern Horn, 1000 BC - AD 1300. Boydell & Brewer Ltd, 2014, s. 227. ISBN 9781847010889. [dostęp 2016-01-16]. (ang.)
  5. a b c d e f g h Donald Langmead, Christine Garnaut: Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats. ABC-CLIO, 2001, s. 179. ISBN 9781576071120. [dostęp 2016-01-16]. (ang.)
  6. UNESCO: Rock-Hewn Churches, Lalibela (ang.). [dostęp 2016-01-16].
  7. a b c Donald Langmead, Christine Garnaut: Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats. ABC-CLIO, 2001, s. 180. ISBN 9781576071120. [dostęp 2016-01-16]. (ang.)
  8. Mark Jarzombek. Lalibela and Libanos: The King and the Hydro-Engineer of 13th Century Ethiopia. „Construction Ahead”, s. 16–21, (May–June 2007) (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj]