Lekcje religii w szkole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lekcje religii w szkole – zajęcia prowadzone w szkole podstawowej, ponadpodstawowej i średniej z wiedzy religijnej. Treść i sposób prowadzenia zajęć oraz stopień ich obowiązkowości zależą od systemu edukacyjnego w danym kraju.

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

II RP[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja marcowa z 1921 roku nakładała obowiązek prowadzenia lekcji religii w szkołach publicznych. Konkordat z 1925 roku uściślał sposób i wymiar prowadzenia lekcji[1].

Polska Ludowa[edytuj | edytuj kod]

W początkowym okresie Polski Ludowej lekcje religii były prowadzone w szkołach mimo wypowiedzenia przez Rzeczpospolitą Polską, w 1945 roku, Konkordatu. Wynikało to z faktu, że taki obowiązek był zapisany w konstytucji marcowej, którą władze komunistyczne uznawały. Ograniczono nauczanie do 1 godziny tygodniowo (zamiast konkordatowych dwóch) i zlikwidowano obligatoryjność uczestnictwa. Od 1949 władze zaczęły systemowo usuwać religię ze szkół, co usankcjonowano w 1956 roku odpowiednimi przepisami zezwalającymi szkołom na nieprowadzenie lekcji religii (wciąż nie zakazując). W 1961 roku Sejm PRL uchwalił ustawę o rozwoju systemu oświaty i wychowania, definitywnie usuwającą lekcje religii ze szkół. Od tej pory lekcje religii katolickiej były prowadzone przez księży i katechetów przy parafiach. Jednak do 1981 roku, były one wciąż pod kontrolą władz oświatowych[1].

III RP[edytuj | edytuj kod]

Po 1989 roku religię do szkół ponownie wprowadzono na mocy instrukcji Ministra Edukacji Narodowej z 30.08.1990 r.[2]

Obecnie prawo organizacji zajęć katechetycznych w placówkach szkolnych gwarantowane jest przepisem art. 53 ust. 4 Konstytucji:

Quote-alpha.png
Art. 53.4. Religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole, przy czym nie może być naruszona wolność sumienia i religii innych osób.

Dodatkowo na mocy artykułu 12 konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 1993 Państwo polskie zagwarantowało, że:

  • "Szkoły publiczne podstawowe i ponadpodstawowe[3] oraz przedszkola, prowadzone przez organy administracji państwowej i samorządowej, organizują zgodnie z wolą zainteresowanych naukę religii w ramach planu zajęć szkolnych i przedszkolnych.
  • Program nauczania religii katolickiej oraz podręczniki opracowuje władza kościelna i podaje je do wiadomości kompetentnej władzy państwowej.
  • W sprawach treści nauczania i wychowania religijnego nauczyciele religii podlegają przepisom i zarządzeniom kościelnym, a w innych sprawach przepisom państwowym"[4].

Możliwość nauczania religii przewiduje także art. 12 ustawy o systemie oświaty:

Quote-alpha.png
Art. 12.1. Publiczne przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja organizują naukę religii na życzenie rodziców, publiczne szkoły ponadgimnazjalne na życzenie bądź rodziców, bądź samych uczniów; po osiągnięciu pełnoletności o pobieraniu nauki religii decydują uczniowie.
2. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych określa, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób wykonywania przez szkoły zadań, o których mowa w ust. 1.

Księża i katecheci świeccy oraz zakonni pobierają za prowadzone lekcje regularną pensję, podobnie jak nauczyciele przedmiotów świeckich.

Od 1992 roku oddzielne lekcje religii należy organizować dla co najmniej siedmiorga uczniów w danej klasie. W 2013 roku Komisji Wychowania Katolickiego dopuściła odstąpienie od tego ustalenia (poprzez łączenie klas) jeżeli wszystkie przedmioty odbywają się w klasach łączonych[5].

Ocena z przedmiotu religia nie wpływa na promocję do następnej klasy lub ukończenie szkoły, ale jest wliczana do średniej ocen ucznia. W 2009 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że wliczanie religii do średniej ocen nie narusza przepisów Konstytucji[6]. Wpisywana jest na świadectwie szkolnym zaraz po ocenie z zachowania. Nie zaznacza się, czy uczeń uczęszczał na religię czy na etykę. O udziale ucznia niepełnoletniego w nadobowiązkowych zajęciach z religii decydują jego rodzice, natomiast uczeń pełnoletni sam podejmuje decyzję w tym zakresie. Uczeń może uczestniczyć w zajęciach z religii, z etyki, z obu przedmiotów, może też nie wybrać żadnego z nich. Od roku szkolnego 2014/2015 życzenie uczestnictwa w zajęciach z religii składa się w formie oświadczenia pisemnego. Zmiana rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. z 1992 r. Nr 36, poz. 155, z późn. zm.) wynikała z wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu dotyczącego dostępu do lekcji etyki[7].

W Anglii[edytuj | edytuj kod]

Religia (ang. Religious Education, RE) to obowiązkowy przedmiot w systemie edukacji publicznej. Szkoły mają obowiązek nauczać religii. Program nauczania ustalają zgodnie z lokalnymi i krajowymi wytycznymi.

Podstawą prawną religii w szkole angielskiej jest Education Act z 1944, uzupełniony o Education Reform Act z 1988. Przedmiot polega na poznawaniu różnych religii, przywódców religijnych oraz innych tematów związanych z daną religią i jej moralnością. Plan lekcji musi jednak uwzględniać ważną rolę chrześcijaństwa w życiu religijnym – ta religia jest najszerzej omawiana. Wszyscy rodzice mają prawo wycofać dziecko z RE, a ich decyzja musi być zatwierdzona przez szkołę[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Religia w szkole dawniej i dziś
  2. Piotr Ratajczak, Wprowadzenie religii do szkół
  3. Obecnie gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne, zob. Reforma systemu oświaty z 1999 roku.
  4. Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, art. 12
  5. W imieniu Komisji Ks. Marek Korgul Sekretarz: Stanowisko Komisji Wychowania Katolickiego ws. łączenia klas podczas zajęć z religii. Konferencja Episkopatu Polski, 2013-04-09. [dostęp 2013-06-23].
  6. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt U 10/07 (Dz. U. z 2009 r. Nr 210, poz. 1629)
  7. Informacja w sprawie zasad organizowania nauki religii i etyki w roku szkolnym 2014-2015 (pol.). men.gov.pl, 2014-12-26. [dostęp 2014-12-22].
  8. Religious education in English schools