Leopold Żołnierczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Leopold Żołnierczyk
Ilustracja
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 10 listopada 1918
Posada Olchowska
Data i miejsce śmierci 14 maja 1944
Monte Cassino
Przebieg służby
Lata służby 1937–1944
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Jednostki 5 Pułk Strzelców Podhalańskich,
2 Dywizja Strzelców Pieszych,
2 Brygada Czołgów,
2 Korpus Polski,
4 Pułk Pancerny „Skorpion”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania francuska, kampania włoska: bitwa o Monte Cassino)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941)

Leopold Żołnierczyk (ur. 10 listopada 1918 w Posadzie Olchowskiej, zm. 14 maja 1944 pod Monte Cassino) – podporucznik Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Nagrobek Leopolda Żołnierczyka

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Leopold Żołnierczyk urodził się 10 listopada 1918 w Posadzie Olchowskiej pod Sanokiem. Miał siostrę Eugenię[1]. W 1937 ukończył Państwowe Gimnazjum Męskie w Sanoku[2] (przez osiem lat nauki jego kolegą w ławce szkolnej był późniejszy ksiądz Stanisław Turkowski[3]). Był harcerzem[4]. Został absolwentem szkoły podchorążych przy 5 pułku Strzelców Podhalańskich w Przemyślu. Wobec zagrożenia konfliktem zbrojnym został zmobilizowany do tej jednostki w sierpniu 1939. Po wybuchu II wojny światowej przedostał się przez Budapeszt i Jugosławię do Francji. Został żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych[5]. We Francji pracował w ośrodku wyszkolenia oficerskiego w Châteaubriant. W 1940 uczestniczył w polsko-francusko-angielskim zlocie harcerzy w Rennes. W szeregach 2 Dywizji Strzelców Pieszych brał udział w walkach pod Compiègne podczas kampanii francuskiej 1940. Po kapitulacji Francji z czerwca 1940 przedostał się do Anglii, następnie na Bliski Wschód, gdzie służył w 2 Brygadzie Czołgów. Przebywał także w Iranie. W tym czasie towarzyszem Zdzisława Peszkowskiego w Armii Polskiej był jego kolega szkolny z Sanoka, Zdzisław Peszkowski[6].

W kwietniu 1944 w szeregach 2 Korpusu Polskiego trafił do Włoch i służąc w 4 pułku pancernym „Skorpion”[7][8] brał udział w kampanii włoskiej. 7 maja 1944 został dowódcą plutonu czołgów. Poległ w bitwie o Monte Cassino 14 maja 1944[9][10] w rejonie Drogi Saperów podczas walk o Gardziel trafiony po wychyleniu się przez klapę z czołgu. W czasie tych walk nosił pseudonim „Olga 2”.

Został pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino (taras VIII, sektor C, nr 17; ekshumowany)[11][12][13][14]. Pośmiertnie został awansowany na stopień porucznika.

Był jednym z trzech wychowanków sanockiego gimnazjum, którzy polegli pod Monte Cassino i zostali pośmiertnie odznaczeni Orderem Virtuti Militari (prócz niego Władysław Majcher i Romuald Ochęduszko)[15].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Osobę Leopolda Żołnierczyka opisał Melchior Wańkowicz w książce pt. Monte Cassino:

Ppor. Żołnierczyk, z którym wczoraj rozmawiałem, w czasie nawały na Żbiku otwiera klapę i wysuwa głowę w hełmie, w którym – pamiętam – było już wgłębienie od odłamka. Tym razem odłamek jest silniejszy niż hełm: trafiony w głowę, ppor. Żołnierczyk kona na miejscu, tam na Drodze Saperów, do której szedł przez kampanię wrześniową, granicę węgierską i Szkocję. Jego radiooperator melduje: „Baca, Olga 2 zabity”.

Podczas „Jubileuszowego Zjazdu Koleżeńskiego b. Wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej Matury” 21 czerwca 1958 nazwisko Leopolda Żołnierczyka zostało wymienione w apelu poległych[16] oraz na ustanowionej w budynku gimnazjum tablicy pamiątkowej poświęconej poległym i pomordowanym absolwentom gimnazjum[17].

Podczas tych obchodów ks. Zdzisław Peszkowski tak wspominał swojego kolegę gimnazjalnego Leopolda Żołnierczyka:

Z nim przyjaźniłem się od lat, więc i zagranicą szukaliśmy się stale. (..) Pamiętam, że gdzieś tam na piaskach Iraku (..) wreszcie spotkaliśmy się razem. Był wieczór. Słońce zapadało nad pustynią, a tu dwu Sanoczan padło sobie w ramiona. Pierwsze jego słowa: – „Zdzich! Wiesz, znowu jesteśmy jak w Sanoku!” – i dwu przyjaciół Sanoczan sercem i wspomnieniami wyczarowało sobie Sanok na dalekich piaskach Iraku.

A potem jego ostatni list spod Monte Cassino – na chwilę przed pójściem w akcję pisany – brzmiał tak:

„...Zdzich! Co można pisać tuż przed akcją? Nie wiadomo, czy kto z nas wróci? Ale jak będziesz miał okazję, to powiedz w Sanoku, że idąc w bój pod Monte Cassino, idę za Polskę...[18]

Nazwisko Leopolda Żołnierczyka zostało wymienione na tablicy pamiątkowej, ustanowionej w latach 60. XX wieku w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w sanockiej dzielnicy Posada, ku czci parafian – ofiar terroru okupanta, działań wojennych[19]. Ponadto został upamiętniony symboliczną inskrypcją na grobowcu rodzinnym w Sanoku[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sanoczanie pamiętają. „Tygodnik Sanocki”. Nr 45 (470), s. 11, 9 listopada 2000. 
  2. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2015-07-20].
  3. Stefan Wójcik. Ks. infułat dr Stanisław Turkowski. Lwowski duszpasterz na Dolnym Śląsku. „Rocznik Sanocki”. VIII, s. 110, 2001. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  4. Krystyna Chowaniec: Wypominki harcerskie. braterstwo.zhp.pl, 2009-11-15. [dostęp 2015-08-18].
  5. Lista nazwisk żołnierzy PSZ na Zachodzie. Centralne Archiwum Wojskowe. [dostęp 2015-08-22].
  6. Zdzisław Peszkowski: Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 27, 28. ISBN 83-919305-3-X.
  7. Pomnik 4PPanc. cmentarzmontecassino.com.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  8. Pomnik Pułku 4 Pancernego „Skorpion”. montecassino.org.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  9. 1052 almas polacas descasan en Monte Cassino (wł.). montecassino2014.wordpress.com. [dostęp 20 maja 2014].
  10. Lista żołnierzy z sanockiego, którzy zginęli i zmarli na europejskich i innych frontach II Wojny Światowej. stankiewicze.com. [dostęp 20 maja 2014].
  11. Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie w latach 1939-1945. Londyn: Instytut Historyczny im. Gen. Sikorskiego, 1952, s. 270.
  12. Odnaleziony grób. „Tygodnik Sanocki”. Nr 44 (469), s. 10, 3 listopada 2000. 
  13. Cmentarz Monte Cassino. Lista. cmentarzmontecassino.com.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  14. Leopold Żołnierczyk. polskiecmentarzewewloszech.eu. [dostęp 31 lipca 2014].
  15. Józef Stachowicz: W służbie ojczyzny. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 118.
  16. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 71.
  17. Zjazd w fotografii. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 230.
  18. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 47.
  19. Franciszek Oberc, Pomniki i tablice pamiątkowe Sanoka, Sanok 1998, s. 20.
  20. Polish Order of the Virtuti Militari Recipients 1792-1992 – X-Z (ang.). feefhs.org. [dostęp 9 października 2014].
  21. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari. stankiewicze.com. [dostęp 9 października 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]