2 Warszawska Brygada Pancerna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
2 Brygada Pancerna
Ilustracja
Proporczyk brygady
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1943

Rozformowanie

1947

Nazwa wyróżniająca

Warszawska[a]

Tradycje
Rodowód

2 Brygada Czołgów

Organizacja
Rodzaj wojsk

Wojska pancerne

Podległość 2 Korpus Polski
2 Dywizja Pancerna
Podstawowy czołg 2 BPanc – Sherman M4
Stuart – czołg szwadronów rozpoznawczych
Przykładowe oznakowanie pojazdów brygady
Udział Brygady w ramach 2 Korpusu w bitwie o Ankonę
Udział Brygady w składzie 2 KP w bitwie o Bolonię

2 Warszawska Brygada Pancerna (2 BPanc) – wielka jednostka pancerna Polskich Sił Zbrojnych. Brygada w czasie walk na Półwyspie Apenińskim była jednostką podporządkowaną bezpośrednio dowódcy 2 Korpusu Polskiego[1]. Po zakończeniu walk weszła w skład 2 Warszawskiej Dywizji Pancernej.

Rodowód[edytuj | edytuj kod]

30 czerwca 1942 roku dowódca Wojsk Polskich na Środkowym Wschodzie wydał rozkaz organizacyjny L. dz. 3083/I/Tjn. w sprawie formowania Brygady Czołgów. 7 sierpnia 1942 roku został wydany pierwszy rozkaz dzienny brygady[2].

We wrześniu 1942 roku brygada została przesunięta do Iraku. Nowym miejscem postoju była Dżalaula w rejonie Kizil Rabat. Rozkaz dowódcy 6 Dywizji Piechoty gen. M. Tokarzewskiego-Karaszewicza[b] ustalał skład podległej mu 2 Brygady Czołgów. W jej skład weszły 4, 5 i 6 bataliony czołgów. Etat brygady oparto na brytyjskim etacie CEME/76751/SD1a, który obowiązywał od 24.08.1942. Przewidywał on organizację batalionu piechoty zmotoryzowanej. W 2 Brygadzie Czołgów zrezygnowano z utworzenia takiego batalionu głównie z powodu braków kadrowych. Przy brygadzie zorganizowano Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej. 20 czerwca brygada została przesunięta do Teza-Khurmatli, w rejon pól naftowych w okolicach Kirkuku. Do nowych zadań brygady należało zabezpieczenie terenu przed sabotażem ze strony Kurdów. Z brygady stopniowo wycofywano szkolne czołgi Mk VI Crusader Mk. VI i włoskie M.13. Stopniowo napływały większe ilości sprzętu. Na przełomie czerwca i lipca bataliony posiadały wszystkie przewidziane etatem czołgi (po 52 sztuki w batalionie). Dysponowano czołgami piechoty Mk III Valentine. Brakowało jedynie 4 czołgów w wersji plot. Wcześniej dysponowano czołgami Mk. VI AA, ale zostały one oddane Brytyjczykom.

W lipcu nastąpiła zmiana nazwy brygady na Samodzielną 2 Brygadę Pancerną. Bataliony czołgów przemianowano na pułki czołgów, a skład brygady przedstawiał się następująco:

  • 4 Pułk Pancerny „Skorpion” – z 4 bcz,
  • 1 Pułk Ułanów Krechowieckich – z 5 bcz,
  • 6 Pułk Pancerny „Dzieci Lwowskich” – z 6 bcz.

21 sierpnia 2 Brygada Pancerna przeszła ponownie do Palestyny w rejon Gazy.

Organizacja 2 BPanc[edytuj | edytuj kod]

Stan brygady w kampanii włoskiej wynosił: 222 oficerów i 3362 szeregowych. Na wyposażeniu etatowo znajdowało się 160 czołgów średnich, 33 czołgi lekkie i 13 czołgów specjalnych[3].


Obsada personalna Dowództwa 2 BPanc[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady
Zastępcy dowódcy brygady
Szefowie sztabu
kwatermistrzowie
  • ppłk Stefan Kamiński (do VIII 1943[4])
  • mjr / ppłk Zygmunt Chabowski (od VIII 1943[4])
  • kpt. dypl. piech. Anastazy Łukjaniec (1945)
  • kpt. Zdzisław Tyliński (do VIII 1945 → I zastępca kwatermistrza 2 DPanc[6])
Oficerowie dowództwa
  • szef łączności – mjr Eugeniusz Kozakiewicz
  • szef służby duszpasterstwa katolickiego – st. kpl. ks. Adam Studziński
  • szef służby zdrowia – kpt. lek. Ryszard Kaszubski
  • szef służby warsztatowej – mjr Henryk Nitecki
  • szef służby materiałowej – kpt. August Wołyniec
  • komendant Kwatery Głównej – mjr Witold Hankisz (od VIII 1943[4])


Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

Po bitwie o Bolonię - generałowie Władysław Anders (1. z prawej) i Bronisław Rakowski (2. z prawej) na wieży czołgu M4 Sherman; kwiecień 1945
2 Warszawska DPanc w defiladzie pod Loreto - gen. Bronisław Rakowski w czołgu M4 Sherman "Kizil-Ribat" przed trybuną honorową; sierpień 1945

Struktura organizacyjna brygady wskazuje na jej typowy charakter jednostki bezpośredniego wsparcia piechoty i w zasadzie poszczególne pułki były przydzielane do dyspozycji dowódców dywizji piechoty, którzy to z kolei rozdrabniali je szwadronami pomiędzy brygady strzeleckie.

Zanotowano natomiast tylko nieliczne przypadki działania brygady w roli samodzielnego związku taktycznego, wzmacnianego siłami do brygady piechoty, dodatkowym (brytyjskim) pułkiem czołgów, pułkiem kawalerii oraz artylerią i wspieranego przez lotnictwo.

W dniach 16—19 lipca 1944 w bitwie pod Ankoną 2 BPanc. dostała zadanie przeskrzydlenia niemieckiej 278 DP i odcięcia jej odwrotu. Ze względu jednak na trudny teren, pola minowe i kontrataki niemieckie, brygada nie zdołała odciąć dróg odejścia całkowicie. Utrudniła go jednak w znacznym stopniu. Po opanowaniu przez nią miasta Chiaravalle, Niemcy mogli się wycofać jedynie przez wąski, ostrzeliwany korytarz pomiędzy wybrzeżem a miastem.

Dowódcy brygady do wykonania powierzonego mu zadania podporządkowano: bryt. 7 Pułk Huzarów, 15 Pułk Ułanów Poznańskich i 16 Lwowski Batalion Piechoty ze składu 5 KDP, dywizjon 7 Pułku Artylerii Konnej, 1 Samodzielną Kompanię Komandosów. Równocześnie 4 Pułk Pancerny podporządkowano dowódcy 5 KDP.

Po raz drugi 2 BPanc nacierała samodzielnie w dniach 13—20 kwietnia 1945 jako zgrupowanie „Rak” w natarciu na Bolonię. Tym razem nie był to jednak zagon na skrzydło nieprzyjaciela, lecz trudne uderzenie czołowe połączone z forsowaniem paru przeszkód wodnych. Zgrupowanie wykonało wówczas do końca postawione mu zadanie.

Straty w kampanii włoskiej wynosiły: 120 poległych, 631 rannych i 7 zaginionych[3].

Symbole brygady[edytuj | edytuj kod]

Proporczyk

Sztab i Kwatera Główna 2 BPanc: proporczyki kroju kawaleryjskiego zielone z czarnym paskiem przez środek; na berecie srebrny krzyż maltański z białego metalu (haftowany srebrną nitką u oficerów) na zielonym sukiennym rombie[7].

Pasek na rękawie – biały[8]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwę wyróżniającą „Warszawska” brygada otrzymała 16 czerwca 1945. W tym samym dniu identyczną nazwę wyróżniającą otrzymała 2 Dywizja Pancerna
  2. L.dz. 749/Tj/42
  3. W składzie brygady od czerwca 1945

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Komornicki 1984 ↓, s. 57.
  2. Tym 2012 ↓, s. 30-31.
  3. a b Biegański 1990 ↓, s. 66.
  4. a b c d e f Tym 2012 ↓, s. 51.
  5. a b Tym 2012 ↓, s. 54.
  6. Tym 2012 ↓, s. 105.
  7. Żebrowski 1971 ↓, s. 170.
  8. Komornicki 1984 ↓, s. 266.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990. ISBN 83-03-02923-1.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie : formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad, Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939–1945: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Franciszek Skibiński: Wojska pancerne w II wojnie światowej, Warszawa 1982, s. 121
  • Zbigniew. Dunin-Wilczyński: Wojsko polskie w Iraku : 1942–1943. Warszawa: Muzeum Niepodległości, 1993. ISBN 83-900727-2-6.
  • Zbigniew Lalak: Broń pancerna w PSZ 1939–1945. Warsaw: Pegaz-Bis : O.K. Media, 2004. ISBN 83-922002-0-9.
  • Juliusz Tym: Pancerni i ułani generała Andersa. Broń pancerna i kawaleria pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Środkowym Wschodzie i we Włoszech 1941-1946. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2012. ISBN 978-83-63374-01-3.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918–1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej, 1971.