Lisewo (powiat chełmiński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°17′35″N 18°41′25″E
- błąd 38 m
WD 53°17'38"N, 18°41'19"E, 53°17'44.88"N, 18°41'13.70"E
- błąd 38 m
Odległość 153 m
Lisewo
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Lisewo
Liczba ludności (III 2011) 1759[1]
Strefa numeracyjna 56
Kod pocztowy 86-230[2]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0846151
Położenie na mapie gminy Lisewo
Mapa konturowa gminy Lisewo, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lisewo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Lisewo”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Lisewo”
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa konturowa powiatu chełmińskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Lisewo”
Ziemia53°17′35″N 18°41′25″E/53,293056 18,690278
Strona internetowa

Lisewo (niem. Lissewo[3]) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Lisewo. U schyłku średniowiecza i w początku XVI w. siedziba rodu Lisowskich.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Górne Wymiary[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
1028259 Buczkowizna część wsi
1028495 Wybudowanie część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Lisewo. Ulice: Chełmińska, Toruńska, Generała Józefa Hallera, ks. Augustyna Łebińskiego (osiedle ks. A. Łebińskiego), Wybudowanie Wąbrzeskie, Mikołaja z Ryńska, Wincentego Witosa, Boczna.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 1759 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Lisewo.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Największym pracodawcą w miejscowości jest Zakład Mięsny Ritter.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana w 1293 roku[6]. Znacznie ucierpiała podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1414 r. Po 1454 r. była dużą wsią królewską podległą starostwu w Lipienku.Za czasów krzyżackich miejscowość była siedzibą sądu ziemskiego, Lisewo było również miejscem zjazdów rycerstwa z ziemi Chełmińskiej[6][7]. W XIX w. działały tu polskie organizacje – Liga Polska (1848 r.), Towarzystwo Rolnicze (1862 r.), Bank Ludowy (1873 r.), polska biblioteczka, odbywały się amatorskie przedstawienia. W 1906 r. odbył się strajk uczniowski w obronie nauczania religii w języku ojczystym. Patriotyzm podtrzymywała działalność długoletnich proboszczów: ks. Stanisława Machorskiego i ks. Augustyna Łebińskiego. Na przełomie XIX/XX w. powstała parafia ewangelicka skupiająca mniejszość niemiecką, mieszkało też nieco Żydów. Rocznie odbywały się 2 jarmarki.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Najbliższą stacją kolejową jest Kornatowo, leżąca w odległości 1,3 km na południowy zachód od Lisewa.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła

Według rejestru zabytków NID[8] na listę zabytków wpisany jest gotycki kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z końca XIII w., przebudowany w XVI w., nr rej.: A/388 z 30.11.1929.

Kościół z charakterystyczną XVI-wieczną wieloboczną wieżą jest również sanktuarium maryjnym. Wewnątrz zwraca uwagę renesansowe epitafium Kostków z 1591 r., barokowe ołtarze boczne i rokokowy główny (przeniesiony z kościoła franciszkanów w Chełmnie).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 657 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V - wynik wyszukiwania - DIR, dir.icm.edu.pl [dostęp 2021-05-28].
  4. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V - wynik wyszukiwania - DIR, dir.icm.edu.pl [dostęp 2021-06-03].
  7. Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2021-06-03].
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 2020-09-30. s. 29. [dostęp 2016-05-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]