Litania loretańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Litania loretańska (łac. Litaniae Lauretanae) – litania katolicka na cześć Matki Bożej. Po wstępnym błaganiu, skierowanym do Trójcy Świętej, następują krótkie wezwania do Matki Bożej, w których uwydatnione są Jej szczególniejsze cnoty. Od wezwania „Różo duchowna” rozpoczyna się szereg chwalebnych tytułów, które określają kolejno, jak była wyobrażana, kim jest dla wiernych i jakie stanowisko zajmuje w Królestwie niebieskim. Użycie litanii loretańskiej w ramach nabożeństw paraliturgicznych zatwierdzone jest przez Stolicę Apostolską i uposażone licznymi odpustami.

Litania loretańska nazywana jest także litanią do Najświętszej Maryi Panny. Przymiotnik „loretańska” w nazwie Litanii pochodzi od włoskiego miasta Loreto, gdzie w bazylice, zgodnie z podaniami, znajduje się, przewieziony z Nazaretu, domek Świętej Rodziny, w którym mieszkała Matka Boża i w którym objawił się jej archanioł Gabriel. Litania do Najświętszej Maryi Panny była tam szczególnie propagowana i odmawiana. Nie narodziła się jednak w Loreto. Źródła podają, że powstała już w XII wieku we Francji, lecz pierwsza wersja nie zachowała się. Pośród licznych schematów litanii maryjnych utrwalił się właśnie ten, który był używany od pierwszej połowy XVI wieku w Loreto. Stąd nazwa litania loretańska. W 1587 papież Sykstus V związał z jej odmawianiem przywilej 200 dni odpustu[1]. Określenie „Litania loretańska” stosowane było częściej od 1575, kiedy to dyrektor chóru w Loreto, Costanzo Porta  skomponował najstarsze znane opracowanie muzyczne litanii na 8 głosów (Litaniae deiparae Virginis Mariae octo vocum). Mnożące się litanie i wezwania, często posiadające szkodliwe elementy, doprowadziły do zniesienia przez papieża Klemensa VIII w 1601 wszystkich litanii z wyjątkiem litanii loretańskiej i Litanii do Wszystkich Świętych. Natomiast w 1631 zakazano wprowadzania wszelkich zmian w litanii bez zezwolenia Stolicy Apostolskiej, co bezpośrednio wpłynęło na jej ujednolicenie i upowszechnienie[1][2].

Dużą rolę w propagowaniu Litanii odegrały zakony katolickie, m.in. dominikanie, kapucyni, karmelici, a poza Kościołem katolickim, mariawici.

Litanie oraz 7 psalmów pokutnych od najdawniejszych czasów Kościoła w połączeniu z pacierzami kapłańskimi odmawiano przy nabożeństwie publicznym.

Nowe wezwania – chronologia[edytuj | edytuj kod]

Z czasem za pozwoleniem Stolicy Apostolskiej wprowadzane były nowe wezwania:

  • w 1675 – Królowo Różańca Świętego (wprowadzone tylko dla bractw różańcowych);
  • w 1846 – dla diecezji mechlińskiej Królowo bez zmazy pierworodnej poczęta,[1] rozszerzone na cały Kościół w 1854 (w 1856 udzielono przywileju diecezji kolońskiej odmawiania go jako pierwszego);
  • w 1883 – Inwokacja Królowo Różańca Świętego została włączona na stałe do Litanii przez Leona XIII, na prośbę generała zakonu dominikanów[3][4];
  • w 1903 – Matko Dobrej Rady[1];
  • w 1917 – Królowo Pokoju[1];
  • 12 października 1922 – oficjalnie zatwierdzono wezwanie Królowo Korony Polskiej (odmawiane w Polsce przynajmniej od 1656 roku, a po II wojnie światowej zmienione na Królowo Polski)[2];
  • w 1950 – Królowo Wniebowzięta[1];
  • w 1954 po ogłoszeniu święta Maryi Królowej Świata, w niektórych kościołach przyjęto wezwanie Królowo świata;
  • w 1964 – Królowo Kościoła;
  • w 1980 – Matko Kościoła[1];
  • w 1983 – Matko sprawiedliwości i miłości i społecznej (stosowane od 1983 r. tylko w archidiecezji katowickiej za zgodą papieża)[5];
  • 31 grudnia 1995 r. papież Jan Paweł II wprowadził wezwanie Regina Familiae (Królowo rodziny). W tłumaczeniu na język polski zostało podane: Królowo rodzin[5];
  • w diecezji zamojsko-lubaczowskiej, od pierwszych lat XXI w. za zgodą Stolicy Apostolskiej, po wezwaniu Matko Zbawiciela dodaje się Matko Odkupiciela – jako patronki diecezji[6][7];
  • w 2014 Stolica Apostolska zatwierdziła wezwanie Matko Miłosierdzia w polskiej wersji litanii[8] (w niektórych kościołach na końcu dodaje się ponadto wezwanie Królowo świata[9], jednak oficjalny tekst litanii nie zawiera go)[5];
  • 20 czerwca 2020 roku Stolica Apostolska zatwierdziła dla całego Kościoła trzy nowe wezwania Litanii Loretańskiej: Mater Misericordiae, Mater spei oraz Solacium migrantium[10];
  • 28 sierpnia 2020 roku KEP zatwierdziła polskie tłumaczenie trzech nowych wezwań litanii loretańskiej. Będą odtąd brzmiały w języku polskim Matko miłosierdzia (po Matko Kościoła), Matko nadziei (po Matko łaski Bożej), Pociecho migrantów (po Ucieczko grzesznych)[11].

W 1906 roku w Kościele Katolickim Mariawitów zostały wprowadzone dwa wezwania Matko Nieustającej Pomocy i Królowo Mariawitów[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Litania loretańska.. [dostęp 2016-11-28].
  2. a b ks. Jan Drozd SDS: Litania loretańska. Pochodzenie - sens wezwań i rozważania.. Kraków: Księża Salwatorianie, 1991, s. 8-9.
  3. https://www.liturgia.pl/krolowo-rozanca-swietego/
  4. Większość źródeł podaje rok 1883, lecz w niniejszym artykule podawany jest rok 1863.)
  5. a b c Poprawność wezwań w Litanii loretańskiej | Oficjalna Strona Diecezji Kieleckiej, www.diecezja.kielce.pl [dostęp 2020-07-09].
  6. Tomasz Bomba, Matko Odkupiciela, módl się za nami, niedziela.pl, 2004 [dostęp 2021-04-26] (pol.).
  7. Mariusz Leszczyński, Matka Boża w Kopii Obrazu Jasnogórskiego przybywa do Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej, niedziela.pl, 2004 [dostęp 2021-04-26] (pol.).
  8. Nowe wezwanie w Litanii Loretańskiej: ,,Matko Miłosierdzia”. www.episkopat.pl. [dostęp 2016-11-28].
  9. Litania loretańska – wyjaśnienia dotyczące poprawnej wersji – Diecezja Legnicka, diecezja.legnica.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  10. Nowe wezwania w litanii loretańskiej (pol.). Archidiecezja Krakowska, 2020-06-20. [dostęp 2020-06-26].
  11. Trzy nowe wezwania litanii loretańskiej zatwierdzone, gosc.pl, 29 sierpnia 2020 [dostęp 2020-09-04] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]