Lobotomia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dr Walter Freeman (po lewej) i dr James W. Watts przygotowujący się do zabiegu lobotomii

Lobotomia przedczołowa, inaczej leukotomia, zwana popularnie lobotomią lub lobotomią czołową[1] – zabieg neurochirurgiczny polegający na przecięciu włókien nerwowych łączących czołowe płaty mózgowe ze strukturami międzymózgowia (najczęściej podwzgórzem lub wzgórzem)[1].

Dawniej jedna z metod leczenia chorych na schizofrenię lub inne poważne zaburzenia psychiczne[1]. Celem była redukcja procesów emocjonalnych, które zwykle towarzyszą procesom poznawczym – myślom i wspomnieniom (a więc i myślom natrętnym lub halucynacjom). Stosowano ją w czasie, gdy nie były jeszcze dostępne skuteczne leki przeciwpsychotyczne. Jednym z poważniejszych skutków ubocznych lobotomii przedczołowej jest utrata przez pacjenta poczucia "ciągłości własnego ja", świadomości, że jest tą samą osobą, którą był wczoraj i będzie jutro.

Ponieważ lobotomia nie zawsze okazuje się skuteczna, do tego jest nieodwracalna i prawie zawsze powoduje niekorzystne zmiany w psychice oraz zachowaniu pacjenta, w wielu krajach – m.in. w Polsce, gdzie jest zabroniona – obecnie w ogóle się jej nie stosuje.

Historia[edytuj]

Wiertło używane podczas wykonywania lobotomii

Walter J. Freeman od 1936 r. propagował sposób prowadzenia lobotomii przedczołowej, poprzez wbijanie szpikulca do lodu przez oczodół pacjenta (wprowadzając go pod gałkę oczną) i cyt. "obracanie go jak mieszadełka do koktajli wewnątrz mózgu", co miało jego zdaniem leczyć psychozę, depresję czy przysparzające problemów zachowania. Freeman wykonał tę procedurę u ponad 2900 osób, spośród których najmłodsza miała 4 lata[2][3]. Próbował on z zabiegu wbijania szpikulca w oczodół i przecinania wiązań zrobić zabieg ambulatoryjny, realizował około czterech tego typu zabiegów dziennie[4]. Gdy u pacjenta dochodziło do zmniejszenia pobudzenia, Freeman uważał procedurę za udaną[1]. Jednak wiele osób umierało na stole operacyjnym[1] lub pozostawiono je z nieodwracalnymi uszkodzeniami: dziecinnych, potulnych, bezmyślnych, tracących poczucie tożsamości, apatycznych i bezwolnych oraz niemogących utrzymać moczu lub stolca[2][3]. W owym czasie publiczne krytykowanie lekarza przez jego kolegów było uważane za nieetyczne[2]. W okresie między 1935 a 1960 wykonano w USA blisko 50 000 zabiegów, polegających na przecięciu połączeń pomiędzy płatami czołowymi mózgu a wzgórzem[3]. W efekcie tego zabiegu blisko 60% pacjentów umierało[potrzebny przypis], pozostała część wykazywała zaś tendencje do ustąpienia niektórych objawów. Norwegia wprowadziła rekompensaty dla pacjentów poddanych lobotomii[4].

W Europie panowało przekonanie, iż lobotomią można rzekomo "wyleczyć" z homoseksualizmu[5][6]. Walter J. Freeman uważał, że niszczy jedynie komórki nerwowe odpowiedzialne za stany chorobowe pacjentów. Dziś wiadomo, że ciął "na ślepo", powodując u pacjentów nieodwracalne uszkodzenia mózgu. W roku 1949 Egas Moniz otrzymał Nagrodę Nobla za badania nad leczniczymi efektami lobotomii[1]. Pomimo złożenia protestów, m.in. przez jedną z ofiar lobotomii, Christine Johnson, Komitet Noblowski odmówił odebrania Monizowi tytułu laureata Nagrody[3]. W 1967 roku odebrano Freemanowi prawo do wykonywania zawodu[6].

Zabieg lobotomii został ukazany m.in. w powieści Kena Keseya Lot nad kukułczym gniazdem, a także w serialach telewizyjnych Dom Grozy, American Horror Story: Asylum i Hannibal: Takiawase (czwarty odcinek drugiego sezonu) oraz w filmach Wyspa tajemnic, Nagle, zeszłego lata, Sucker Punch, Z piekła rodem, Grave Encounters i Un amour à taire oraz w serialu Zabójcze Umysły (odcinek czwarty dziewiątego sezonu).

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f Kamila Krocz: Zabieg lobotomii (pol.). ABC Zdrowie. [dostęp 2015-07-01].
  2. a b c Lobotomia - grzebanie w mózgu - Czasopisma - Onet.pl Portal wiedzy
  3. a b c d Wprost 24 - Lobotomia Nobla
  4. a b Lobotomia, tragiczna pomyłka lekarzy - Depresja.info.pl
  5. Joseph Friedlander, Ralph S. Banay. Psychosis Following Lobotomy in a Case of Sexual Psychopathology; Report of a Case. . 59, s. 303–11, 315, 321, 1948. Archives of Neurology & Psychiatry. DOI: 10.1001/archneurpsyc.1948.02300380031003. 
  6. a b Andrzej Krajewski: Rozpruwacze ludzkich mózgów (pol.). Newsweek. [dostęp 2014-11-02].