Luigi Cadorna
| |
 Marszałek Włoch
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1868–1924 |
| Siły zbrojne | |
| Stanowiska |
szef Sztabu Generalnego |
| Główne wojny i bitwy | |
| Późniejsza praca | |
| Odznaczenia | |
        
| |
.svg){kind=small}
Luigi Cadorna (ur. 4 września 1850 w Verbanii, zm. 21 grudnia 1928 w Bordigherze) – włoski wojskowy i polityk, Marszałek Włoch od 1924.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn generała Raffaele Cadorny. Został szefem Sztabu Generalnego w 1914 roku po nagłej śmierci generała Alberto Pollio i dowodził operacjami Królewskiej Armii Włoskiej w I wojnie światowej od przystąpienia Włoch do wojny 24 maja 1915 roku do klęski pod Caporetto.
Cadorna sformował i uzbroił dużą armię, budując również liczne szlaki zaopatrzeniowe. Nie miał jednak czasu ani środków, aby w pełni zrozumieć wszystkie mocne i słabe strony armii włoskiej[1]. Dlatego też pojmował swoje dowództwo niemal w kategoriach absolutnych, kierując się zasadami sztywności i surowej dyscypliny, do których dodał silne poczucie obowiązku ukierunkowane na bezwarunkowe zwycięstwo. Z tej perspektywy, choć nie brakowało mu taktycznych i strategicznych walorów, był on zagorzałym zwolennikiem wojny pozycyjnej i zmasowanych ofensyw przeciwko dobrze ufortyfikowanym austro-węgierskim liniom obronnym nad rzeką Isonzo i na Krasie, co wiązało się z bardzo wysokimi stratami ludzkimi. Potrzeba toczenia wojny na wyniszczenie była rozumienia wśród wyższych dowódców, ale nie wśród żołnierzy, których frustrowały ogromne poświęcenia w obliczu nikłych korzyści terytorialnych[2]. W 1916 roku Cadorna odniósł bardziej wymierne sukcesy, gdy armia włoska przeprowadziła udany kontratak podczas bitwy pod Asiago, a następnie zdołała zdobyć Gorycję. Rezultaty, które charakteryzowały bitwy nad Isonzo jesienią 1916 roku okazały się jednak niezadowalające[3].
W listopadzie 1916 roku Cadorna, w drodze rozporządzenia, wprowadził stosowanie kary dziesiątkowania w celu stłumienia domniemanych buntów, które mogłyby podważyć stabilność armii. Zdaniem gen. Antonino di Giorgio, popartym przez Komisję Śledczą Caporetto, stosowanie dziesiątkowania okazało się „bezsensownym środkiem «ślepej słabości», który często – zbyt często – kończył się atakiem na niewinnych”[4] i „brutalnym działaniem, którego nic nie może usprawiedliwić”[5]. Komisję Śledczą zaniepokoiła możliwość, że kara mogła być też stosowana w celu eliminacji rywali do awansu na niższych szczeblach dowodzenia[6]. W latach 1916 i 1917 Cadorna zaostrzył przepisy dotyczące dyscypliny, jednocześnie stanowczo przypominając dowództwom o ich obowiązkach[5].
W 1917 roku Austriacy wpadli w kryzys i poprosili o niemieckie posiłki, z którymi przebili się pod w bitwie pod Caporetto 24 października; upokarzająca klęska Włoch została spowodowana ogromnymi stratami, niskim morale, nadmiernym rozciągnięciem linii frontu, wzrostem liczby sił wroga po wyjściu Rosji z wojny i innymi czynnikami. Armia królewska została zmuszona do odwrotu na linię Piawy. Uznany za odpowiedzialnego za porażkę, Cadorna został zastąpiony przez Armando Diaza z powodu silnych tarć ze światem politycznym i małej podatności na konieczne zmiany[7][8][9].
Był senatorem XXIV, XXV, XXVI i XXVII kadencji od 16 października 1913 do 21 grudnia 1928. Po dojściu do władzy Benito Mussoliniego honorowo mianowany marszałkiem przed przejściem na emeryturę w 1924 roku[10].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Mangone 1994 ↓, s. 29.
- ↑ Relazione della Commissione 2014 ↓, s. 435.
- ↑ Paolo Formiconi, Andrea Ungari, Sinossi di storia dell'Esercito Italiano [online], esercito.difesa.it, s. 125–129 (wł.).
- ↑ Falsini 2017 ↓, s. 110–111.
- ↑ a b Filippo Cappellano, Cadorna e le fucilazioni nell'Esercito italiano 1915-1917 [online], museodellaguerra.it (wł.).
- ↑ Relazione della Commissione 2014 ↓, s. 371.
- ↑ Siciliano 2019 ↓, s. 70.
- ↑ Gatti 1964 ↓, s. 165.
- ↑ Alessi 1966 ↓, s. 165.
- ↑ Marco Vigna: Luigi Cadorna? Era un bravo generale e Caporetto non fu colpa sua. 30.10.2018. [dostęp 2025-08-24]. (wł.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- L. Falsini: Processo a Caporetto - I documenti inediti della disfatta. Roma: Donzelli Editore, 2017. (wł.).
- A. Gatti: Caporetto. Dal diario di guerra inedito (maggio - dicembre 1917). Bologna: Il Mulino, 1964. (wł.).
- R. Alessi: Dall'Isonzo al Piave. Milano: Mondadori, 1966. (wł.).
- A. Mangone: Luigi Capello. Da Gorizia alla Bainsizza. Da Caporetto al carcere. Milano: Mursia, 1994. (wł.).
- D. Siciliano: Dentro il Comando Supremo. L'amico del generale Badoglio. Il Memoriale dell'Ufficiale che scrisse il bollettino della vittoria. Udine: Gaspari, 2019. (wł.).
- Relazione della Commissione d'Inchiesta su Caporetto, Dall'Isonzo al Piave. T. vol. II. Roma: Stato Maggiore Esercito Ufficio Storico, 2014. (wł.).
| Pierwsi Marszałkowie Imperium | |
|---|---|
| Marszałkowie | |
| Marszałkowie lotnictwa | |
| Wielcy admirałowie |
- Włoscy marszałkowie
- Włoscy generałowie
- Odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Odznaczeni Orderem Gwiazdy Jerzego Czarnego
- Odznaczeni Orderem Łaźni
- Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Wojskowym
- Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
- Uczestnicy I wojny światowej (Królestwo Włoch)
- Włoscy senatorowie
- Urodzeni w 1850
- Zmarli w 1928