Przejdź do zawartości

Maria Budzanowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Maria Budzanowska
Data i miejsce urodzenia

16 kwietnia 1930
Grodno

Data i miejsce śmierci

23 lutego 1988
Łódź

Posłanka na Sejm PRL VII i VIII kadencji
Okres

od 1976
do 1985

Przynależność polityczna

Stronnictwo Demokratyczne

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941) Krzyż Partyzancki Złoty Krzyż Zasługi Medal za Warszawę 1939–1945 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

Maria Teresa Budzanowska, ps. Gnom (ur. 16 kwietnia 1930 w Grodnie, zm. 23 lutego 1988 w Łodzi) – polska prawnik, adwokat, radca prawny, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej (1983–1986), posłanka na Sejm PRL VII i VIII kadencji (1976–1985).

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Była córką nauczyciela, radnego i posła RP Teofila Budzanowskiego i Korduli. W czasie II wojny światowej rodzina znalazła się w Warszawie, gdzie Maria Budzanowska wraz z ojcem oraz dwoma braćmi: Tadeuszem i Andrzejem Zdzisławem wzięła udział w powstaniu warszawskim na Czerniakowie (trzeci z braci, Janusz, zginął podczas obrony Grodna przed Armią Czerwoną). Była łączniczką Armii Krajowej.

W 1945 została członkinią Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (od 1950 należała do Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego)[1]. Po 1945 zamieszkała w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie ojciec pracował jako dyrektor Liceum im. Bolesława Chrobrego. Studiowała prawo na Uniwersytecie Łódzkim (ukończone w 1952), gdzie w latach 1951–1953 pracowała też jako asystentka. Po powrocie do Piotrkowa w 1957 podjęła pracę adwokata w Zespole Adwokackim nr 1. Od 1954 do 1966 była radcą prawnym Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” i Zakładów Przemysłu Bawełnianego w Moszczenicy[1].

Działała w organach terenowych administracji publicznej, m.in. jako radna i członek prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Piotrkowie Trybunalskim (1973–1976) i zastępczyni przewodniczącego Wojewódzkiej Rady Narodowej (od 1976). Kontynuowała pracę adwokata. W 1965 wstąpiła do Stronnictwa Demokratycznego, gdzie pełniła obowiązki m.in. przewodniczącej Miejskiego Komitetu i Powiatowego Komitetu w Piotrkowie, a po reformie administracyjnej w 1975 szefowej lokalnego Wojewódzkiego Komitetu (do odwołania w czasie stanu wojennego). W 1976 zasiadła w prezydium Centralnego Komitetu SD. W tym samym roku uzyskała mandat posłanki na Sejm w okręgu piotrkowskim.

Od 1979 sprawowała funkcję wiceprezesa Naczelnej Rady Adwokackiej. Podczas pierwszego Ogólnopolskiego Zjazdu Adwokatury odbywającego się od 1 do 3 października 1983 została wybrana na funkcję prezesa Naczelnej Rady Adwokackiej jako pierwsza kobieta[2]. Pod wpływem nacisków politycznych zrezygnowała z pełnienia funkcji w kwietniu 1985. W 1980 została wybrana na wiceprezesa zarządu głównego Zrzeszenia Prawników Polskich. We wrześniu 1980 Rada Państwa PRL nominowała ją do zespołu ds. opracowania projektu ustawy o związkach zawodowych.

W 1980 ponownie została posłem na Sejm, gdzie była wiceprzewodniczącą Komisji ds. Prac Ustawodawczych. W styczniu 1982 wraz z dwiema posłankami SD wstrzymała się od głosu podczas zatwierdzenia dekretu o stanie wojennym. Kilka miesięcy później głosowała przeciwko delegalizacji Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

Uczestniczyła w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[3].

W latach 1986–1987 pełniła obowiązki przewodniczącej Komisji Rewizyjnej Naczelnej Rady Adwokackiej, jednak zrezygnowała w związku z chorobą[4].

Zmarła w 1988. Została pochowana na Cmentarzu Czerniakowskim w Warszawie.

Odznaczona Krzyżem Kawalerskim i Komandorskim (pośmiertnie, 2009)[5] Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Partyzanckim, Medalem za Warszawę, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 oraz Medalem XXXV-lecia Wymiaru Sprawiedliwości. W 2001 jej imię nadano Domowi Adwokata w Grzegorzewicach. W 2007 została odznaczona post mortem przez Prezydenta RP za wybitne zasługi w kształtowaniu państwa prawa, a w szczególności za działalność na rzecz zachowania praworządności w czasach PRL podczas ceremonii na Zamku Królewskim w Warszawie. W 2016 uhonorowana pośmiertnie Wielką Odznaką „Adwokatura Zasłużonym”.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
  2. Adam Redzik, Szkic o dziejach Adwokatury Polskiej [online], adwokatura.pl, 11 września 2011.
  3. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski: Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001. ISBN 83-7059-503-0.
  4. Witold K.L. Zapałowski, Moje spotkania z adwokat Marią Budzanowską [online], „Palestra” nr 3–4/2002.
  5. M.P. z 2009 r. nr 39, poz. 613

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]