Megality ze Stenness

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Megality ze Stennessa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Stones of stennes.jpg
Państwo  Wielka Brytania
Typ megalit
Spełniane kryterium I, II, III, IV
Numer ref. 514
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1999
na 23. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Orkadów
Mapa lokalizacyjna Orkadów
Megality ze Stenness
Megality ze Stenness
Położenie na mapie Szkocji
Mapa lokalizacyjna Szkocji
Megality ze Stenness
Megality ze Stenness
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Megality ze Stenness
Megality ze Stenness
Ziemia58°59′40″N 3°12′25″W/58,994444 -3,206944

Megality ze Stennessneolityczne kamienie znajdujące się w pobliżu wioski Stenness na Orkadach. Razem z innymi podobnymi obiektami tworzą tzw. Serce neolitycznych Orkadów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Położenie[edytuj]

Megality znajdują się na wyspie Mainland, największej w archipelagu Orkadów, w pobliżu małej wioski Stenness. Położone są na południowym cyplu oddzielającym jezioro Loch of Stenness od Loch of Harray. Ich lokalna nazwa stane-is wywodzi się z języka staronordyckiego i oznacza kamienny przylądek. Na północnym zachodzie w odległości 1,2 km od nich, leży neolityczny kamienny krąg Ring of Brodgar. W tej samej odległości na wschodzie znajduje się z kolei kamienny kopiec Maes Howe. Ponieważ w okolicy jest jeszcze kilka innych neolitycznych kamieni, to sugeruje, że obszar ten miał szczególne znaczenie[1].

Charakterystyka[edytuj]

Megality są dość wąskimi kamieniami o grubości około 300 mm z ostro zakończonymi, ukośnymi wierzchołkami. Cztery z nich o wysokości około 5 m tworzyło pierwotnie kamienny krąg złożony z dwunastu kamieni o średnicy 32 m, który otaczał rów i wał ziemi. Po jego północnej stronie znajdowała się kamienna grobla prowadząca do neolitycznej osady Barnhouse, która przylegała do jeziora Loch of Harray. W centrum kręgu, gdzie usytuowane były mniejsze kamienie odnaleziono skremowane kości zwierząt, węgiel drzewny oraz ceramikę. Podobne „palenisko” odkryto również w Barnhouse. Poza kręgiem znajduje się wysoki na 5,6 m pojedynczy kamień. Przeprowadzone w latach 30. XX wieku badania wykazały, że obok niego stał jeszcze co najmniej jeden kamień, którego dziś nie ma[2].

Na podstawie datowania radiowęglowego oszacowano, że wznoszenie megalitów rozpoczęło się około 3100 p.n.e.[2]

W lokalnej tradycji[edytuj]

Jeszcze w XVIII wieku sądzono, że megality mają związek z tradycjami i rytuałami odnoszącymi się do nordyckich bogów. Wielu badaczy, którzy przybywali je obejrzeć przy okazji sporządzało ich dokumentację oraz spisywało miejscowe tradycje i wierzenia z nimi związane. W jednym z megalitów zwanym „Kamieniem Odyna”, wywiercono okrągłą dziurę, przez którą miejscowe pary podawały sobie ręce i składały przyrzeczenia. Służył on również innym rytuałom, gdyż wierzono w jego magiczną moc[3].

W grudniu 1814 roku kapitan W. Mackay, który posiadał pole uprawne w pobliżu kamieni, zdecydował się je usunąć ze swojej ziemi, ponieważ ciągle ktoś naruszał jego teren. Kiedy rozbił „Kamień Odyna” wybuchł skandal i oburzenie wśród mieszkańców. Jednakże został zatrzymany dopiero, kiedy zniszczył jeszcze drugi kamień, a inny przewrócił. Ponownie został on postawiony w 1906 roku, jednakże w nie do końca właściwym miejscu[4].

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Caroline Wickham-Jones: Monuments of Orkney. Historic Scotland, 2012. ISBN 978-1-84917-073-4.
  2. a b Stones Of Stenness Circle And Henge (ang.). W: Historic Scotland [on-line]. historic-scotland.gov.uk. [dostęp 2014-10-11].
  3. Orkneyjar – The Odin Stone (ang.). orkneyjar.com. [dostęp 2014-10-11].
  4. Orkneyjar - The Standing Stones of Stenness (ang.). orkneyjar.com. [dostęp 2014-10-11].