Mieszków (województwo wielkopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mieszków
Herb
Herb Mieszkowa
Dwór Herstopskich
Dwór Herstopskich
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat jarociński
Gmina Jarocin
Liczba ludności (31.12.2007) 1727[1]
Strefa numeracyjna (+48) 62
Kod pocztowy 63-200
Tablice rejestracyjne PJA
SIMC 0199421
Położenie na mapie gminy Jarocin
Mapa lokalizacyjna gminy Jarocin
Mieszków
Mieszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mieszków
Mieszków
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Mieszków
Mieszków
Położenie na mapie powiatu jarocińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jarocińskiego
Mieszków
Mieszków
Ziemia52°01′25″N 17°27′56″E/52,023611 17,465556
Strona internetowa miejscowości

Mieszków – duża wieś (dawniej miasto) w Polsce nad rzeczką Lubieszką położona 7 km od Jarocina, na obszarze Wału Żerkowskiego, w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Jarocin przy drodze krajowej nr 11 oraz drodze krajowej nr 15.

Mieszków uzyskał lokację w 1777 roku, zaś w 1873 roku został pozbawiony praw miejskich[2].

Herb[edytuj | edytuj kod]

W herbie Mieszkowa znajduje się kościół o trzech wieżach zakończonych krzyżami. Kolory to czerwone tło, białe mury, niebieskie dachy i złote krzyże[3]. Pojawił się na pieczęci pochodzącej z XVIII wieku o owalnym kształcie z napisem częściowo nieczytelnym SIGIL, INHABITATOR... POS... S. OPIDI MISKE...

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kiedy i w jakich okolicznościach powstała osada Mieszków, skąd się wzięła nazwa i jakie miała znaczenie w okolicy – tego nie wiadomo. Jako ciekawostkę zacytować można Kwartalnik historyczny, gdzie autor przedstawia relację szwedzkiego kronikarza: „(…) ze Szwecji Styrbjörn walczy z polskim Miszką – Börnem w Jonsburgu nad ujściami Ody. Osiedlili się członkowie rodu Miszków-Bjornów nad Wartą, zakładając osadę Miszków – dziś Mieszków w pow. jarocińskim, rzecz ciekawa między osadami Rusko, Cerekwica z jednej strony a Iwanowem z drugiej (villa Ivani)”[4]. Zagadką jest też Dokument nr 365 z 30 listopada 1257 roku, w którym książę Bolesław Pobożny ustanawia parafię św. Marcina w Jarocinie. Pojawiają się w nim trzy miasta wyliczone jedno po drugim: „...Czelcza et Mireci et Iaroczino civitatem nuncupantur...”, z których jedynie owo zagadkowe Mireci nie zostało jak dotąd zidentyfikowane.

Ze źródeł pisanych wiadomo jak dotąd tylko tyle, że wieś Mieszków istniała już przed rokiem 1282[5]. W 1290 biskup poznański Jan Gerbicz ustanowił tu parafię[6]. Dziedzicami byli kolejno: Mieszkowscy, Hersztopscy i Taczanowscy.

Za proboszcza Jana Cieńskiego w 1654 roku podczas wojen szwedzkich kościół parafialny był całkowicie zrujnowany. Odbudował go dziedzic Stanisław Mięckowski w 1678 roku. Budowę nowego kościoła zapoczątkowaną w 1769 roku ufundował dziedzic Hersztopski.

Nadanie praw miejskich aktem z 16 czerwca 1777 podpisanym przez dziedzica Hersztopskiego zatwierdził król Stanisław August Poniatowski 15 lutego 1781. Około roku 1800 w miasteczku był kościół, klasztor Franciszkanów i 8 wiatraków, a miasto utrzymywało nawet stróża nocnego. Odbywało się tu 9 dorocznych jarmarków[5]. W 1818 Piotr Hersztopski założył w Mieszkowie Bractwo Strzeleckie. W 1826 miasto zostało doszczętnie zniszczone wskutek pożaru[7]. W 1852 roku nawiedziła je epidemia cholery, na którą zmarło 208 osób. Po tych tragediach miasto nie odzyskało już dawnej świetności i utraciło prawa miejskie w 1874 roku. Ks. Stanisław Gibasiewicz, znany ze swojej gospodarności, m.in. założył w Mieszkowie w roku 1902 Bank Ludowy, zaś jego następca ks. Jan Donat (jarociński delegat na Polski Sejm Dzielnicowy) założył w Mieszkowie chór kościelny, a 3 lipca 1927 roku zorganizował tu nawet zjazd chórów kościelnych[8]. Obaj byli zresztą mocno zaangażowani w szeroko rozumianą pracę organiczną.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Strój[edytuj | edytuj kod]

Ok. 1876 Oskar Kolberg tak napisał o naszych strojach tradycyjnych[9]:

Quote-alpha.png
...mężczyźni: kiecka (bluza) długa biała, u możniejszych na wpół z wełną, spodnie w butach, kapelusz niski i zimą kaptur. Kobiety: spódnik w tyle gęsto fałdowany; czasem sznurówka. Kabat sukienny z krótkimi fałdami; rzadką już jest czapka złotem wyszywana. Najczęściej czerwoną chustką głowa jest okrytą lub czapeczką białą ze wstążkami. Dziewki mają warkocz zwieszony i strój ze wstążek na głowie.

Zabudowa wsi[edytuj | edytuj kod]

Kamienica przy rynku mieszcząca niegdyś szkołę

Zachował się rynek w kształcie kwadratu otoczony zabytkowymi kamieniczkami, m.in. budynkiem, w którym niegdyś mieściła się szkoła oraz ratuszem. Na rynku oprócz figury Najświętszego Serca Pana Jezusa znajduje się ustawiony w 2009 pomnik upamiętniający urodzonego w Mieszkowie gen. Stanisława Taczaka. We wsi stoją także także barokowy dworek z 2. poł. XVIII w.[10], umiejscowiony obok kościoła i zabytkowej plebanii, dom katolicki, budynek dawnego szpitala z początu XIX w.[7] i rozpadający się młyn. Do niedawna była tu starodawna kuźnia posiadająca miech kowalski i kowadło z wyrytą datą 1853, osadzone na jesionowym pniu[7]. Na północ od wsi znajdował się też cmentarz żydowski.

We centralnej części wsi stoi rzymskokatolicki kościół św. Wawrzyńca, w którym znajduje się obraz NMP Królowej Nieba pochodzący prawdopodobnie z poprzedniego kościoła pod tym właśnie wezwaniem, o którym wspomina rejestr inwentarza diecezji poznańskiej w 1658 roku.

W zachodniej części wsi, około 1,5 km od rynku, znajduje się stacja Mieszków, położona na liniach kolejowych nr 272 i 369.

Osoby związane z Mieszkowem[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Jarocin 2010. Jarocin: 26.01.2010. Cytat: tabela 8.1. (Zameldowania stan 31.12.2007 r.).
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 50-51.
  3. dr Marian Gumowski, Pieczęcie i herby miast wielkopolskich, wyd. Drukarnia Państwowa, Poznań 1932
  4. „Kwartalnik historyczny”. 112 (3/1923). s. 202. 
  5. a b Tygodnik WARTA nr 775, Poznań 26 V 1889, str. 8
  6. a b Przewodnik po wystawie przemysłowej w Pleszewie, od 15 sierpnia do 8 września 1912, wyd. K. Świerkowski, Pleszew 1912
  7. a b c Franciszek Jaśkowiak: Województwo poznańskie. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1967, s. 122.
  8. Jan Jajor, Ks. Jan Donat [oprac. w:]Słownik delegatów na Polski Sejm Dzielnicowy http://www.wtk.poznan.pl/sd/hasla.aspx?ctIdHasla=375
  9. Oskar Kolberg, Meteryały do etnografii słowiańskiej, wyd. Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1876, str. 167-168
  10. Piotr Maluśkiewicz: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka — MUZA SA, 2008, s. 273. ISBN 978-83-7495-454-9.