Mieszków (województwo wielkopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mieszków
wieś
Ilustracja
Dwór Herstopskich
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat jarociński
Gmina Jarocin
Sołectwo Radlińska 18, 63-200 Mieszków
Liczba ludności (31.12.2007) 1727[1]
Strefa numeracyjna 62
Kod pocztowy 63-200
Tablice rejestracyjne PJA
SIMC 0199421
Położenie na mapie gminy Jarocin
Mapa konturowa gminy Jarocin, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Mieszków”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Mieszków”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Mieszków”
Położenie na mapie powiatu jarocińskiego
Mapa konturowa powiatu jarocińskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Mieszków”
Ziemia52°01′25″N 17°27′56″E/52,023611 17,465556
Strona internetowa
Dawny herb miejski Mieszkowa

Mieszkówwieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie jarocińskim, w gminie Jarocin. Dawniej miasto; uzyskał lokację w 1777 roku, zdegradowany w 1873 roku[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Mieszków leży na obszarze Wału Żerkowskiego, nad rzeką Lubieszką, przy drodze krajowej nr 11 oraz drodze krajowej nr 15, 7 km od Jarocina,

Herb[edytuj | edytuj kod]

W herbie Mieszkowa znajduje się kościół o trzech wieżach zakończonych krzyżami. Kolory to czerwone tło, białe mury, niebieskie dachy i złote krzyże[3]. Pojawił się na pieczęci pochodzącej z XVIII wieku o owalnym kształcie z napisem częściowo nieczytelnym SIGIL, INHABITATOR... POS... S. OPIDI MISKE...

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kiedy i w jakich okolicznościach powstała osada Mieszków, skąd się wzięła nazwa i jakie miała znaczenie w okolicy – tego nie wiadomo. Jako ciekawostkę zacytować można Kwartalnik historyczny, gdzie autor przedstawia relację szwedzkiego kronikarza: „(…) ze Szwecji Styrbjörn walczy z polskim Miszką – Börnem w Jonsburgu nad ujściami Ody. Osiedlili się członkowie rodu Miszków-Bjornów nad Wartą, zakładając osadę Miszków – dziś Mieszków w pow. jarocińskim, rzecz ciekawa między osadami Rusko, Cerekwica z jednej strony a Iwanowem z drugiej (villa Ivani)”[4]. Zagadką jest też Dokument nr 365 z 30 listopada 1257 roku, w którym książę Bolesław Pobożny ustanawia parafię św. Marcina w Jarocinie. Pojawiają się w nim trzy miasta wyliczone jedno po drugim: „...Czelcza et Mireci et Iaroczino civitatem nuncupantur...”, z których jedynie owo zagadkowe Mireci nie zostało jak dotąd zidentyfikowane.

Ze źródeł pisanych wiadomo jak dotąd tylko tyle, że wieś Mieszków istniała już przed rokiem 1282[5]. W 1290 biskup poznański Jan Gerbicz ustanowił tu parafię[6]. Dziedzicami byli kolejno: Mieszkowscy, Hersztopscy i Taczanowscy.

Za proboszcza Jana Cieńskiego w 1654 roku podczas wojen szwedzkich kościół parafialny był całkowicie zrujnowany. Odbudował go dziedzic Stanisław Mięckowski w 1678 roku. Budowę nowego kościoła zapoczątkowaną w 1769 roku ufundował dziedzic Hersztopski.

Nadanie praw miejskich aktem z 16 czerwca 1777 podpisanym przez dziedzica Hersztopskiego zatwierdził król Stanisław August Poniatowski 15 lutego 1781. Około roku 1800 w miasteczku był kościół, klasztor Franciszkanów i 8 wiatraków, a miasto utrzymywało nawet stróża nocnego. Odbywało się tu 9 dorocznych jarmarków[5]. W 1818 Piotr Hersztopski założył w Mieszkowie Bractwo Strzeleckie. W 1826 miasto zostało doszczętnie zniszczone wskutek pożaru[7]. W 1852 roku nawiedziła je epidemia cholery, na którą zmarło 208 osób. Po tych tragediach miasto nie odzyskało już dawnej świetności i utraciło prawa miejskie w 1874 roku. Ks. Stanisław Gibasiewicz, znany ze swojej gospodarności, m.in. założył w Mieszkowie w roku 1902 Bank Ludowy, zaś jego następca ks. Jan Donat (jarociński delegat na Polski Sejm Dzielnicowy) założył w Mieszkowie chór kościelny, a 3 lipca 1927 roku zorganizował tu nawet zjazd chórów kościelnych[8]. Obaj byli zresztą mocno zaangażowani w szeroko rozumianą pracę organiczną.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Strój[edytuj | edytuj kod]

Ok. 1876 Oskar Kolberg tak napisał o naszych strojach tradycyjnych[9]:

...mężczyźni: kiecka (bluza) długa biała, u możniejszych na wpół z wełną, spodnie w butach, kapelusz niski i zimą kaptur. Kobiety: spódnik w tyle gęsto fałdowany; czasem sznurówka. Kabat sukienny z krótkimi fałdami; rzadką już jest czapka złotem wyszywana. Najczęściej czerwoną chustką głowa jest okrytą lub czapeczką białą ze wstążkami. Dziewki mają warkocz zwieszony i strój ze wstążek na głowie.

{{Cytat}} Brakujące pola: treść. Przestarzałe pola: 1.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kamienica przy rynku mieszcząca niegdyś szkołę
  • rynek w kształcie kwadratu otoczony zabytkowymi kamieniczkami, m.in. budynkiem, w którym niegdyś mieściła się szkoła oraz ratuszem. Na rynku oprócz figury Najświętszego Serca Pana Jezusa znajduje się ustawiony w 2009 pomnik upamiętniający urodzonego w Mieszkowie gen. Stanisława Taczaka.
  • barokowy, parterowy dworek Herstopskich z drugiej połowy XVIII w.[10], wybudowany na planie prostokąta, kryty czterospadowym dachem mansardowym ze szczytem nad wejściem.
  • rzymskokatolicki kościół św. Wawrzyńca, w którym znajduje się obraz NMP Królowej Nieba pochodzący prawdopodobnie z poprzedniego kościoła pod tym właśnie wezwaniem, o którym wspomina rejestr inwentarza diecezji poznańskiej w 1658 r., zabytkowa plebania, dom katolicki,
  • budynek dawnego szpitala z początku XIX w.[7]
  • rozpadający się młyn. Do niedawna była tu starodawna kuźnia posiadająca miech kowalski i kowadło z wyrytą datą 1853, osadzone na jesionowym pniu[7]. Na północ od wsi znajdował się też cmentarz żydowski.

W zachodniej części wsi, około 1,5 km od rynku, znajduje się stacja Mieszków, położona na liniach kolejowych nr 272 i 369.

Osoby związane z Mieszkowem[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Jarocin 2010. Jarocin: 26.01.2010. Cytat: tabela 8.1. (Zameldowania stan 31.12.2007 r.).
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 50-51.
  3. dr Marian Gumowski, Pieczęcie i herby miast wielkopolskich, wyd. Drukarnia Państwowa, Poznań 1932
  4. „Kwartalnik historyczny”. 112 (3/1923). s. 202. 
  5. a b Tygodnik WARTA nr 775, Poznań 26 V 1889, str. 8
  6. Przewodnik po wystawie przemysłowej w Pleszewie, od 15 sierpnia do 8 września 1912, wyd. K. Świerkowski, Pleszew 1912
  7. a b c Franciszek Jaśkowiak: Województwo poznańskie. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1967, s. 122.
  8. Jan Jajor, Ks. Jan Donat [oprac. w:]Słownik delegatów na Polski Sejm Dzielnicowy http://www.wtk.poznan.pl/old/sd/hasla.html?ctIdHasla=375
  9. Oskar Kolberg, Meteryały do etnografii słowiańskiej, wyd. Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1876, str. 167-168
  10. Piotr Maluśkiewicz: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka — MUZA SA, 2008, s. 273. ISBN 978-83-7495-454-9.