Niccolò Jommelli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niccolò Jommelli

Niccolò Jommelli (ur. 11 września 1714 w Aversa koło Neapolu, zm. 25 sierpnia 1774 w Neapolu) – włoski kompozytor epoki klasycyzmu.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Niccolo Jommelli urodził się kilka kilometrów od Neapolu. Jego rodzicami byli Margarita Cristiano i Francesco Antonio Jommelli - zasobny kupiec bławatny. Miał trzy siostry i brata, należącego do zakonu dominikanów.

Niccolo Jommelli w ciągu swojego życia wiele podróżował po dworach i teatrach operowych europejskich stolic. Ostatnie trzy lata życia spędził pod opieką brata, częściowo sparaliżowany po udarze mózgu. Aż do śmierci nie przestał jednak pracować.

Studia muzyczne i wpływy[edytuj | edytuj kod]

Po odkryciu talentu muzycznego Jommelliego, jego naukę muzyki powierzono kanonikowi Muzzillo, dyrygentowi chóru przy katedrze w Aversa. W wieku lat szesnastu został przeniesiony przez ojca do Konserwatorium Świętego Onufrego przy Bramie Kapuańskiej (Conservatorio di Sant'Onofrio a Porta Capuana) pod oko słynnego mistrza szkoły neapolitańskiej Francesco Durante. Z nieznanych do dziś powodów po trzech latach ojciec przeniósł go do Konserwatorium Świętej Marii Litościwej na Turchini w Neapolu (Conservatorio di Santa Maria della Pietà dei Turchini).

Tam Jomelli studiował muzykę u zapomnianego już mistrza Ignazio Prato, a śpiewu uczył go artysta włoskiej szkoły śpiewu Francesco Mancini. Kompozycji uczył go Francesco Feo, a Leo doradzał mu w sprawach stylu muzyki religijnej i muzyki dramatycznej. Markiz di Villarosa miał[1] sponsorować studia Jommelliego pod okiem mistrza Nicola Fago słynnego z czystego i eleganckiego (acz niezbyt oryginalnego) stylu. Jego nauczycielami śpiewu byli też Don Giacomo Sarcuni i Andrea Basso. Duży wpływ wywarł też na niego Johann Adolf Hasse, który przebywał przez dłuższy czas w Neapolu. Wpływ ten widać w zastosowaniu recytatywu obligato z akompaniamentem całej orkiestry, a nie tylko klawesynu dla wzmocnienia wrażenia napięcia.

Za ostatniego nauczyciela Jommelliego uchodzi Ojciec Martini (Padre Martini, Giovanni Battista Martini), boloński muzykolog i wyznawca tradycyjnej rzymskiej szkoły komponowania. Ojciec Martini miał go nauczyć "jak uniknąć udręki i wypalenia". Życie Jomelliego świadczy, że ta lekcja nie poszła na marne.

Kariera, podróże, sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Jommelli zaczął od komponowania (zyskujących pod wpływem francuskim uwagę) baletów, ale jego kantaty zainteresowały publiczność bardziej, kierując go ku komponowaniu oper. Po skończeniu studiów napisał najpierw dwie opery buffa, 'L’errore amorosa' w 1737 i 'Odoardo' w 1738.

Jego pierwsza opera seria, Ricimero re di Goti, odniosła taki sukces Rzymie w Teatrze Argentyńskim (w 1740, że Henry Benedict Stuart (późniejszy kardynał – Książę Yorku natychmiast zamówił u Jommelliego nowe dzieło. Co więcej, już jako kardynał, Stuart postarał się dla Jommelliego o zatrudnienie w Watykanie.

Życie Jommelliego przebiegało zgodnie z planami wystawianych oper, w stolicach państw włoskich, w cesarstwie rzymskim, mianowicie jako główny kapelmistrz w służbie księcia Karola-Eugeniusza z Wirtembergii Stuttgarcie, gdzie prywatny teatr księcia w Ludwigsburgu koło Stuttgartu był miejscem premier wielu oper Jommelliego. Umiał sprostać licznym zamówieniom, nie pozwalając wystawiać w Ludwigsburgu innych oper niż własne – a chcąc się dostosować do gustu niemieckiej publiczności, zmienił swój styl, zyskując powszechny poklask. Na starość powrócił jednak do Aversy; tutaj jednak dopasowanie się do mody w Stuttgarcie okazało się klęską: jego późne opery nie cieszyły się już takim powodzeniem, gdyż gust podążał w stronę opera buffa. Dwie jego ostatnie opery wygwizdano:[2] zwłaszcza mierny sukces jego opery Ifigenia in Tauride w 1771 roku zniechęcił go do dalszej twórczości operowej – mimo zaproszenia od króla Portugalii – i Jommelli całkowicie poświęcił się muzyce kościelnej.

Dokonania[edytuj | edytuj kod]

Jommelli, przez swój talent łączenia różnych natchnień, był w stanie przyswajać muzyce operowej nowe pomysły jak zastosowanie recitativo obligato z akompaniamentem orkiestry w momentach napięcia dramatycznego, wstawianie intermezzo baletowych dla odciążenia – często komicznego – w operach poważnych, wreszcie i rozbudowanie znaczenia partii orkiestrowych ze szczególna rolą instrumentów dętych oraz partii chóralnych łączył wpływy gustu niemieckiego i gustu francuskiego.

Jego dramat powrotu do Neapolu i przeżycie odrzucenia przez publiczność własnej ojczyzny zaświadcza, że zdaniem swoich rodaków poszedł zbyt daleko w dekonstrukcji równowagi doskonale melodycznego śpiewu solowego i całości opery. Bez wątpienia Jommelli trwale zmienił operę z popisów solistów w bardziej zintegrowany popis całego zespołu odnoszącego się do dramatycznego posłania libretta. Zapewne wielkim natchnieniem były też nowe libretta, zwłaszcza Metastasia budzące podziw i szacunek dla wyśmienitości literackiej. Nie bez powodu stawia się go obok Glucka mówiąc o reformie opery. Sława i urok szkoły neapolitańskiej przez ogólnoeuropejską działalność Jommelliego znalazły nowych wielbicieli w wielu krajach, a opera okazała się formuła otwarta na nowe kierunki działań muzycznych.

Opery[edytuj | edytuj kod]

Chronologicznie według wystawień, zawiera zatem powtórzenia

Inne dzieła[edytuj | edytuj kod]

Liczne dzieła muzyki kościelnej, kameralnej i wokalnej, serenady, kantaty, z których kilka tu wymienimy:

  • Sicut erat, fugowany motet na 5 głosów (prawdopodobnie pierwocina chóralnej muzyki kościelnej Jommelliego)
  • Messa da Requiem
  • Miserere
  • La passione , oratorium
  • Lætatus sum w F dur, datowane 1743 (Kolekcja Santini w Munster.
  • Isacco figura del Redentore (Izaak wyobrażenie Zbawiciela), oratorium.
  • Betulia liberata (Betulia wyzwolona), oratorium.
  • Joas, oratorium
  • Juda proditor, oratorium
  • Le Lamentazioni del profeta Geremia (Lamentacje proroka Jeremiasza), 1750
  • Motet w c-moll 'Care Deus si respiro'
  • motety na jeden głos, w kolekcji zwanej 'Modulamina Sacra'
  • Missa breve w F dur, w tym Credo w D dur
  • Msza w G dur nr 47
  • Te Deum
  • Pięć psalmów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Saverio Mattei powątpiewa w związek Jommelliego z mistrzem Fago, uważając, że mistrz ten zmarł wcześniej.
  2. NICCOLA JOMMELLI (1714... - Online Information article about NICCOLA JOMMELLI (1714, encyclopedia.jrank.org [dostęp 2017-11-25] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]