Niedobór witaminy B12

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niedobór innych określonych witamin z grupy B
ICD-10 E53.8

Niedobór witaminy B12 manifestuje się jako złożony zespół chorobowy, którego głównymi objawami są objawy neurologiczne, hematologiczne i psychiatryczne. U podstaw biochemicznych zespołu leży zaburzenie metabolizmu metioniny, wywołane brakiem kofaktora (jakim jest kobalamina) enzymu syntetazy metioniny. Nieleczona jest stanem zagrażającym życiu.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Niedobory witaminy B12 w krajach północnoeuropejskich ocenia się na 1-2% populacji ale ocena ta jest utrudniona m.in. ze względu na fakt niewysokiej swoistości laboratoryjnych metod oznaczeń[1].

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

1) Niedobór witaminy B12 w diecie spotykany u:

2) Zaburzenia wchłaniania kobalaminy:

3) Zwiększone zużycie przez organizmy obce (współzawodnictwo pokarmowe):

4) Inne:

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Objawy niedokrwistości[edytuj | edytuj kod]

Objawy ze strony przewodu pokarmowego[edytuj | edytuj kod]

  • utrata czucia smaku
  • pieczenie języka
  • utrata łaknienia, chudnięcie

Objawy neurologiczne[edytuj | edytuj kod]

Objawy neurologiczne często wyprzedzają pozostałe manifestacje choroby. W kolejności pojawiają się:

  • parestezje palców dłoni i stóp
  • osłabienie
  • niepewność chodu
  • objawy uszkodzenia tylnosznurowego:
    • zaburzenia czucia wibracji
    • zaburzenia czucia dotyku
    • zaburzenia czucia głębokiego
  • upośledzenie czucia temperatury i bólu
  • objawy uszkodzenia sznurów bocznych rdzenia:
    • osłabienie siły mięśniowej kończyn
    • wzrost napięcia mięśniowego o typie spastycznym
  • objawy zespołu piramidowego
  • zanik nerwu wzrokowego: początkowo mroczek paracentralny w polu widzenia, potem osłabienie ostrości wzroku, nieleczona choroba prowadzi nieodwracalnie do ślepoty.

Objawy psychiatryczne[edytuj | edytuj kod]

  • Zaburzenia poznawcze - od łagodnych (MCI) do otępienia. W patofizjologii odgrywa tutaj rolę sam niedobór witaminy B12, jak również hiperhomocysteinemia (będąca skutkiem jej niedoboru i ewentualnego współistniejącego niedoboru witaminy B6 / kwasu foliowego) zwiększająca ryzyko wystąpienia incydentów naczyniowych, szczególnie o typie lakunarnym.
  • zaburzenia zachowania, apatia, drażliwość,
  • opisywano zespoły urojeniowe przypominające schizofrenię ("szaleństwo megaloblastyczne"[7])
  • zaburzenia świadomości (splątanie),
  • stany depresyjne (włącznie z tendencjami samobójczymi).

Pozostałe objawy[edytuj | edytuj kod]

W stadiach terminalnych choroby opisywano śpiączkę (coma Biermericum), prawdopodobnie wynikającą z nasilonej niedokrwistości i mocznicy.

Objawem niedoboru witaminy B12 może być przedwczesne siwienie i zażółcenie skóry o charakterystycznym, cytrynowym odcieniu.

Nieprawidłowości w badaniach dodatkowych[edytuj | edytuj kod]

Morfologia krwi obwodowej[edytuj | edytuj kod]

  • makrocytoza erytrocytów (MCV zazwyczaj ponad 100 fl), normochromia (MCH 27-31 pg/l), potem niedokrwistość makrocytowa normochromiczna. W przypadku złożonego niedoboru żelaza i witaminy B12 lub kwasu foliowego wskaźnik MCV może być prawidłowy
  • retikulocytopenia
  • leukopenia z neutropenią
  • małopłytkowość
  • w rozmazie ręcznym stwierdza się często megalocyty i duże płytki oraz granulocyty z nadmiernie segmentowanym jądrem (6 lub więcej segmentów).

Badanie bioptatu szpiku[edytuj | edytuj kod]

  • szpik bogatokomórkowy
  • odnowa megaloblastyczna z cechami dyserytropoezy
  • liczne olbrzymie metamielocyty
  • granulocyty olbrzymie o jądrze pałeczkowatym
  • hipersegmentowane granulocyty
  • megakariocyty o wielopłatowym jądrze.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie nieprawidłowo niskiego stężenia witaminy B12 w surowicy. Oznaczenia dokonuje się w osoczu lub osoczu heparynowym metodami immunochemicznymi (za pomocą automatycznych analizatorów).

Norma stężenia witaminy B12 w osoczu to 148-740 pmol/l (200-1000 pg/ml). Niedobór jest rozpoznawany przy stężeniu poniżej 89 pmol/l (120 pg/ml).

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie polega na podawaniu witaminy B12 w wysokich dawkach, np. 1 mg w iniekcjach lub codziennie 2 mg doustnie[8][9]. Czas leczenia zależy od etiologii niedokrwistości, jeśli przyczyna jest nieodwracalna, to suplementacja witaminy jest prowadzona do końca życia.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Odpowiedź ze strony niedokrwistości na leczenie jest całkowita, natomiast ze strony objawów neurologicznych zależy od okresu ich występowania przed rozpoczęciem leczenia.

Przypisy

  1. a b c d e f Dagna Bobilewicz. Nowe spojrzenie na witaminę B12. „Abbott Voice”. 3 (6), s. 2-3, 2003. 
  2. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 775, 777. ISBN 83-7430-031-0.
  3. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom II. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 1447. ISBN 83-7430-069-8.
  4. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 778, 802. ISBN 83-7430-031-0.
  5. a b Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 802. ISBN 83-7430-031-0.
  6. Krystyna Karczewska, Niedożywienie w celiakii
  7. Rajewska J. 2.5. Zaburzenia psychiczne spowodowane schorzeniami somatycznymi. [w:] : Bilikiewicz A, Pużyński S, Rybakowski J, Wciórka J (red.) Psychiatria. Tom II. Psychiatria kliniczna. Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner Wrocław 2002 ISBN 83-87944-72-6. s. 150
  8. AM. Kuzminski, EJ. Del Giacco, RH. Allen, SP. Stabler i inni. Effective treatment of cobalamin deficiency with oral cobalamin. „Blood”. 92 (4), s. 1191-1198, 1998. PMID: 9694707. 
  9. CC. Butler, J. Vidal-Alaball, R. Cannings-John, A. McCaddon i inni. Oral vitamin B12 versus intramuscular vitamin B12 for vitamin B12 deficiency: a systematic review of randomized controlled trials. „Fam Pract”. 23 (3), s. 279-285, 2006. DOI: 10.1093/fampra/cml008. PMID: 16585128. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.