Witamina B6

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Witamina B6 (ATC: A 11 HA 02) – grupa 6 organicznych związków chemicznych, pochodnych pirydyny: pirydoksyny, pirydoksalu i pirydoksaminy oraz ich 5'-fosforanów. Formą aktywną biologicznie jest fosforan pirydoksalu, do którego pozostałe formy są przekształcane enzymatycznie, w wyniku działania kinaz i oksydaz[1].

Jest to witamina z grupy B, rozpuszcza się w wodzie i jest prekursorem ważnych koenzymów, które kontrolują przebieg wielu kluczowych reakcji biochemicznych. Stosowanie izoniazydu jest najczęstszą przyczyną niedoboru tej witaminy[2].

Rola w organizmie[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 bierze udział w przemianie aminokwasów, ułatwia ich rozkład, przemianę tłuszczów i węglowodanów, umożliwia magazynowanie energii, uczestniczy w tworzeniu enzymów, hormonów, hemoglobiny, uczestniczy w powstawaniu prostaglandyn, ma wpływ na ciśnienie krwi, skurcze mięśni, pracę serca, prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, zwiększa odporność organizmu, łagodzi skutki uboczne leków, wspomaga leczenie nerek, zmniejsza nadmierne wydalanie kwasu szczawiowego z moczem, zapobiega tworzeniu się kamieni nerkowych, pomaga zwalczać ból i zesztywnienia nadgarstka i dłoni, łagodzi objawy napięcia przedmiesiączkowego (skuteczna dawka to 50 do 100 mg chlorowodorku pirydoksyny na dobę, przy czym 100 mg na dobę zdaje się wykazywać większą skuteczność)[3]. Wspomaga leczenie łojotokowego zapalenia skóry, wypadania włosów, zapalenia warg i języka. Mimo sprzecznych wyników badań, często podkreśla się że suplementacja witaminą B6 w zespole cieśni nadgarstka może przynieść znaczne złagodzenie objawów przy jednocześnie niewielkim ryzyku dla pacjenta w zalecanych dawkach (do 200 mg na dobę)[4]. Regularne przyjmowanie dużych dawek witaminy B6 istotnie zmniejsza ryzyko zapadnięcia na chorobę Parkinsona u osób palących papierosy[5]. Odnotowano korzystny wpływ połączenia magnez + witamina B6 na zachowanie dzieci z autyzmem[6].

Skutki niedoboru[edytuj | edytuj kod]

Niedobór witaminy B6 może wywoływać objawy ze strony układu nerwowego, takie jak: drgawki, depresja[7], apatia, bezsenność, ogólne pogorszenie samopoczucia, obniżenie sprawności procesów myślowych, zapalenie nerwów. Do innych objawów niedoboru witaminy B6 należą: zmniejszenie odporności na infekcje, stany zapalne skóry (łojotokowe zmiany na twarzy, podrażnienie języka i błon śluzowych jamy ustnej), niedokrwistość, kamica nerkowa, zmęczenie, nudności, odruchy wymiotne, zaburzenia w funkcjonowaniu mięśnia sercowego, zwiększenie ryzyka powstawania nowotworów, natomiast u dzieci – opóźnienie umysłowe, nieprawidłowości w budowie kości, objawy padaczkowe, drażliwość. Niedobór witaminy B 6 jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy, stąd niedobór tej witaminy zwiększa ryzyko udaru i choroby niedokrwiennej serca[8].

Skutki nadmiaru[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 w dużych dawkach jest neurotoksyczna. U niektórych osób (bardzo rzadko) - anomalie w funkcjonowaniu obwodowego układu nerwowego mogą wystąpić już przy 50 mg chlorowodorku pirydoksyny na dobę, stosowanego przez odpowiednio długi czas[9]. Długotrwałe przyjmowanie dawek witaminy B6 powyżej 200 mg (zazwyczaj 1000 mg lub większych) może powodować neuropatię obwodową[10]. Zmiany te ustępują wraz z zaprzestaniem nadmiernej suplementacji witaminą B6. W wypadku zażywania dawek poniżej 200 mg na dobę, objawy uboczne występują bardzo rzadko[11].

Neurotoksyczne działanie wysokich dawek witaminy B6 obserwuje się w przypadku spożywania jej w formie pirydoksyny[1], nie występuje zaś dla fosforanu pirydoksalu[potrzebne źródło].

Źródła w pożywieniu[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 występuje w rozmaitych produktach żywnościowych. Do najbogatszych źródeł należą: groch włoski, ryby, mięso, ziemniaki i inne warzywa skrobiowe, a także niektóre owoce (np. banany, ale nie cytrusy)[12].

Zapotrzebowanie[edytuj | edytuj kod]

Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę B6 wynosi około 1–2 mg na dobę[13]. Terapeutycznie często stosuje się dawki znacznie wyższe, w przedziale 50–200 mg na dobę, a nawet 2–7 g/d[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010, s. 600-601. ISBN 978-83-200-4087-6.
  2. G. Maw, P. Aitken. Isoniazid overdose : a case series, literature review and survey of antidote availability.. „Clin Drug Investig”. 23 (7), s. 479–85, 2003. PMID: 17535059. 
  3. P. Sharma, S. Kulshreshtha, GM. Singh, A. Bhagoliwal. Role of bromocriptine and pyridoxine in premenstrual tension syndrome.. „Indian J Physiol Pharmacol”. 51 (4). s. 368–74. PMID: 18476391. 
  4. E. Aufiero, TP. Stitik, PM. Foye, B. Chen. Pyridoxine hydrochloride treatment of carpal tunnel syndrome: a review.. „Nutr Rev”. 62 (3), s. 96–104, Mar 2004. PMID: 15098856. 
  5. LM. de Lau, PJ. Koudstaal, JC. Witteman, A. Hofman i inni. Dietary folate, vitamin B12, and vitamin B6 and the risk of Parkinson disease.. „Neurology”. 67 (2), s. 315–8, Jul 2006. DOI: 10.1212/01.wnl.0000225050.57553.6d. PMID: 16864826. 
  6. M. Mousain-Bosc, M. Roche, A. Polge, D. Pradal-Prat i inni. Improvement of neurobehavioral disorders in children supplemented with magnesium-vitamin B6. II. Pervasive developmental disorder-autism.. „Magnes Res”. 19 (1), s. 53–62, Mar 2006. PMID: 16846101. 
  7. AM. Hvas, S. Juul, P. Bech, E. Nexø. Vitamin B6 level is associated with symptoms of depression.. „Psychother Psychosom”. 73 (6). s. 340–3. DOI: 10.1159/000080386. PMID: 15479988. 
  8. K. Robinson, K. Arheart, H. Refsum, L. Brattström i inni. Low circulating folate and vitamin B6 concentrations: risk factors for stroke, peripheral vascular disease, and coronary artery disease. European COMAC Group.. „Circulation”. 97 (5), s. 437–43, Feb 1998. PMID: 9490237. 
  9. R. Demir, G. Acar, G. Tanriover, Y. Seval i inni. Effects of excess vitamin B6 intake on cerebral cortex neurons in rat: an ultrastructural study.. „Folia Histochem Cytobiol”. 43 (3), s. 143–50, 2005. PMID: 16201314. 
  10. JY. Chung, JH. Choi, CY. Hwang, HY. Youn. Pyridoxine induced neuropathy by subcutaneous administration in dogs.. „J Vet Sci”. 9 (2), s. 127–31, Jun 2008. PMID: 18487933. 
  11. MB. Katan. How much vitamin B6 is toxic?. „Ned Tijdschr Geneeskd”. 149 (46), s. 2545–6, Nov 2005. PMID: 16320662. 
  12. Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6 (ang.). Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health. [dostęp 2015-04-29].
  13. Dietary Reference Intakes: Vitamins. National Academy of Sciences, USA. [dostęp 2011-05-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Farmakologia: podstawy farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy pod redakcją Wojciecha Kostowskiego i Zbigniewa S. Hermana. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 396-7. ISBN 978-83-200-3725-8.
  • Jan Kazimierz (-1997) Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Robert Adamowicz: Leki współczesnej terapii. Warszawa: Split Trading, 2005, s. 545. ISBN 83-85632-82-4.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.