Niszczyciele typu 1911

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niszczyciele typu 1911
SMS V 5.jpg
Opis typu
Kraj budowy  Cesarstwo Niemieckie
Użytkownicy  Kaiserliche Marine (24)
 Reichsmarine (12)
 Kriegsmarine (5)
 Wasilikon Naftikon (2)
 MW ZSRR (2)
Stocznia Vulcan, Szczecin
Germaniawerft, Kilonia
Schichau, Elbląg
Wejście do służby 19121913
Wycofanie 1950
Zbudowane okręty 26
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność projektowa 568-573t
pełna: 695-719 t
Długość 71,1-71,5 m całkowita
70,2-71 m na linii wodnej
Szerokość 7,4-7,6 m
Zanurzenie 2,8-3,1 m
Napęd 2 turbiny parowe o mocy łącznej 15 700-17 000 KM, 4 kotły parowe, 2 śruby
Prędkość 32-33 węzły
Zasięg 1050-1190 Mm przy prędkości 17 węzłów
Załoga 74
Uzbrojenie 2 działa 88 mm
4 wyrzutnie torped 500 mm
- stan początkowy

Niszczyciele typu 1911 – seria niemieckich niszczycieli z okresu I wojny światowej, należących do trzech podtypów: V 1, G 7 i S 13, budowanych przez trzy stocznie. 24 z nich służyły w cesarskiej marynarce niemieckiej, a 2 w Grecji. Podobnie, jak inne niemieckie okręty odpowiadające zagranicznym niszczycielom, były oficjalnie klasyfikowane jako duże torpedowce. Spośród niemieckich okrętów, część służyła także w okresie międzywojennym, a nawet do zadań pomocniczych podczas II wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po zamówieniu długiej serii 56 niszczycieli typu S 138 i pochodnych (określanych jako typ 1906), Niemcy zamierzali zamówić 12 dalszych okrętów tego typu, o numeracji 198-209. Jednakże, niemiecka marynarka wnioskowała o budowę mniejszych okrętów, które miałyby lepszą manewrowość. W efekcie powstał projekt pomniejszonego typu niszczycieli, określanego w części literatury jako typ 1911. Jednocześnie, przydzielono im numery od początku – od cyfry 1[1].

W ramach budżetu na 1911 rok zamówiono 12 okrętów w stoczniach Vulcan w Szczecinie (oznaczone literą V) i Germaniawerft w Kilonii (litera G), a w ramach budżetu na 1912 rok dalsze 12 okrętów w stoczni Schichau w Elblągu (litera S). Okręty budowane w poszczególnych stoczniach różniły się w niewielkim stopniu. Ponieważ dwie jednostki stoczni Vulkan sprzedano Grecji, stocznia ta zbudowała jeszcze dwie dalsze dla marynarki niemieckiej.

Wyporność projektowa wynosiła ok. 570 t w stosunku do ok. 660 ton ostatnich jednostek typu 1906 i była zbliżona do pierwszych jednostek tego typu. Pomniejszone niszczyciele nie spełniły jednak oczekiwań z powodu pogorszonej dzielności morskiej i w kolejnych typach Niemcy powrócili do większych rozmiarów[1].

Okręty[edytuj | edytuj kod]

Dla marynarki niemieckiej zbudowano okręty o numerach: V 1–V 6, G 7–G 12, S 13–S 24. Ponadto, dwa pierwotne niszczyciele V 5 i V 6 sprzedano przed ukończeniem w lipcu 1912 Grecji.

Wszystkie 24 niemieckie okręty weszły do służby w latach 1912–1913 i służyły podczas I wojny światowej, w trakcie której zatonęło 10 z nich, a 1 wycofano ze służby. Najwięcej zatonęło na minach na Morzu Północnym: S 22 – 26 marca 1916, S 17 – 16 maja 1917, S 16 – 20 stycznia 1918, G 9 – 3 maja 1918, ponadto S 15 został 21 sierpnia 1917 uszkodzony na minie, po czym wycofany ze służby. V 4 zatonął podczas bitwy jutlandzkiej 1 czerwca 1916, storpedowany przez brytyjski niszczyciel HMS "Moresby", a S 20 został zatopiony przez brytyjskie okręty 5 czerwca 1917 u wybrzeży Flandrii. Ponadto cztery utracono w wypadkach: S 21 zatonął 21 kwietnia 1915 na Morzu Północnym po kolizji z krążownikiem "Hamburg", G 12 zatonął 8 września 1915 na Morzu Północnym po kolizji z niszczycielem V 1, S 13 zatonął 6 listopada 1914 na Morzu Północnym na skutek wybuchu własnej torpedy, a S 14 zatonął 19 lutego 1915 w estuarium Jade na skutek wybuchu wewnętrznego[1].

Greckie okręty nosiły nazwy "Nea Genea" i "Keravnos" i brały udział w wojnie bałkańskiej. Podczas I wojny światowej, w latach 1916-17 były przejęte i używane przez marynarkę francuską, po czym zwrócone. Zostały wycofane w 1919[2], a złomowane w 1927.

Po wojnie, w składzie niemieckiej marynarki Reichsmarine pozostawiono jedynie stare niszczyciele, o mniejszej wartości bojowej, w tym 12 jednostek typu 1911: V 1, V 2, V 3, V 5, V 6, G 7, G 8, G 10, G 11, S 18, S 19, S 23, będących najnowszymi z niszczycieli pozostawionych Niemcom po wojnie. Ostatni z niszczycieli, które przetrwały wojnę, S 24 został w 1920 przejęty przez Wielką Brytanię, lecz w tym roku wszedł na mieliznę i został złomowany.

W latach 1920-21 wszystkie niemieckie niszczyciele przeszły modernizację w Wilhelmshaven, w trakcie której zwiększono zapas paliwa i zmieniono uzbrojenie na 2 działa 105 mm i dwie wyrzutnie torpedowe (w typie V 1 także wymieniono kotły na 3 nowe)[1]. Zasięg okrętów wzrósł na skutek tego o ponad połowę, do ok. 1700 mil. Okręty S 15–S 18, S 20, S 24 przeszły podobną modernizację jeszcze w latach 1916-17[1]. W 1929 roku wycofano ze służby wszystkie niszczyciele typu V 1 (V 1, V 2, V 3, V 5, V 6), a w 1931 – S 18 i S 19.

Cztery pozostałe niszczyciele typu G 7 przeszły drugą większą modernizację w latach 1928-31, kiedy zamieniono kotły na 3 nowoczesne, opalane ropą, przy tym wydłużając okręty o ponad 4 metry w części dziobowej. Pewnej zmianie i unowocześnieniu uległa ich sylwetka. Od 1936 wykorzystywane były jako okręty szkolne[1]. 23 kwietnia 1939 okręty przeklasyfikowano na torpedowce, zmieniając im nazwy z G 8 na T 108, G 9 na T 109, G 10 na T 110 i G 11 na T 111.[1]. W toku dalszych modernizacji unowocześnieniu uległy ich nadbudówki i zmieniono uzbrojenie na 1 działo 105 mm, 2 działka przeciwlotnicze 20 mm oraz jeden potrójny aparat torpedowy 500 mm. Służyły do celów pomocniczych podczas II wojny światowej i utracono tylko jeden pod koniec wojny (T 111, zbombardowany 3 kwietnia 1945). T 110 został samozatopiony 5 maja 1945. T 107 został przejęty przez ZSRR i służył we flocie radzieckiej od 1946 do 1950 pod nazwą "Porażajuszczij", następnie został przekształcony w hulk "Kazanka" i ostatecznie skasowany w 1957. T 108 został przejęty przez Wielką Brytanię, lecz nie wszedł do służby[1].

S 23 został w 1932 przeklasyfikowany na torpedowiec i przemianowany na T 23, w 1939 na T 123 ("Komet"). Służył jako okręt kierujący zdalnie sterowanego okrętu-celu "Hessen", a od 1943 jako poławiacz torped. Po wojnie przejęty przez ZSRR[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i S. Trubicyn (op.cit.)
  2. R. Gardiner i in. (op.cit.), s. 386.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Gardiner, Randal Gray (red.): Conway's All The World's Fighting Ships 1906-1921. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1985. ISBN 978-0-87021-907-8.
  • (ros.) S.W. Trubicyn, Eskadriennyje minonoscy i minonoscy Giermanii (1871-1918 gg.), Sankt Peteresburg, 2000, s.52-56

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]