Nowa Karczma (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Nowa Karczma
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 pomorskie

Powiat

kościerski

TERC

2206072

Wójt

Andrzej Pollak

Powierzchnia

113,33 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


6 843[1]

• gęstość

60,3 os./km²

Nr kierunkowy

58

Tablice rejestracyjne

GKS

Adres urzędu:
83-404 Nowa Karczma
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Nowa Karczma
Liczba sołectw

17

Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Nowa Karczma”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Nowa Karczma”
Ziemia54°08′N 18°12′E/54,133333 18,202500
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej

Nowa Karczmagmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie gdańskim.

W skład gminy wchodzi 17 sołectw: Będomin, Grabowo Kościerskie, Grabówko, Grabowska Huta, Jasiowa Huta, Liniewko Kościerskie, Lubań, Nowa Karczma, Nowy Barkoczyn, Rekownica, Skrzydłowo, Stary Barkoczyn, Szatarpy, Szpon, Sztofrowa Huta, Szumleś Królewski, Szumleś Szlachecki

Siedzibą gminy jest wieś Nowa Karczma.

Według danych z 30 czerwca 2004[2] gminę zamieszkiwały 6163 osoby. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 6913 osób[3].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2005[4] gmina Nowa Karczma ma obszar 113,33 km², w tym:

  • użytki rolne: 69%
  • użytki leśne: 18%

Gmina stanowi 9,72% powierzchni powiatu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Gmina zbiorowa Nowa Karczma została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie kościerskim w woj. pomorskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Grabowo, Grabówko, Grabowska Huta, Horniki, Jasiowa Huta, Lubań, Nowy Lubieszyn, Rekownica, Skrzydłowo (część główna), Szatarpy, Szpon, Sztofrowa Huta, Szumles Królewski i Szumles Szlachecki oraz z obszarów dworskich Będomin, Grabowo i Skrzydłówko, położonych na tych terenach lecz nie wchodzących w skład gmin[5].

Podczas II wojny światowej gminę Nowa Karczma przemianowano na Neukrug. 1 grudnia 1939 planowano odłączyć od niej gromady Skrzydłowo (Schridlau) i Szatarpy (Schatarpi) aby włączyć je do powiatu gdańskiego (obszar dawnego Wolnego Miasta Gdańsk), lecz decyzję tę odwołano 28 września 1940. W 1942 roku zniesiono gromadę Szumles Królewski (Königlich Schönfließ), włączając ją do gromady Szumles Szlachecki (Adligschönfließ). W 1943 roku do gminy Neukrug włączono gromady Iłownica (Gillnitz), Liniewo (Lienfelde), Liniewko Kościerskie (Lienau), Lubieszyn (Lippischau), Nowy Barkoczyn (Neubarkoschin), Sobącz (Rüdensee), Stary Barkoczyn (Altbarkoschin) i Wysin (Hochberg) ze zniesionej gminy Liniewo (Lienfelde)[6][7].

Po wojnie powrócono do stanu administracyjnego sprzed wojny[8]. 7 kwietnia 1945 roku gmina wraz z całym powiatem kościerskim weszła w skład nowo utworzonego woj. gdańskiego[9]. Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 12 gromad: Grabowo, Grabowska Huta, Grabówko, Jasiowa Huta, Lubań, Nowa Karczma, Rekownica, Skrzydłowo, Szatarpy, Szpon, Szumleś Królewski i Szumleś Szlachecki[10]. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[11]. Obszar gminy Nowa Karczma wszedł w skład gromad Nowa Karczma (Nowa Karczma, Grabówko, Skrzydłowo,Szumleś Królewski i Szumleś Szlachecki), Grabowo Kościerskie (Grabowo, Grabowska Huta, Jasiowa Huta i Szpon), Nowy Barkoczyn (Lubań i Rekownica) i Wysin (Szatarpy)[12].

Gminę Nowa Karczma reaktywowano w dniu 1 stycznia 1973 roku w powiecie kościerskim w woj. gdańskim[13]. W skład gminy weszło 20 sołectw: Będomin, Grabowo Kościerskie, Grabowska Huta, Grabówko, Guzy, Jasiowa Huta, Liniewko Kościerskie, Lubań, Lubieszynek, Nowa Karczma, Nowy Barkoczyn, Rekownica, Skrzydłowo, Stary Barkoczyn, Śledziowa Huta, Szpon, Szatarpy, Sztofrowa Huta, Szumleś Królewski i Szumleś Szlachecki (oraz niewielka część sołectwa Lubieszyn)[14]. 1 czerwca 1975 roku gmina znalazła się w nowo utworzonym mniejszym woj. gdańskim[15].

15 stycznia 1976 do gminy Nowa Karczma włączono tereny obrębu Wielki Klincz o ogólnej powierzchni 353,17 ha (obejmujące działki ewidencyjne nr 771-847) ze zniesionej gminy Wielki Klińcz w tymże województwie[16].

2 lipca 1976 gmina została zniesiona, a jej obszar połączono z gminą Liniewo w nową gminę Nowa Karczma-Liniewo z siedzibą w Nowej Karczmie[17].

Gminę Nowa Karczma reaktywowano 1 października 1982 w tych samych granicach co w 1976 roku[18]. De jure, od gminy Nowa Karczma-Liniewo odłączono sołectwa Chrósty Wysińskie, Chrztowo, Garczyn, Głodowo, Iłownica, Liniewo, Lubieszyn, Płachty, Sobącz, Stefanowo i Wysin, które weszły w skład reaktywowanej gminy Liniewo, po czym pozostałe tereny gminy (sołectwa Będomin, Grabowo Kościerskie, Grabowska Huta, Grabówko, Guzy, Jasiowa Huta, Liniewko Kościerskie, Lubań, Lubieszynek, Nowa Karczma, Nowy Barkoczyn, Rekownica, Skrzydłowo, Stary Barkoczyn, Śledziowa Huta, Szpon, Szatarpy, Sztofrowa Huta, Szumleś Królewski i Szumleś Szlachecki) przemianowano na gminę Nowa Karczma. Zapis taki oznacza, że w praktyce obie gminy sprzed komasacji w 1976 roku (Nowa Karczma i Liniewo) zostały w 1982 roku odtworzone, jednakże tylko gmina Nowa Karczma zachowała prawną ciągłość po gminie Nowa Karczma-Liniewo.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2017 roku[3].

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 6 913 100 3 425 49,5 3 488 50,5
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
60 29 31
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Nowa Karczma w 2014 roku[1].


Pozostałe miejscowości niesołeckie[edytuj | edytuj kod]

Guzy, Horniki Dolne, Horniki Górne, Jasiowa Huta, Kamionka, Lubieszynek, Nowe Horniki, Skrzydłówko, Śledziowa Huta, Kamiony (Wielki Kamień), Zielona Wieś

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Kościerzyna, Liniewo, Przywidz, Somonino, Skarszewy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gmina Nowa Karczma w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  3. a b Gmina Nowa Karczma w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-01-17] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
  5. Dz.U. z 1934 r. nr 68, poz. 601
  6. Neukrug, Kr. Berent (Westpr.)
  7. Neukrug, Amtsbezirk Lienfelde
  8. Dz.U. z 1944 r. nr 2, poz. 8
  9. Dz.U. z 1945 r. nr 11, poz. 57
  10. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  11. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  12. Uchwała Nr 23/III/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu starogardzkiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91)
  13. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  14. Uchwała Nr XVIII/108/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie gdańskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 195).
  15. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  16. Dz.U. z 1976 r. nr 1, poz. 10
  17. Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 143
  18. Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139, zastąpiony przez Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 165