Województwo gdańskie (1945–1975)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Województwo gdańskie
województwo
Państwo

 PRL

Siedziba wojewody i sejmiku

Gdańsk

Powierzchnia

11 036 km²

Populacja (31 XII 1974)
• liczba ludności


1564 tys.

• gęstość

142 os./km²

Podział administracyjny
Liczba powiatów miejskich

5

Liczba powiatów

18

Położenie na mapie Polski
POL województwo gdańskie 1950.svg
Portal Polska
Województwo w latach 1946−1950

Województwo gdańskie po raz pierwszy powołane zostało przez Prezydium Krajowej Rady Narodowej w dniu zajęcia Gdańska przez Armię Czerwoną – 30 marca 1945[1]. Obejmowało teren obecnego woj. pomorskiego (część wschodnia) oraz fragment woj. warmińsko-mazurskiego.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Rok Liczba mieszkańców
ogółem miejska (%) wiejska (%)
14 II 1946 (spis sumaryczny)[2] 732 150 366 313 (50,03%) 365 837 (49,97%)
3 XII 1950 (spis powszechny)[3] 930 448 539 463 (57,98%) 390 985 (42,02%)
31 XII 1956[4] 1126 tys. 727 tys. (64,6%) 399 tys. (35,4%)
6 XII 1960 (spis powszechny)[5] 1 222 769 811 468 (66,36%) 411 301 (33,64%)
31 XII 1963[6] 1312 tys. 880 tys. (67,1%) 432 tys. (32,9%)
31 XII 1965[7] 1352,8 tys. b.d. b.d.
8 XII 1970 (spis powszechny)[8] 1 467 755 1 020 704 (69,54%) 447 051 (30,46%)
31 XII 1971[9] 1486,9 tys. 1039 tys. (69,9%) 447,9 tys. (30,1%)
31 XII 1972[10] 1510,6 tys. 1060,4 tys. (70,2%) 450,2 tys. (29,8%)
31 XII 1973[11] 1539 tys. 1100 tys. (71,4%) 439 tys. (28,6%)
31 XII 1974[12] 1564 tys. 1122 tys. (71,8%) 442 tys. (28,2%)

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

1946[edytuj | edytuj kod]

Powiat Powierzchnia

(km²)[13]

Liczba ludności

14 II 1946[2]

ogółem na km²
elbląski 514 27 953 54
Gdańsk (miejski) 114 117 894 1034
gdański 1779 82 163 46
Gdynia (miejski) 66 77 829 1179
kartuski 1302 66 541 51
kościerski 1162 47 083 41
kwidzyński 526 21 920 42
lęborski 1289 46 305 36
malborski 226 14 811 65
morski 1281 85 493 67
starogardzki 1127 65 976 59
sztumski 623 16 186 26
tczewski 716 61 996 87

1954[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1954 zlikwidowano gminy, a w ich miejsce wprowadzono gromady jako najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972. Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954[14] do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973[15], tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972[16][17].

W związku ze zmianami administracyjnymi na najniższym szczeblu zmieniły się granice województwo, a także powiatów i miast[18].

Zmiana granic województw i powiatów:

Gromada Z powiatu / województwa Do powiatu / województwa
Bochowo lęborski gdańskie słupski koszalińskie
Chośnica kartuski gdańskie bytowski koszalińskie
Wojtal kościerski gdańskie chojnicki bydgoskie
Brzeźno Małe starogardzki gdańskie tucholski bydgoskie
Linówek starogardzki gdańskie tucholski bydgoskie
Rąbek słupski koszalińskie lęborski gdańskie
Darżewo słupski koszalińskie lęborski gdańskie
Pogorzelice słupski koszalińskie lęborski gdańskie
Oskowo słupski koszalińskie lęborski gdańskie
Udzierz świecki bydgoskie starogardzki gdańskie

Zmiana granic powiatów:

Gromada Z powiatu Do powiatu
Ząbrowo elbląski malborski
Szaleniec elbląski malborski
Janin kościerski starogardzki
Zawada kościerski starogardzki
Jezierce kościerski starogardzki
Lipia Góra Mała kościerski starogardzki
Kleszczewo Kościerskie kościerski starogardzki
Gostomie kartuski kościerski
Skorzewo kartuski kościerski
Tuchom kartuski wejherowski
Benowo kwidzyński sztumski
Barcice kwidzyński sztumski
Rudniki kwidzyński sztumski
Jarzębina kwidzyński sztumski
Osiek lęborski wejherowski
Mierzyno lęborski wejherowski
Gniewino lęborski wejherowski
Perlino lęborski wejherowski
Bychowo lęborski wejherowski
Piekło malborski sztumski
Lubstowo nowodworsko-gdański malborski
Nidowo nowodworsko-gdański malborski
Brudzędy sztumski elbląski
Strzebielino wejherowski lęborski
Nowe Ujeścisko gdański Gdańsk (m)
Czatkowy tczewski Tczew (m)

Zniesione gromady:

Gromada zniesiona Włączona do miasta
Nowe Ujeścisko Gdańsk (m)
Czatkowy Tczew (m)
Rąbek Łeba (m)
Modrzewina Elbląg (m)
Kałdowo Malbork (m)
Kocborowo Starogard Gdański (m)
Naniec Wejherowo (m)
Wejherowo-Zamek Wejherowo (m)

Nowe miejscowości:

Wyłączona z miasta Nowa miejscowość
Łeba (m) Steknica
Łeba (m) Osetnik
Kwidzyn (m) Górki
Starogard Gdański (m) Janowo
Sztum (m) Sztumska Wieś

1973[edytuj | edytuj kod]

Źródło:[19]

Powiat Powierzchnia

[km²]

Liczba ludności

31 XII 1972

Miasta Gminy Siedziba
ogółem (tys.) na km² ogółem w tym posiadające wspólną radę narodową z gminami
Elbląg (miejski) 32 92,6 2890 1 nd. nd. Elbląg
elbląski 855 27,2 32 1 1 6
Gdańsk (miejski) 153 378,3 2475 1 nd. nd. Gdańsk
gdański 849 62,5 74 1 1 8 Pruszcz Gdański
Gdynia (miejski) 74 200,6 2715 1 nd. nd. Gdynia
kartuski 1149 74,3 65 1 0 9 Kartuzy
kościerski 1145 56 49 2 1 8 Kościerzyna
kwidzyński 534 47,1 88 1 0 5 Kwidzyn
lęborski 1141 61,9 54 2 0 6 Lębork
malborski 494 57,4 116 2 1 5 Malbork
nowodworsko-gdański 555 30,6 55 1 0 6 Nowy Dwór Gdański
pucki 582 54,1 93 4 0 5 Puck
Sopot (miejski) 18 49,9 2713 1 nd. nd. Sopot
starogardzki 1172 85,9 73 2 1 9 Starogard Gdański
sztumski 642 38,5 60 2 1 6 Sztum
Tczew (miejski) 22 42,9 1908 1 nd. nd. Tczew
tczewski 673 45,6 68 2 2 8
wejherowski 946 105,2 111 3 0 6 Wejherowo

Wojewodowie gdańscy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dekret z dnia 30 marca 1945 r. o utworzeniu województwa gdańskiego (Dz.U. z 1945 r. nr 11, poz. 57)
  2. a b Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14 II 1946 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 11 (s. 27 dokumentu PDF).
  3. Narodowy Spis Powszechny z dnia 3 grudnia 1950 r. Struktura zawodowa i demograficzna ludności. Indywidualne gospodarstwa rolne. Polska, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1954, s. 3 (s. 8 dokumentu PDF).
  4. Rocznik statystyczny 1957, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1957, s. 8 (s. 47 dokumentu PDF).
  5. Spis Powszechny z dnia 6 grudnia 1960 r. Wyniki ostateczne. Ludność, gospodarstwa domowe. Polska, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, grudzień 1965, s. 6 i 7 (strony 5 i 6 dokumentu PDF).
  6. Rocznik polityczny i gospodarczy 1964, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 32.
  7. Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. t. 9, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967, s. 5.
  8. Narodowy Spis Powszechny 8 XII 1970. Struktura demograficzna i zawodowa ludności, gospodarstwa domowe. Polska. Wyniki ostateczne, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, grudzień 1972, s. 3, 4 i 6 (strony 59, 60 i 62 dokumentu PDF).
  9. Rocznik statystyczny 1972, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1972, s. 71.
  10. Rocznik polityczny i gospodarczy 1973, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 37.
  11. Rocznik polityczny i gospodarczy 1974, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1975, s. 85.
  12. Encyklopedia powszechna PWN, t. 3, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 577.
  13. Rocznik Statystyczny 1947, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 16 (s. 33 dokumentu PDF).
  14. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  15. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  16. Podział administracyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Warszawa: Urząd Rady Ministrów – Biuro do spraw Prezydiów Rad Narodowych, 1956.
  17. Mała Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.
  18. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 16, Poz. 91
  19. Polska. Zarys encyklopedyczny, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 679.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]