Nu (narodowość)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nu (怒族)
Nazwa polska Nu
Populacja ok. 27 tys. (1990)
Rejon Yunnan
Kraj  Chiny
Język nusu, zauzou, lisu, dulong, chiński
Religia animizm
Grupa Ludy tybetańskie

Nu (chiń. 怒族, pinyin: Nù Zú) – oficjalnie uznana mniejszość narodowa w Chińskiej Republice Ludowej, z grupy ludów tybetańskich. Zamieszkuje północny Yunnan, głównie dolinę Saluinu (chiń. Nu Jiang). Dość zróżnicowana, podgrupy pokrewne językowo Yi i Dulong. Według spisu z 1990 r. ok. 27 tys. członków. Inne nazwy: A Long, A Nu, A Yia, Anu, Lutzu, Noutzu, Nutsu, Nutzu, Nusus, Rourou[1].

W VIII-IX w. podporządkowani byli Królestwu Nanzhao, w XI-XIII w. – Dali, następnie polityczną kontrolę nad ich terenami przejęli Naxi. Ostatecznie zostali wcieleni do Cesarstwa Chińskiego, co wiązało się z napływem chińskich osadników; wywoływało to napięcia, będące powodem częstych (zawsze tłumionych) rebelii (ostatnia miała miejsce w 1935 r.). W latach 1950. utworzoną Autonomiczną Prefekturę Lisu Nujiang, a następnie Autonomiczne Powiaty Gongshan, Bijiang i Fugong, w których mieszka większość Nu.

Nu są głównie rolnikami, częściowo wciąż posługującymi się prymitywnymi technikami żarowymi; uprawiają tatarkę, żyto, owies, jęczmień, kukurydzę oraz konopie na włókno; hodują krowy, owce, świnie i konie. Ziemia orna była prywatną własnością gospodarstwa domowego, podczas gdy pastwiska, lasy i nieużytki były wspólnotowe (wioski lub lineażu). Znaczną część prac wykonywano wspólnie, pod kierownictwem głowy klanu. Po ustanowieniu ChRL tereny nieuprawne zostały upaństwowione, a ziemia przeszła przez proces redystrybucji, komunalizacji i ponownej redystrybucji[2].

Wioski Nu, składające się z drewnianych, parterowych domów, były na ogół tworzone przez patrylinearne klany. Małżeństwa dawniej często zawierano między lineażami, np. w postaci związków kuzynów (co jest obecnie zakazane); miało to wzmacniać więzy między rodami. Pary nierzadko aranżowano w dzieciństwie - jednak młoda para musiała wyrazić ostateczną zgodę; młodzi ludzie mieli też możliwość samodzielnego doboru partnera (znane były też formy "małżeństwa przez porwanie"). Lewirat był pochwalany, choć nie przymusowy[3].

Tradycyjnie Nu byli animistami, wśród których dużą rolę religijną i w łagodzeniu problemów społecznych, pełnili szamani, często wielojęzyczni, by móc komunikować się i kontrolować duchy nasyłane przez sąsiednie grupy: Yi, Bai lub Lisu[3]. Ceremonie bywały bardzo rozbudowane, co wymagało wsþółpracy między klanami. Ze względu na bliskie sąsiedztwo, geograficzne i kulturowe, znaczne wpływy miał buddyzm tybetański. Misjonarze w latach 30. XX w. nawrócili część Nu na chrześcijaństwo[1].

Mówią językami tybeto-birmańskimi, ale bardzo zróżnicowanymi: ok. 2500 posługuje się językiem zauzou (raorou) z podgrupy yi (lolo); ok. 8000 - dzielącym się na trzy wyraźne dialekty językiem nu (z podgrupy yi lub jingpo); około 1000 - językiem anong (podgrupa jinuo). Dla wielu nu językiem ojczystym jest lisu lub dialekt języka dulong - nujiang dulong[4]. Większość mówi też po chińsku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b James S. Olson: An Ethnohistorical Dictionary of China. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1998, s. 262-3. ISBN 0-313-28853-4.
  2. Gospodarstwa znów posiadają ziemie orne, choć formalnie w postaci długoterminowej dzierżawy od państwa, jak wszyscy chłopi w Chinach.
  3. a b N. Diamond: Nu. W: Norma Diamond, Paul Friedrich: Encyclopedia of World Cultures. T. VI: Russia and Eurasia / China. New York: G.K. Hall & Company, 1994, s. 480-1. ISBN 0-8161-1810-8.
  4. Walter Schearer, Hongkai Sun: Speakers of the Non-Han Languages and Dialects of China. Lewiston: Edwin Mellen Press, 2002. ISBN 0-7734-7306-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. N. Diamond: Nu. W: Norma Diamond, Paul Friedrich: Encyclopedia of World Cultures. T. VI: Russia and Eurasia / China. New York: G.K. Hall & Company, 1994, s. 480-1. ISBN 0-8161-1810-8.
  2. James S. Olson: An Ethnohistorical Dictionary of China. Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1998, s. 262-3. ISBN 0-313-28853-4.