Order Ostu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Order Ostu
Order of the Thistle
Awers
Awers insygniów orderu
(łańcuch, oznaka i gwiazda)
Awers
Awers łańcucha orderu
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1687
Święto 30 listopada
Dewiza NEMO ME IMPUNE LACESSIT
(NIKT MNIE NIE PROWOKUJE BEZKARNIE)
Augustus Frederick, książę Sussexu w stroju kawalera Orderu Ostu

Order Ostu, właśc. Order Wielce Starożytny i Wielce Szlachetny Ostu ang. The Most Ancient and Most Noble Order of the Thistle)[1]brytyjskie wysokie odznaczenie państwowe, najwyższy order królestwa Szkocji.

Legendarne początki orderu, niekiedy zwanego Orderem Świętego Andrzeja, sięgają VIII wieku, gdy król szkocki Achajus miał ustanowić go dla upamiętnienia zawarcia traktatu z królem frankijskim Karolem Wielkim w roku 809. Istnieje jeszcze kilka innych teorii związanych z powstaniem orderu[2].

Statutową formę współczesnego orderu nadał Orderowi Ostu król Jakub VII w 1687. Od 1911 miejscem posiedzeń kawalerów i dam orderu jest Thistle Chapel przy katedrze św. Idziego w Edynburgu[3]

Hierarchia orderowa[edytuj | edytuj kod]

Na czele orderu stoi suweren – król Szkocji (obecnie – królowa Zjednoczonego Królestwa Elżbieta II) jako Wielki Mistrz. Order ma jedną klasę i może go otrzymać jedynie 16 kawalerów i dam urodzonych w Szkocji. Order nadaje monarcha, bez konieczności konsultacji z rządem. Wielki Mistrz ma prawo nadać order kilku nadliczbowym kawalerom (z rodziny królewskiej i zagranicznym głowom państw). W przypadku kawalerów dodatkowych nie obowiązuje konieczność bycia Szkotem z urodzenia.

Prócz kawalerów Order Ostu ma pięciu oficerów-urzędników, którzy nie muszą, ale mogą być wybierani z grona kawalerów:

  • The Dean (dziekan) – pastor Kościoła Szkockiego
  • The Chancellor (kanclerz) – jeden z kawalerów orderu, niekoniecznie starszych.
  • The Usher (odźwierny) – Gentleman Usher of the Green Rod – Szlachetny Odźwierny z Zieloną Laską
  • The King of Arms (herold) – będący jednocześnie najwyższym heroldem Szkocji
  • The Secretary (sekretarz) – najczęściej ta funkcja łączona jest z funkcją herolda.

Uroczysty strój orderowy[edytuj | edytuj kod]

Uroczysty strój kawalerów Orderu Ostu stanowi zielona peleryna ozdobiona na krawędziach paskami białej tafty, a z lewej strony haftowaną gwiazdą orderu, wiązana złotymi sznurami zakończonymi ozdobnymi chwostami. Stroju dopełnia czarny aksamitny kapelusz stosowany ozdobiony strusimi piórami oraz łańcuch orderowy.

Symbolika orderu[edytuj | edytuj kod]

Głównym emblematem orderu jest narodowa roślina Szkocji – popłoch pospolity, kłujący i podobny do ostu, stąd w polskich tłumaczeniach tak zwany – głównie ze względu na niezbyt bohaterską nazwę oryginalnej rośliny – trudno bowiem wyobrazić sobie „Order Popłochu”. Drugim jest patron Szkocji – św. Andrzej. Dewizą orderu jest łac. dewiza herbowa Szkocji: NEMO ME IMPUNE LACESSIT (NIKT MNIE NIE PROWOKUJE BEZKARNIE).

Precedencja tytularna[edytuj | edytuj kod]

W hierarchii orderów i tytułów Zjednoczonego Królestwa kawalerowie Orderu Ostu stoją poniżej jedynie kawalerów Podwiązki, a powyżej kawalerów Łaźni, św. Patryka i innych. Także żony, dzieci i synowe Rycerzy Orderu zajmują odpowiednie miejsca w precedencji tytułów.

Kawalerowie – Rycerze (Knights) i Damy (Ladies) Orderu mogą używać tytułów odpowiednio „Sir” i „Lady” przed imieniem, żony Rycerzy mogą używać tytułu „Lady” przed nazwiskiem. Rycerze i Damy Orderu mogą ponadto używać po nazwisku skrótów, odpowiednio: KT i LT.[4]

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Order, choć niewątpliwie zaszczytny i elitarny, ma właściwie znaczenie tylko lokalne, narodowe, gdyż od 1687 roku odznaczani byli, zgodnie ze statutem orderu, prawie wyłącznie Szkoci i członkowie brytyjskiej rodziny królewskiej. Wśród nielicznych odznaczonych obcokrajowców jest m.in. król Norwegii Olaf V, nie ma żadnego Polaka.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Ostu.
Obecni kawalerowie i damy (stan na 29 maja 2012[5]).

Członkowie rodziny królewskiej:

Urodzeni w Szkocji:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy. Przepisy obowiązujące posiadaczy orderów, odznaczeń, medali i odznak, Warszawa 1939, s. 539
  2. Ivan de la Bere: The Queen's Orders of Chivalry. Londyn: Spring Books, 1964, s. 95-104 (ang.)
  3. St. Giles Cathedral (ang.), dostęp 16.07.2020
  4. Skróty te następują w kolejności jedynie po ewentualnych skrótach Bt lub Btss (Baronet), VC (Victoria Cross), GC (Krzyż Jerzego) i KG lub LG (Order Podwiązki)).
  5. The Duke of Cambridge is appointed Knight of the Most Ancient and Most Noble Order of the Thistle by The Queen. royal.uk, 2012-05-29. [dostęp 2016-08-04].