Oryks południowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oryks południowy
Oryx gazella[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina antylopowce
Rodzaj oryks
Gatunek oryks południowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Oryks południowy - zasięg[3].

Oryks południowy[4] (Oryx gazella) – gatunek ssaków z rodziny wołowatych.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Oryks południowy, samiec w Parku Narodowym Etosza, Namibia

Suche tereny trawiaste i pustynne południowo-zachodniej Afryki. Głównie Afryka Południowa (RPA, Namibia, Botswana, Angola, Zimbabwe, Tanzania, Uganda) oraz mniej licznie na wschodzie kontynentu (Etiopia, Sudan, Somalia)[5]. Obecnie gatunek można odnaleźć również na terenie USA (Nowy Meksyk), dokąd został sztucznie wprowadzony[6]. Oryksy południowe żyją w stadach liczących 30-40 osobników, obowiązuje hierarchia. O. gazella zamieszkuje stepy, sawanny, półpustynie i pustynie[7]; preferuje kamieniste równiny (ze stałym dostępem do wody), ale równie dobrze radzi sobie na terenach górzystych (zarejestrowane na wysokości 900 m n.p.m.) z sezonowym dostępem do wody[8]. Częściej wybiera otwarte, niezarośnięte przestrzenie niż te z bujną roślinnością[8].

Wielkość[edytuj | edytuj kod]

  • Masa ciała: 180–225 kg.
  • Długość ciała: 1,8–2,35 m.
  • Długość ogona: 80–90 cm.
  • Wysokość w kłębie: 1,2–1,4 m.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Barwa płowa z białą stroną brzuszną. Głowa czarno-biała. Czarne pasy biegnące od gardła, przez boki, do górnej części kończyn tylnych. Ogon barwy czarnej. Rogi występują u obu płci, proste lub lekko wygięte, dorastają do 120–150 cm długości.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się roślinami głównie trawą, ziołami, soczystymi korzeniami, owocami, pąkami drzew i krzewów. Może obejść się bez wody przez kilka dni. Jest ekspertem w znajdowaniu wody, często kopie w wysuszonym korycie rzeki, by uzyskać dostęp do wody zgromadzonej pod ziemią.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Po ciąży, która trwa 240 dni rodzi się jedno młode.

Znaczenie dla gospodarki[edytuj | edytuj kod]

O. gazella stanowi ważny element w gospodarce krajów Afryki Południowej. Dla celów ekonomicznych hodowany na farmach, ranczach – rekreacja oraz przemysł spożywczy. Ceniony jako trofeum łowieckie[9]. Mieszkańcy plemion wykorzystują grubą skórę i rogi oryksów do produkcji tradycyjnej broni[10] Zwierzęta te bywają atrakcją ogrodów zoologicznych[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oryx gazella, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Oryx gazella, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. IUCN (International Union for Conservation of Nature) 2008. Oryx gazella. In: IUCN 2015. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2015.2. http://www.iucnredlist.org. Downloaded on 14 July 2015.
  4. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b McDade M.C., 2003. Bovids II Hartebeests, wildebeests, gemsboks, oryx, and reedbucks (Hippotraginae). W red. Hutchins M., Kleiman D.G., Geist V. i McDade M.C. Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. MI: Gale Group., 16:27-42.
  6. Komosińska H. i Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Przewodnik. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 236, 237.
  7. Komosińska H. i Podsiadło E., 2002. Ssaki kopytne. Przewodnik. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa, 236-237.
  8. a b Sanders S., 2005. Oryx gazella. Animal Diversity Web. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Oryx_gazella.html
  9. IUCN SSC Antelope Specialist Group, Oryx gazella, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2021-02-13] (ang.).
  10. Sanders S., 2005. Oryx gazella. Animal Diversity Web.